Thưa các quý vị và các bạn!
Đã tròn 75 năm, ngày ấy cha tôi Nguyễn Dực, con trai thứ bẩy của học giả Nguyễn Văn Vĩnh, đang ở tuổi 24, cái tuổi khó có gì cản được khi con người ta muốn làm một điều gì đó…
Gần ba mươi năm sau ngày được cha mẹ sinh ra, tôi vẫn lơ đơ, chẳng có mấy khái niệm gì cụ thể về những việc cha mẹ mình đã trải qua, đã vật lộn, và đã chịu đựng với cuộc đời này.
Rồi một ngày, khi tôi trút bỏ bộ đồ lính sau 8 năm lăn lộn, tôi trở lại đời thường theo cách ít người tin, đó là việc ‘leo’ ngay lên ngồi trên một chiếc ô tô Volga đen, mới, thứ phương tiện không dành cho người thường, tôi đi làm phiên dịch, đó là tháng 9 năm 1979.
Nghề ‘bơ thừa sữa cặn’ đã làm tôi thay đổi toàn bộ tác phong, lối sống, và cả suy nghĩ. Tôi bắt đầu hút thuốc lá (đồ ngoại), biết uống rượu (chỉ thích những loại chính hãng, đắt tiền).
Hàng tuần, tôi ‘khệnh khạng’ mang về cho cha mẹ và các em mình, nào đường kính 2 đồng ba hào rưỡi, nào sữa hộp Liên Xô 1 đồng bẩy hào, nào chè gói Hồng Đào, Thanh Hương, và cha tôi thường xuyên có thuốc lá Điện Biên để hút. Không ít lần, tôi còn mang về được cả dầu ăn hướng dương Liên Xô, bơ Liên Xô…
Một lần, khi hai cha con ngồi cà phê, hút thuốc lá 555, cha tôi ngậm ngùi nói:
“Bây giờ thấy thế này là ghê, nhưng so với thời của cha, chưa là gì đâu. Sao ngày đó cha nhiều tiền thế chứ?! Một phần, vì cửa hàng sửa chữa radio của mình toàn khách hàng dân nhà giàu, và bọn Pháp. Mà Hà Nội ngày ấy, có mấy gia đình người Việt có radio? May ra, có một vài nhà trên phố Hàng Bạc, hay mấy người Tàu ở phố Hàng Buồm… Còn lại toàn khách Tây.
Chính vì sẵn tiền, nên ăn tiêu sang lắm, mỗi lần cha đi mua máy móc ở Singapore, hay ở Hồng Kông về, bà nội con cứ sốt ruột…”
Tôi hỏi thẳng:
“Thế cha kiếm được nhiều tiền vậy, sao bây giờ nhà mình lại nghèo thế?”
Cha tôi đáp:
“Tất cả cha mang cho kháng chiến hết. Con nghĩ xem, bao nhiêu lần, bao nhiêu sự kiện, biết bao nhiêu máy móc, thiết bị và tiền bạc cho vừa?!”.
Tôi làm sao đủ thông minh, đủ nhận thức để hiểu sâu những nỗi niềm tâm sự của cha mình ngày ấy? Đúng hơn, tôi cũng mắc cái bệnh khệnh khạng học được ngoài đời, khi hơn người một chút, khác người một chút, là dáng dấp nghêng ngang, liếc nhìn thiên hạ bằng 1/9 con mắt. Ngồi uống cà phê đen, hút thuốc lá Dunhill, đã ngỡ tưởng mình oai, mình oách…hơn cả bố mình!
Nhưng, ơn Trời, tôi không phải kẻ bất hiếu. Từ ngày mắt tôi mở to hơn, nghĩ được lâu hơn, thấy được nhiều sự bất công hơn, tôi quay lại tìm hiểu về việc vì sao gia đình tôi lại nghèo?
Thông thường, tôi nghĩ, nghèo thì có đến chán vạn lý do, chứ giàu, hình như ít nguyên nhân hơn.
Tôi dần hiểu, sự nghèo của cha tôi, của gia đình tôi có nguồn cơn như thế nào???!!!
============
Tháng Tám vừa qua, các bạn phóng viên Đài Truyền hình Việt Nam tìm đến, và đề nghị tôi hợp tác, giúp thực hiện việc giới thiệu những đóng góp của cha tôi trong chương trình kỷ niệm 75 năm thành lập nước. Lúc đầu, tôi từ chối với lý do đơn giản, rằng chuyện này đã từng đề cập, nhưng các bạn không nói rõ khi đưa tin, không nói thật những điều tôi từng bộc lộ.
Các bạn phóng viên khẳng định, rằng đã được đọc nhiều tài liệu qua nhiều thời kỳ, và rất ngạc nhiên, rằng vì sao, một thực tế rõ rành rành như thế về vai trò lịch sử, và những cống hiến lớn lao như thế, cho những sự kiện động trời như thế của một con người có thật, mà rất ít người biết, chúng cháu cũng mới biết…Vì thế, chú càng phải giúp, để chúng cháu và mọi người cùng được biết.
Nghĩ đến nghĩa vụ với người đã khuất, với cha mình, tôi gạt bỏ những nỗi ám ảnh, và tôi đồng ý hợp tác với các bạn phóng viên. Xét ra, giữa vô vàn những luận bàn của người đời, có người đã từng nhìn cha tôi bằng con mắt ‘thương hại’… Nhưng xin mọi người hãy tự hỏi nhau xem, trên cõi đời này, có thứ đức tin nào lại không mù quáng về một mặt nào đấy không?!
Tôi đề nghị các bạn phóng viên vài ba điều kiện, như: Những chi tiết nào không dùng được, xin bỏ lại, đừng cố gọt chân cho vừa giày!
Khi hoàn thành mọi việc với các bạn làm chuyên môn của Đài THVN, tôi còn lưu ý:“Nếu tư liệu không dùng được, xin cho lại tất cả những gì tôi đã cung cấp và trình bày”. Các bạn phóng viên nhất trí!
Nội dung được đề cập bao gồm ba sự việc lớn, mà cha mẹ tôi đã trực tiếp thực hiện bằng sức lực và toàn bộ trang thiết bị là tài sản của riêng mình, vào cái tháng Tám năm 1945 ấy. Họ làm theo yêu cầu bí mật của Tổng bộ Việt Minh là:
- Chịu trách nhiệm lắp đặt, bố trí hệ thống truyền thanh cho cuộc mít tinh của Tổng Hội Viên chức Thủ đô ngày 17/8 tại Nhà Hát lớn Hà Nội, là sự kiện khởi động cho cuộc cách mạng cướp chính quyền năm 1945. Đồng thời may chiếc lá cờ đỏ sao vàng khổ lớn 34,5 m2 đầu tiên dùng cho sự kiện.
- Thiết kế, lắp đặt, vận hành trạm phát sóng vô tuyến điện, và Nguyễn Dực là người đọc trực tiếp qua micro phát sóng hồi 10h00 ngày 25/8, tại Sở Thông tin Tuyên truyền Bắc bộ, địa chỉ số 2 phố Đinh Lễ, câu: “Đây là Tiếng nói Việt Nam, phát thanh từ Hà Nội, trên làn sóng điện 41 m…”.
- Là người thiết kế, lắp đặt, vận hành toàn bộ hệ thống truyền thanh trong buổi lễ Tuyên ngôn Độc lập tổ chức ngày 2/9 tại Quảng trường Ba Đình, Hà Nội.
Và thế rồi, riêng trong ngày 2/9/2020, trên kênh VTV 1, Đài THVN đã phát hình đến ba lần về vai trò quan trọng của kỹ sư Vô tuyến điện Nguyễn Dực, đối với lễ Quốc khánh 2/9/1945.
- Bản tin Trưa 11h00.
- Chương trình Việt Nam Hôm nay lúc 18h00.
- Và chương trình Lễ kỷ niệm chính thức 75 năm ngày Quốc khánh 2/9, do Ban Tư tưởng Văn hóa TW tổ chức tại Đài THVN.
Tổng thời lượng phát sóng, khoảng 6 phút 30 giây.
Riêng ở Chương trình Đối ngoại VTV 4, bản tin tối hồi 21h00 ngày 2/9, đã phát chủ đề kỹ sư Vô tuyến điện Nguyễn Dực với thời lượng hơn 5 phút.
Vài dòng này của tôi, đầu tiên là để cảm ơn các bạn làm chương trình của Đài THVN. Thứ nữa, là xin cảm ơn các quý vị và các bạn đã theo dõi chương trình khi nhận được thông báo, và tôi xin được gửi tới các quý vị và các bạn chưa có cơ hội biết về sự kiện này, đoạn phim trích của VTV nói về ông Nguyễn Dực, với sự kiện thành lập nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa 1945.
Trân trọng!
NGUYỄN LÂN BÌNH.
Ghi chú:
Đài THVN đã mời vợ chồng tôi tham dự buổi lễ chính thức kỷ niệm 75 năm CM tháng Tám và Quốc khánh 2/9/1945.
Tại buổi lễ này, ông Trần Quốc Vượng ủy viên Bộ Chính Trị, Thường trực Ban Bí thư TƯ Đảng, đã thay mặt Nhà nước, trao tặng kỷ niệm chương 75 năm ngày độc lập, cho bẩy chứng nhân lịch sử, trong đó có cha tôi, mà tôi là người thay mặt nhận.
Mời các bạn xem:
Phóng sự trên VTV 1
Thời sự VTV4 giới thiệu
Phóng sự trên VTV4