Thông báo của “L’Annam Nouveau – Báo Nước Nam mới”
sau khi đăng bài “Đồng kẽm, đồng chinh”
Ngài Thống sứ đã chỉ định thành lập một Tiểu ban, trong đó có sự tham dự của ông Lê Văn Phúc. Tiểu ban này đã nhóm họp ngày thứ Hai tuần này. Trong quá trình họp thảo luận, chúng tôi đã ghi lại được một số ý kiến như sau:
Năm 1898, do sự khan hiếm đồng tiền kẽm cũ đã làm cho Chính quyền lúc đó, lần đầu tiên phải lưu tâm đến sự việc này. Tiểu ban được thành lập để xem xét và đã đi đến kết luận, tuyên bố không tán thành việc sản xuất những đồng tiền kẽm mới.
Năm 1902, vấn đề này lại được đưa ra bàn cãi. Sau 3 năm (1905), đồng tiền kẽm lại được đưa vào lưu hành, trị giá của nó bằng 1/600 $ (Quan tiền). Những đồng tiền kẽm này đã để lại sự thất bại hoàn toàn.
Đồng chinh hiện nay được đúc bằng đồng thau và có giá trị bằng 1/200 $ (tính vào thời điểm năm 1921). Những đồng tiền chinh này được sản xuất bởi Công ty Cơ khí công trình Hải Phòng. Đồng chinh này được làm, rập bằng máy và có giá trị 200 = 1,12$. Toàn bộ hệ thống dây chuyền sản xuất loại tiền kim loại đồng này có giá đầu tư là 25.000$. Đồng tiền chinh sản xuất ra được đưa vào lưu thông theo vòng quay sử dụng có giá trị
là 36.915 $, tỷ lệ khấu hao là 2%, tỷ lệ này dùng cho việc chi trả hệ thống nhân sự làm công tác quản lý và phân phối. Thực tế này đã gây tổn thất cho Kho bạc Nhà nước.
Lưu ý: Trước thời điểm kinh tế khủng hoảng, giá đồng thau trên thị trường là 0,48$/ 1 kg. Hiện nay có giá là từ 0,25 đến 0,28$/kg. Theo ý kiến của ông Hoàng Trọng Phu, có thể sử dụng loại đồng thau này cho việc sản xuất đồng chinh và lấy giá trị thực ít hơn 1/300$.
Tuy nhiên, thực tế này lại là một vấn đề khác, bởi lẽ, hiện loại đồng chinh có giá bằng ½ hay 1/3 xu đã không hề làm cho tình hình tốt lên.
Nguyễn Văn Vĩnh
Bản dịch của Bùi Tường Trác,
Nguyễn Thị Mười.