Thưa các quý vị và các bạn!
Ngày 2/5/2026, trên Facebook, Nhóm Hà Nội Tri thức có bạn nêu mối quan tâm về những gì liên quan đến ngôi nhà số 107 Trần Hưng Đạo, Hà Nội – Trụ sở của “Hội Tam Điểm Pháp – Việt” thời Pháp thuộc, nơi đã diễn ra đám tang dịch giả, nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh vào ngày 8/5/1936.
Nội dung này đã mang lại cho nhiều người sự tò mò về một sự thật ít được nói đến, vậy “Tam Điểm” có phải là hội kín không? Ngoài Nguyễn Văn Vĩnh, còn những nhân vật nổi tiếng người Việt Nam nào khác đã từng là hội viên Tam Điểm? Vì sao, không thấy các tư liệu sử Việt Nam nhắc đến chi tiết, việc những người Việt Nam nổi tiếng đã từng là hội viên Tam Điểm khi đề cập đến sử tích của họ?
Trong phạm vi hiểu biết hạn hẹp trước một đề tài quá lớn, ngày 6/5/2026, trang tin Tannamtu.com đã đăng một bài viết nói rõ một vài chi tiết liên quan đến nội dung này. Thật trân trọng, khi chúng tôi nhận được đôi ba ý kiến nhưng với thái độ dè dặt của một số các quý vị là độc giả của Tannamtu.com, mong được hiểu rõ hơn nội dung này.
Để khẳng định tính liên đới đến sự kiện, bằng những nghiên cứu thận trọng thông qua các tư liệu lịch sử, cùng sự hiểu biết có trách nhiệm, chúng tôi xin có đôi ba dòng nhằm khái quát các câu hỏi nhận được từ các bạn quan tâm như sau:
Vì sao ở Việt Nam gọi là Hội Tam Điểm (La Franc Maçonnerie – Tiếng Pháp, hay Freemasonry – Tiếng Anh)?
Ba chữ “Hội Tam Điểm” xuất hiện ở Việt Nam cuối thế kỷ XIX, đầu thế kỷ XX là hệ quả của nhận thức thuần túy mang giá trị của nghĩa đen, dựa trên hình ảnh biểu tượng của Hội với chiếc thước thợ và cái compa, những vật dụng được coi là đặc trưng của người thợ nề (thợ xây dựng).
Thực chất, nhìn bằng mắt thường, chúng ta đều thấy ba điểm của chiếc thước thợ (chiếc ê ke), xong theo ngôn ngữ, nó gợi lên một hình ảnh trìu tượng, bí ẩn, đẩy người ta chạy theo những suy diễn, ngờ vực một cách mù mờ…
“Hội Tam điểm” trong hiểu biết của người đương thời là sự bí hiểm, và trùng với những đồn đoán, những giai thoại về các tổ chức ‘khét tiếng’ phổ biến ở cả phương Đông lẫn phương Tây như: “Đảng 3 K – KKK” ở Mỹ, hay “Hội Tam Hoàng – Triad” ở Trung Quốc…
Mặt khác, do những quy chế khác thường, khắt khe đối với hoạt động của các hội viên, với những đòi hỏi tuyệt đối về tính bảo mật, đã càng kích thích sự tưởng tượng về những điều lạ lùng, đẩy dư luận đến chỗ suy diễn không giới hạn, về một hình ảnh mơ hồ do sự hiểu biết bị giới hạn!
Thực tế, vào giai đoạn lịch sử khi Nguyễn Văn Vĩnh tham gia, một số lượng lớn hội viên đều là những người nổi tiếng, giỏi đến mức được gọi là vĩ nhân, quyền lực cao đến mức được gọi là lãnh tụ và ở những cấp độ xã hội được gọi là quyền quý.
Những liên đới trong nhận thức lịch sử.
Có một sự nhầm lẫn đáng kể của công chúng, cả trên Thế giới và ở Việt Nam (kể cả trước đây và hiện nay) khi nói về vai trò xã hội của “Hội Tam Điểm” do họ không quan tâm rằng, sự tồn tại của “Hội Tam Điểm” là song song cùng thời kỳ với hai hội nhóm nhiều điều tiếng trên Thế giới, gắn với tên tuổi của những nhân vật tài giỏi xuất chúng, giàu có nổi danh trên trường Quốc tế, đó là tổ chức: The ILLUMINATI (Facts and Fiction – Sự thật và hư cấu) và TU VIỆN OF SION. Thực tế này đã làm xáo trộn nhận thức của nhiều người về “Tam Điểm”.
Mặt khác, những nguyên tắc tồn tại của ‘Tam Điểm’, luôn tỏ ra cứng rắn trong lập trường, quan điểm, với quyền lực, sự thông thái về nhiều khía cạnh, họ đã tạo ra sự đối lập với các hệ tư tưởng khác trong lịch sử nhân loại, dẫn đến sự phủ nhận lẫn nhau, đến mức đối lập ở phạm vi đối đầu, và cho đến tận hôm nay vẫn vậy!
Đôi ba ý kiến ít ỏi chúng tôi xin được trao đổi với các quý vị và các bạn về chủ đề phức tạp này, khi nói đến một vấn đề lịch sử nhạy cảm.
Theo chúng tôi, điều cần xác định rằng những ai, những gì đã tạo dấu ấn trong lịch sử, đều không phải ngẫu nhiên, và không phải muốn bỏ qua là sẽ bỏ qua được! Chúng tôi tin một ngày không xa, tất cả những gì liên quan đến con người và sự nghiệp của học giả Nguyễn Văn Vĩnh sẽ được làm sáng tỏ, đúng như đánh giá của những nhân vật nổi tiếng uyên thâm trong lịch sử Việt Nam và Thế giới.
Trân trọng!
Nguyễn Lân Bình