ĐÚNG 75 NĂM TRƯỚC, MẸ TÔI CÓ MỘT ĐÊM KHÔNG NGỦ.

Hà Nội, ngày 17/8/2020.

Thưa các quý vị và các bạn!

Tháng Giêng năm 2000, cha tôi không thể nghĩ mình đang sống những ngày cuối cùng của đời người, ông nói với mẹ tôi:

“Năm nay đúng 55 năm nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, thế nào cũng sẽ nhiều các vị làm báo tìm mình cho mà xem…”.

Ngày ấy, tôi thực sự chưa đủ ý thức để chia sẻ với cha mẹ mình, mỗi khi nhắc đến cái tháng Tám năm 1945… Bao giờ cha tôi cũng bồi hồi, lần nào cảm xúc của ông cũng lộ rõ cái tính khí như mình mới hơn hai chục tuổi. Ông hào hứng, run rẩy và đắm đuối về những kỷ niệm của cái thời thanh xuân, về những nhiệt huyết bản năng dâng tràn, và hãnh diện về năng lực chuyên môn thâm hậu, và, dám đem tất cả những gì mình có, trao cho cái sự kiện đã làm thay đổi mảnh đất quê hương ông.

Ngày ấy, mới chỉ đúng 20 năm trước thôi, tôi đâu có đủ nhận thức để hiểu, rằng cha mẹ mình đã hãnh diện đến mức nào, khi nói về những hy sinh không điều kiện dành cho những mơ ước để có được một đất nước tự do, độc lập và bình đẳng.

Ý thức như thế, tôi càng không nghĩ tâm tư, đúng hơn là mong ước của cha mình về việc xã hội không quên mình đâu, nhất là mỗi lần, những ngày lễ của đất nước cứ lặp lại từ năm này sang năm khác.

Tháng Tám năm ấy (năm 2000), đúng như mơ ước của cha tôi, một nhà báo nổi danh của Đài Truyền hình Việt Nam là Trường Phước (1948-2006) đến tìm gia đình tôi.

Ông thưa với mẹ tôi một cách giản dị, tự nhiên thế này:

“Thưa bác, chúng cháu ở Đài Truyền hình Việt Nam, chúng cháu đang làm chương trình kỷ niệm 55 năm Cách mạng tháng Tám, ông Trần Lâm (1921-2011), thủ trưởng của cháu nói với cháu thế này:

Nói về Cách mạng tháng Tám, nhiều vấn đề lắm, nhưng quan trọng nhất là cái ngày 17/8, ngày mà có cuộc mít tinh lớn trước Nhà hát lớn Hà Nội ấy. Mà cậu phải tìm đến số nhà 43 Hàng Bài, hỏi bà Tý nhá… Bà ấy là người may cái lá cờ to nhất, phủ kín trước mặt tiền của Nhà hát lớn hôm ấy đấy…”.

Dứt lời, bỗng nhà báo Trường Phước lặng thinh, trong lúc mẹ tôi cũng chưa hiểu mình phải phản ứng thế nào, nói cái gì, kể cái gì…

Nhà báoTrường Phước vừa chỉ tay vào chiếc ghế tràng kỷ, vừa cúi xuống đọc những dòng chữ khảm trên ghế, và ông bật hỏi:

“Bác ơi, trên cái ghế này có chữ ký của cụ Vĩnh, có phải là nhà báo Nguyễn Văn Vĩnh không ạ?”

Mẹ tôi run rẩy trả lời (sau sự ra đi của cha tôi hồi tháng Một năm đó, mẹ tôi yếu đi nhanh chóng) một cách hoàn toàn đơn giản:

“Vâng, Nguyễn Văn Vĩnh là bố chồng tôi!”.

Tinh thần Trường Phước không dấu được sự ngạc nhiên, ông tỏ ra phấn khởi, và ông nói ngay bằng một thái độ đầy lòng kính trọng:

“Ôi, cháu không nghĩ, rằng hôm nay cháu lại có cái may mắn này. Chúng cháu được học không nhiều, nhưng cháu biết cụ Vĩnh giỏi lắm. Mà ngày ấy cụ đã giỏi như thế, hiếm lắm…”.

Mẹ tôi cũng chỉ gật đầu, miệng móm mém nói:

“Cái ghế này của cụ thuê thợ mộc làm từ hồi xưa, có mấy thứ nữa cơ, nhưng phát tán hết cả. May mà nhà lại giữ được đôi ghế này, nhiều người thích lắm, vì nó là chuyện Tây mà, chuyện của La Phông Ten đấy…”.

Nhà báo Trường Phước xin phép vào buổi phỏng vấn, khi người các cộng sự kỹ thuật đã sẵn sàng bấm máy ghi hình. Ông nhấn mạnh:

“Cháu xin phép lần khác sẽ đến chơi với gia đình sau, sẽ xin hỏi bác nhiều về bác trai, về cụ Vĩnh. Bây giờ, cháu xin được hỏi bác những việc mà bác và bác trai đã làm trong cái ngày 17/8 năm 1945 nhé…!”.

Nhân 75 năm Cách mạng tháng Tám và Quốc khánh 2 tháng 9, trang tin Tannamtu.com xin được phát lại đoạn phóng sự này, do nhà báo Trường Phước và các cộng sự Đài Truyền hình Việt Nam thực hiện trong chương trình tháng Tám năm 2000.

Trân trọng!

NGUYỄN LÂN BÌNH.

Phóng sự của nhà báo Trường Phước về bà Lê Thị Tý, người may lá cờ treo tại Nhà hát lớn ngày 17/8/1945.