Tiếp theo Bài 1
Số ngày 25.7.1907.
Tòa Báo có gửi cho em một cái thơ của ông Minh-Tiệp ở tỉnh Nam-định, giả nhời bài của em, chê mấy thầy ghẹo gái không nhã.
Ông Minh-Tiệp nói đối lại với em rằng: con gái cũng nhiều người hư, ve giai, liếc giai, như cô Kèo với cô Cột ở tỉnh Nam-định.
Tôi không biết rằng ý ông Minh-Tiệp muốn thay mặt đàn ông mà cãi cái oan ấy, hay là ông ấy có điều gì oán hai cô đó mà làm ra bài này.
Ông ơi ! sự đó em dám chách ông là hẹp lượng. Trong một nước bao nhiêu đàn bà làm thế nào không có người hư, màn hiểu hay ít người hư, cũng do ở sự dạy bảo, mà trong nước dạy bảo hay dở, ở như người có chữ. Các ông lại chách gì ai ?
Sau nữa ông Minh-Tiệp lại nói cô Kèo ấy là con ông huyện. Thế ra cứ như bụng ông, thì chỉ con quan mới phải tử tế ư ? Nếu ông đã lấy cô ấy ra mà ví, sao ông không lấy cả bao nhiêu con gái bà Bá ra mà ví nữa ?
Ông hẹp bụng lắm, ông ạ ! Cứ như ông, thì tại vó mấy người đàn bà hư, đàn ông cũng có phép nói càn ư ? Đàn bà không ai có phép chê được các ông nữa hay sao ?
Ở nước Nam ta bao nhiêu chữ nghĩa các ông học cả. Từ trong nước cho chí trong nhà, là các ông nhất-thống. Thế mà việc giáo-giục các ông khu-xử chẳng xong, để có người hư, là lỗi tại các ông, chớ còn chách gì ai ?
Lại còn cái hư. Hư cũng răm bảy đường hư, các ông ạ !
Em nghĩ rằng ở nước Nam này, con gái có chữ nghĩa, biết suy xét mà không hư được, cũng là đáng kính lắm. Có chữ tất có tình ( tình đây là tâm-tình), mà có tình thì tính với ai ? Ông tính đàn ông nước Nam, với thiếu-niên nước Nam, những trí-khí như thế, tinh-thần như thế, sự-nghiệp như thế, thì sao cho xứng chật một góc lòng người con gái hay chữ, hở ông ? Hư là bởi đó.
Sau nữa em lại còn chách ông một điều: Khi em nói truyện mấy ông ghẹo gái, em có nói tên ai không ? Người có tật xem đến tất rật mình, tự biết thẹn thì tất phải chừa, chớ việc gì phải phơi tên người ta ra, để cho mất danh giá người ta đi. Người ta đã mất danh giá rồi thì hay làm liều. Em thiết tưởng nhật-báo là để sửa tính người ta, chớ không phải để nopis xấu riêng một người nào.
Huống chi cô Kèo, cô Cột là đàn bà. Sao ông nhẫn thế, hở ông !
ĐÀO-THỊ-LOAN