Thưa các quý vị và các bạn,
BBT TNT.com xin gửi đến các quý vị và các bạn bài viết nêu cảm nghĩ về buổi lễ ra mắt cuốn sách Người yêu tiếng Việt trọn đời, được tổ chức tại Trung tâm Văn hóa Pháp. ngày 10/10/2018 ở Hà Nội, của nhà báo Phạm Huy và Quỳnh Trang, đăng trên Thể thao văn hóa, ngày 15/10/2018.
Trân trọng!
Nguyễn Văn Vĩnh là ‘cha đẻ’ kiểu đánh telex?
Kiểu gõ telex (dùng cho điện tín hay còn gọi là cách đánh dây thép) chính là sáng kiến của học giả Nguyễn Văn Vĩnh đưa ra? Việt Nam nên hay không nên có ngày tôn vinh chữ quốc ngữ?Đó là 2 chủ đề được đông đảo các học giả, bạn đọc quan tâm và thảo luận sôi nổi tại buổi ra mắt sách Lời người Mandi hiện đại – Người yêu tiếng Việt trọn đời của học giả Nguyễn Văn Vĩnh vừa được tổ chức tại Hà Nội.
Sách được tác giả Nguyễn Lân Bình – hậu duệ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh dành rất nhiều tâm huyết, công sức để sưu tập, lưu trữ và biên soạn. Và, Lời người Mandi hiện đại – Người yêu tiếng Việt trọn đời cũng là cuốn sách nằm trong bộ sách 14 tập Lời người man di hiện đại, tập hợp những bài viết tiêu biểu của học giả Nguyễn Văn Vĩnh trong suốt 30 năm làm báo (1907-1936) đã và đang được gia tộc học giả Nguyễn Văn Vĩnh thực hiện.

Không quan trọng ai là “cha đẻ”
Nhìn chung, qua tác phẩm này (và 2 tác phẩm đã xuất bản trước đó gồm: Phong tục và thiết chế của người An Nam; Nhời đàn bà) đã giúp giới nghiên cứu và độc giả có thêm cơ hội cảm nhận được niềm say mê, tinh thần hăng hái của học giả Nguyễn Văn Vĩnh trong việc tiên phong chứng minh tính ưu việt của chữ Quốc ngữ trước một thứ chữ đã được sử dụng từ nhiều thế kỷ là Hán văn và sau đó là Pháp văn, nhằm đưa chữ Quốc ngữ lên vị trí độc tôn, trở thành Quốc tự.
Ngoài ra, theo một số chuyên gia tại buổi giới thiệu sách, một “phát minh” và cũng là công lao của Nguyễn Văn Vĩnh rất đáng được ghi nhận, đó là “kiểu đánh telex” (kiểu gõ tiếng Việt theo hình thức bỏ dấu của tín hiệu điện tín tiếng Việt, khi nhập văn bản vào máy tính từ bàn phím quốc tế – PV) mà ngày nay chúng ta đều biết chính là sáng kiến của học giả Nguyễn Văn Vĩnh đưa ra.
Tuy nhiên, về vấn đề này, hiện nay có một số tài liệu lại cho rằng học giả Nguyễn Văn Vĩnh không phải là người đầu tiên nghĩ ra cách đánh telex. Cụ thể, trên tờ Khoa học số 40, ngày 15/2/1933 của tác giả Lê Văn Mãn cho rằng: Ý tưởng thay thế các dấu bằng những con chữ đầu tiên không phải là do ông Vĩnh, mà do một người tên là Phó Đức Thành đề xuất, và đề xuất này đã ra đời sớm hơn 9 năm trước khi ông Vĩnh đề ra “kiểu gõ Telex” vào năm 1928.
Ngoài ra, cũng trên bài báo này, tác giả còn viết “… cách đánh giây thép bằng tiếng Việt Nam, hiện đã có hai phép rất tiện, đã có nghị định cho thi hành, một là phép của ông Brien, giám đốc Bưu chính Đông Dương cũ, hai là phép của ông Francois Henri Schneider là chủ nhân cũ và người sáng lập ra bản quán” (tức báo Khoa học).
Vậy nên, câu hỏi đặt ra là: Trong 3 con người kể trên, ai mới là tác giả thực thụ của “kiểu gõ telex” bây giờ?
Ông Nguyễn Lân Bình, cháu học giả Nguyễn Văn Vĩnh cũng chỉ đưa ra quan điểm: “Tháng 11 năm 2011, tạp chí Tem của Bưu điện Việt Nam đã đăng một bài biết ơn Nguyễn Văn Vĩnh về chữ telex. Nhưng theo tôi, không quan trọng là ai đầu tiên, mà quan trọng là ai đã dành nhiều tâm huyết và đạt được những kết quả đáng kể cho sự tồn tại và phát triển văn hóa của dân tộc”.
Nên có ngày tôn vinh chữ Quốc ngữ
Trả lời câu hỏi: Nhiều năm trước ông đã đề xuất có một ngày nào đó kỷ niệm về chữ Quốc ngữ, coi đó là ngày kỷ niệm ngôn ngữ chính thức của dân tộc Việt, nhưng vì sao cho đến bây giờ vẫn chưa có ngày đó? Ông Nguyễn Lân Bình nói:
“Đây là một vấn đề rất hệ trọng, thế nhưng thật đáng tiếc vấn đề hệ trọng này xuất phát từ một người không có chuyên môn là tôi. Năm 2011, tôi nhận thấy rằng trong tất cả các ngành nghề, các chuyên môn của đất nước này đều có ngày truyền thống, nhưng không có một ngày ghi nhớ giá trị, khẳng định sự bất diệt của chữ Quốc ngữ. Vì thế, tôi mong những người có trách nhiệm hãy tổ chức một hội đồng khoa học để nhìn nhận và đánh giá quá trình tồn tại và phát triển của chữ Quốc ngữ gắn với sự nghiệp văn hoá của Nguyễn Văn Vĩnh”.
Nhiều đại biểu có mặt cũng đồng tình với quan điểm của ông Nguyễn Lân Bình, nhưng đồng thời cũng đưa ra “tư vấn” rằng: Chọn một ngày trong năm để tôn vinh chữ Quốc ngữ không thể vội vàng, cũng nên cần tới sự góp ý của các chuyên gia về văn hóa, lịch sử và ngôn ngữ. Bởi đến bây giờ, vẫn còn không ít người cho rằng chữ Quốc ngữ là sản phẩm của các nhà truyền giáo phương Tây, chữ Nôm mới thực là sản phẩm “made in Việt Nam”, thì không cần thiết phải có ngày tôn vinh chữ Quốc ngữ!?
Được biết, sau cuốn sách vừa ra mắt, trong những năm tới, Lời người man di hiện đại sẽ tiếp tục được gia tộc học giả Nguyễn Văn Vĩnh (trong đó có ông Nguyễn Lân Bình) cho ra đời. Các tác phẩm của học giả Nguyễn Văn Vĩnh chủ yếu được lấy từ tờ L’Annam Nouveau (Nước Nam mới), một tờ báo do Nguyễn Văn Vĩnh làm chủ bút và đã đoạt Giải thưởng Lớn (Grand Prix) tại Hội chợ báo thuộc địa tại Paris năm 1932.
Dẫu vậy, theo ông Bình, các bài báo trên tờ L’Annam Nouveau là thể hiện sâu sắc, toàn diện nhất suy nghĩ của học giả Nguyễn Văn Vĩnh về các vấn đề xã hội và gia tộc của học giả đã mua được hơn 500 bài viết tư liệu từ tờ báo này để phục vụ bộ sách.
|
Vài nét về Nguyễn Văn Vĩnh
Nguyễn Văn Vĩnh (1882 – 1936), quê gốc Hà Đông, là trí thức tân học, nhà báo, nhà văn tiêu biểu của Việt Nam đầu thế kỷ 20. Với 30 năm lao động và sáng tạo (1906 – 1936), Nguyễn Văn Vĩnh đã để lại một khối lượng khổng lồ các di cảo, các bản dịch, bút tích liên quan đến việc xây dựng một nền văn học mới, nền văn học chữ Quốc ngữ. |
Phạm Huy – Quỳnh Trang
Nguồn: thethaovanhoa.vn
One Response
Cảm nhận.
Dự buổi ra mắt sách “Lời người man di hiện đại – Người yêu tiếng Việt trọn đời”, tôi được đắm chìm trong một không khí thật văn hoá, trong không gian sách, rất Hà Nội – Thư viện Trung tâm Pháp ngữ L’Espace.
Ban đầu, tôi thấy chỉ có mấy hàng ghế, chắc nhà tổ chức dự kiến số lượng khách tới dự ở mức khiêm tốn. Song không ngờ, buổi ra mắt sách thu hút nhiều độc giả quan tâm đến thế. Tôi nhận ra sự có mặt của thầy giáo cao tuổi Phạm Toàn, có cả các em học sinh cấp II có mẹ đi cùng đến dự. Khá nhiều nhà nghiên cứu, các thầy, cô giáo dạy văn, các facebooker có tiếng, rồi các nhà báo, phóng viên…
Mọi người chấp nhận ngồi xen vào giữa cả những giá sách, đứng dựa lưng vào những kệ sách, vì số người càng ngày đến càng đông. Tất cả đều hào hứng và chăm chú lắng nghe phần giới thiệu cuốn sách của tác giả Nguyễn Lân Bình và nhà nghiên cứu phê bình văn học Lại Nguyên Ân.
Phần thảo luận thật sôi nổi, chứng tỏ sự quan tâm, hiểu biết của các vị khách mời rất sâu và rộng.
Ông Lân Bình tỏ ra cảm động, chứng kiến đông khách đến dự, là thể hiện lòng ngưỡng mộ học giả Nguyễn Văn Vĩnh.
Cuốn sách không dày, nhưng với tôi không dễ dàng để đọc; phần vì chữ nghĩa thời xưa (khoảng 50 trang đầu), phần vì cuốn sách chứa nhiều kiến thức phong phú về văn hóa, cách nói văn Việt cách đây cả trăm năm, đòi người đọc phải suy, ngẫm.
Qua cuốn sách, chúng ta thấy rõ sức sáng tạo mạnh mẽ của các thế hệ đi trước, nhất là khi so sánh với chữ Hán, chữ Nôm, rõ ràng chữ Quốc ngữ vừa thân thiết, vừa thuận tiện, đúng là công cụ hữu ích giúp khai sáng trí tuệ con người.
Lịch sử văn hoá Việt Nam hẳn phải ghi nhận, Nguyễn Văn Vĩnh là người tiên phong trong việc xây dựng, làm phong phú loại chữ viết mới này, để thứ chữ viết đó trở thành nền văn học chữ Quốc ngữ.
Nguyễn Văn Vĩnh đã kiên nhẫn quảng bá, khuyến khích, kiến nghị, tổ chức thực hiện bằng các phương thức để ai cũng có thể học được chữ mới. Ông tìm cách dịch văn học các nước ra tiếng Việt, thông qua công cụ hoàn toàn mới là báo chí, để lan truyền cái mục đích của minh. Ông muốn đồng bào của ông yêu cái con chữ này, từ đó học lấy những cái mới của nhân loại để làm cuộc sống tốt đẹp hơn. Nguyễn Văn Vĩnh đã yêu nước theo cách của ông.
Người đọc còn ngạc nhiên, khi thấy ông đã từng kiến nghị cả cách phiên âm tiếng nước ngoài ra chữ Quốc ngữ, cải tiến ngữ pháp để có tính nhất quán khi sử dụng viết văn đối với người dân ở cả ba miền.
Biết được quá trình cải tiến chữ Quốc ngữ từng được Nguyễn Văn Vĩnh đề cập từ ngót cả trăm năm trước, mới thấy vì sao cuốn sách lại được mang tên Người yêu tiếng Việt trọn đời.
Cảm ơn tác giả đã sưu tầm, lưu giữ những di sản quý báu của ông cha, việc này không chỉ vì tình cảm, mà còn là trách nhiệm của hậu thế. Tác giả đã cẩn trọng, trung thực trong sưu tầm và biên soạn cuốn sách khi giữ nguyên bản gốc của tư liệu. Điều này giúp người đọc không những thấy được tầm vóc lớn lao của Nguyễn Văn Vĩnh, mà còn cảm nhận được cái không khí văn hóa trong những ngày đầu hội nhập với nền văn minh phương Tây ở Việt Nam.
Buổi giới thiệu sách đã thành công, ông Nguyễn Lân Bình lại tế nhị hé mở về một cuốn sách sắp được ra mắt tiếp theo. Đó là cuốn “Nguyễn Nhược Pháp – Hoa một mùa”, gồm toàn bộ những sáng tác của nhà thơ (con trai thứ tư của Nguyễn Văn Vĩnh), người được biết đến với bài thơ nổi tiếng “Chùa Hương”.
Vậy là, không khí lưu luyến của buổi ra mắt sách như được kéo dài ra… Mọi người lại ngóng đợi, đón đọc để chiêm ngưỡng những nét đẹp của người thi sĩ tài hoa, con trai của Người Man di hiện đại.
Xin chúc mừng thành công của buổi ra mắt sách “Người yêu tiếng Việt trọn đời”!