10 NĂM WEBSITE TANNAMTU.COM MANG LẠI GÌ?

Hà Nội, 5/11/2024

Thưa các quý vị và các bạn!

Là người chịu trách nhiệm về hoạt động của trang tin điện tử chuyên đề về học giả Nguyễn Văn Vĩnh (NVV 1882-1936)), một nhân vật lịch sử lừng lẫy, để lại cho hậu thế quá nhiều sự quan tâm và cả những thắc mắc trái chiều, tôi đã thường xuyên nhận được nhiều ý kiến của người thân và bạn đọc gần xa.

Công chúng quan tâm không phải chỉ về nội dung, mà cả các chi tiết trong các sự việc, các dữ kiện được nêu trong các bài chúng tôi đã đăng trên Tannamtu.com (nay là Tannamtu.id.vn),

Sự đa dạng và khối lượng lớn các vấn đề liên quan đến NVV mà dư luận đặt ra, đã đòi hỏi tôi phải có nghĩa vụ phản hồi vì danh dự của cả của những người đã khuất, cũng như đối với người đang sống, dù ở phạm vi nào cũng là cần thiết, vì đó là sự tôn trọng văn hóa. Tôi xin được tóm lược những vấn đề nổi bật, được nêu lên từ độc giả qua các thời kỳ như sau:

1/ Tài liệu nào chứng minh NVV là người đã tham gia sáng lập Đông Kinh Nghĩa Thục (ĐKNT) 1907?

2/ Vì sao khi ĐKNT bị khủng bố, rất nhiều các nhân sỹ của Phong trào bị bắt, thậm chí bị tử hình… Nhưng NVV lại không bị hệ lụy?

3/ Trong cuộc đời lao động 30 năm liền, NVV có vào Sài Gòn không? NVV đã giữ vai trò gì trong các chuyến đi đó, nếu có?

4/ Vì sao Phạm Quỳnh (PQ) được chính NVV mời vào Ban Trị sự Đông Dương Tạp Chí 1913 (ĐDTC), tờ báo đầu tiên trong lịch sử báo chí ở Bắc kỳ in thuần chữ Quốc ngữ, nhưng sau đó ba năm, PQ đã rời bỏ tờ báo nổi tiếng này? Sự việc này là do mâu thuẫn giữa hai ông NVV và PQ, hay vì những lý do nào khác, và có liên quan đến chính trị không?

5/ ĐDTC 1913, và hoạt động báo chí của NVV dưới con mắt của những người theo chủ thuyết Chuyên chính Vô sản được nhìn nhận như thế nào?

6/ Quan hệ giữa NVV và Chính phủ Thuộc địa bắt đầu rạn nứt và mâu thuẫn từ bao giờ? Những nhân vật chính trị người Việt nào đã can dự vào quá trình loại bỏ NVV, đẩy NVV đến chỗ phải đi đày ở Nam Lào, dưới hình thức tìm vàng trả nợ?

7/ Những điều kiện mặc cả giữa Nhà Cầm quyền với NVV bắt đầu từ khi nào? Nguồn gốc số tài sản của NVV mà Nhà Cầm quyền đòi tịch thu, và sau đó phát mại do bị xiết nợ có từ đâu?

8/ Dựa vào những nguyên tắc nào để Chính quyền Thực dân Pháp đã áp dụng với NVV, trong việc đưa thi hài ông từ Nam Lào về Hà Nội để tổ chức lễ tang? Điều này có mâu thuẫn với chính sách loại bỏ NVV trước đó không?

9/ Mối quan hệ giữa NVV với ba người vợ có nguồn gốc ra sao? Do ý muốn chủ quan của ông, hay vì những nguyên nhân khách quan? Những người phụ nữ đó tự nguyện hay còn vì những lý do nào khác?

10/ Từ sau năm 1954 khi kết thúc chiến tranh với Thực dân Pháp, đã bao giờ phía Pháp quan tâm đến cái chết của NVV chưa?

11/ Vì sao thành phố Hồ Chí Minh đặt tên đường mang tên NVV (1999), nhưng Hà Nội thì không?

12/ Ngày 1, 2, 3, 4 và 7 tháng 10 năm 2024, trong chương trình KHÁT VỌNG NON SÔNG phát trên kênh VTV1 của Đài TH Quốc gia, đã phát 5 tập phim hoạt hình tài liệu lịch sử giới thiệu sự nghiệp, ca ngợi NVV, nhưng vì sao bộ phim tài liệu“Mạn đàm về Người Man di Hiện đại” do nghệ sỹ Nhân dân Trần Văn Thủy làm đạo diễn, đã ra đời từ hơn chục năm qua không được phổ biến rộng rãi?

13/ Có dư luận về mối quan hệ giữa người tổ chức xây dựng bộ phim tài liệu lịch sử này và đạo diễn Trần Văn Thủy, đã có những mâu thuẫn nặng nề, vậy sự thật là như thế nào? Điều này có tác động đến việc quảng bá bộ phim hay không?

14/ Vì sao trong bộ phim tài liệu lịch sử đó, không thấy sự tham gia của Hội Khoa học Lịch sử Hà Nội? Vì sao nhà sử học Dương Trung Quốc, từng là người khởi xướng việc vinh danh học giả NVV, lại không tham gia vào bộ phim này?

15/ Các tác phẩm triết học, chính trị xã hội học như “Khế ước xã hội – Contrat social ” của J.J. Rutxo, hay “Tinh thần pháp luật – Esprit dé lois”của Montesquieu hoặc cuốn“Hiệp ước Thánh linh – Traité de l’Esprit”của Helvétius, NVV đã dịch ra tiếng Việt có thể tìm được ở đâu? Các dịch phẩm của NVV có còn quyền bản quyền không?

16/ NVV từng được nhìn nhận là người đầu tiên, là cây đại thụ trong việc dịch các tác phẩm văn học kinh điển của Thế giới ra tiếng Việt, vì vậy đã có rất nhiều bài phân tích, so sánh chất lượng dịch các tác phẩm của NVV với những dịch giả khác, mà ở một vài khía cạnh bị cho là chưa đáp ứng được nhu cầu của xã hội, vậy ông hiểu thế nào về vấn đề này?

17/ Cho đến hôm nay, có tác phẩm dịch nào của NVV chưa xuất bản không?

18/ Vì sao trong hồi ký của nhà văn, nhà tình báo Vũ Bằng (1913-1984), ông đã khẳng định, mình là người nắm giữ gia phả của gia đình học giả NVV?

19/ Việc trong quá khứ, các con cháu thuộc dòng họ NVV bị khống chế, bị chà đạp do xã hội từng nhìn nhận ông là đối tượng bán nước, thực hư việc này ra sao?

(Vì sự tế nhị, tôi không tiện đưa tên của những người đã nêu những thắc mắc nói trên, qua nhiều giai đoạn và bằng những phương thức thông tin khác nhau).

Còn nhiều thắc mắc khác của dư luận trước đề tài học giả NVV, tôi xin được giãi bày những mối quan tâm chính của các quý vị và các bạn, trong phạm vi hiểu biết và trách nhiệm của mình. Tôi xin phép được xác định, rằng tôi ‘giãi bày’, chứ không phải ‘phúc đáp’!

Do nội dung của trang tin Tannamtu khá đa dạng, phong phú, các chủ đề đều có những quy mô nhất định, liên quan đến rất nhiều những phạm trù khác nhau. Nhiều lĩnh vực đòi hỏi sự hiểu biết rộng và sâu sắc, có cơ sở khoa học (cứ liệu và dẫn chứng nguồn gốc rõ ràng), và do liên quan đến nhiều nhân chứng cả trong nhà và ngoài xã hội, nên tôi đề cập được đến đâu, giới hạn nào cũng rất mong các quý vị và các bạn độ lượng phán xét khi tiếp cận.

Bài đầu tiên trong chuyên mục này, chúng tôi xin được giới thiệu ý kiến của bà Thu Trang (Công Thị Nghĩa) liên quan đến mục 16, phân tích về năng lực, ý thức chính trị và trình độ ngôn ngữ, cũng như nhận thức xã hội của NVV khi dịch Truyện Kiều từ Nôm ra Quốc ngữ (1909), và từ Quốc ngữ ra tiếng Pháp (1910) và năm 1942 NXB Alexandre de Rhodes đã phát hành tại Hà Nội.

Nguyễn Lân Bình.