Báo động về tâm lý bất an, nhiều xáo trộn của người Việt

Du khách nhét tiền vào tay tượng Phật tại hội Lim. Ảnh: HẢI NGUYỄN

Hơn 5.100 người nhập viện vì đánh nhau trong dịp tết vừa qua là con số chính thức, còn vô số vụ đánh nhau khác chưa được thống kê. Phải chăng, người Việt ngày càng đánh mất lối hành xử có văn hóa, thay vào đó là cách “giao tiếp”bằng nắm đấm, bạo lực? Tiến sĩ xã hội học Phạm Thị Thúy phân tích nguyên nhân sâu xa của vấn đề trên:

– Nguyên nhân đầu tiên dẫn đến những cuộc xô xát, ẩu đả phải kể đến là do bia, rượu. Phải nói rằng, thói quen uống bia, rượu xả láng trong ngày tết trở nên càng ngày càng phổ biến, lan rộng từ chục năm nay. Người ta thống kê rằng, sản phẩm rượu, bia được tiêu thụ ở Việt Nam cao nhất nhì Đông Nam Á. Điều đó cho thấy, người Việt ăn tết, chơi tết một cách quá đà, coi trọng chuyện giao lưu bằng bia rượu. Nguyên nhân thứ hai, đó là do tâm lý con người hiện căng thẳng, nhạy cảm hơn. Chỉ cần một xung đột nhỏ mà hai bên không giữ nổi bình tĩnh, sẽ trở thành giận quá mất khôn, trở thành xô xát lớn, thậm chí lấy đi cả tính mạng. Người Việt đương đại dần đánh mất nét tốt đẹp của văn hóa truyền thống – khi ngày tết được xem là ngày vui sum họp, đoàn viên, nghỉ ngơi, tĩnh tâm thì lại bị biến thành dịp hội hè, nhậu nhẹt, ăn chơi…Người ta bắt đầu sống với giá trị ảo: Ăn phải hơn người khác, uống cũng phải thật nhiều, chơi cũng phải chơi cho tới bến. Tết trở thành dịp phô trương, khoe giàu có hơn người, quà tết phải to, phải đắt tiền mới được. Còn một nguyên nhân khác nữa, đó là tình hình sản xuất bia, rượu ở Việt Nam không được kiểm soát chặt chẽ. Nên khuyến khích những sản phẩm mới có tác dụng tích cực hơn, cùng với lối tiêu thụ sản phẩm lành mạnh. Công sở cũng phải hạn chế tình trạng cán bộ công nhân viên chức uống rượu, bia; giao thông cũng phải kiểm soát chặt hơn nhằm ngăn ngừa tình trạng say xỉn vẫn lái xe trên đường… Ngoài ra, một phần nữa là do tâm lý chung. Người dân sản xuất tất bật quanh năm, tết đến mới có dịp xả hơi, hoặc dùng rượu quên sầu, xem rượu là cách giải quyết những ẩn ức tâm lý, những khúc mắc dồn nén do khó khăn về tiền bạc… Rồi thì người giàu uống rượu đắt tiền để khoe đẳng cấp của họ… Bia, rượu chỉ là cái cớ châm ngòi cho những bất ổn tâm lý nảy sinh mà không có cách nào giải quyết. Từ đây, có thể thấy tâm lý xáo trộn, bất an của người Việt.

Theo chị, có cách nào hạn chế tình trạng hành xử bạo lực nói trên không?

– Theo tôi, giải pháp là rất khó, cần sự phối hợp giữa công tác quản lý giữa các ngành văn hóa, kinh tế, xã hội. Ngoài chuyện hạn chế bia rượu, cần có sự chăm lo về đời sống vật chất, tinh thần cho người dân. Khi người ta không quá lo lắng về đời sống của mình, không đánh mất niềm tin vào sự công bằng xã hội, thì sẽ sống khỏe, sống vui, sống bình an. Hạn chế bia rượu là chưa đủ, cần có chính sách an sinh, hỗ trợ về vật chất – tinh thần cho người dân thì mới giải quyết tận gốc vấn nạn trên.

 Ngoài việc mặt bằng dân trí thấp, đạo đức xuống cấp, còn có một góc nhìn khác cần nghiên cứu, đó là tâm lý chụp giật, cướp đoạt, cầu lợi cho riêng mình, khiến người người chen chân ở chốn đình chùa, mua bán thánh thần, đè đạp lên người khác… gây hỗn chiến hay đổ máu.

– Đó là vì người Việt hay chạy theo đám đông, ít coi trọng giá trị của bản thân. Tìm tới đám đông cũng là một cách để thể hiện bản thân, để trưng trổ, mà thực ra bên trong lại hết sức tự ti. Cộng đồng người Việt cũng có hai mặt, mặt tích cực là người Việt coi trọng cộng đồng, quê hương, làng xã, anh em, họ hàng; còn mặt tiêu cực là khi dựa vào cộng đồng, hùa theo đám đông, người ta thường coi nhẹ giá trị bản thân, lấy niềm vui đám đông làm chuẩn cho mình. Ở điểm này, tâm lý phương Tây rất khác tâm lý Á đông. Người Á đông rất coi trọng việc người khác nghĩ gì về mình, trong khi phương Tây thì lại khác. Những người bất ổn sẽ chạy theo đám đông hỗn hoạn, còn người bình an thì sẽ theo cộng đồng chuyên làm điều tốt cho nhau.

Có thể nói gì về tình trạng cướp lộc, cầu may xảy ra thường xuyên gần đây, mà một quan chức đã bị phản ứng khi cho rằng đó là cách cướp lộc “có văn hóa”, thưa chị?

– Điều này thể hiện tâm lý sở hữu của người Việt. Tỉ phú phương Tây thường hiến tài sản cho xã hội, không để lại cho con cháu, còn người Việt thì càng tích lũy của cải, nhà cửa, vật chất càng thấy không đủ. Chính vì tính sở hữu cao mà họ có tâm lý thần thánh cũng muốn sở hữu, may mắn của người người khác cũng phải là của mình. Thế nên mới xảy ra tình trạng cướp giật, chen lấn, đè bẹp nhau để lấy lộc. Người ta không biết bấu víu vào đâu nên niềm tin cũng trở nên mù quáng: Quan lớn, quan bé thảy đều cầu lên chức, giàu có; yếu tố tâm linh không còn ý nghĩa, chỉ là xoa dịu tâm lý thu vén có lợi cho mình.

– Xin cảm ơn chị.

MINH THI (thực hiện)

Nguồn: http://laodong.com.vn/van-hoa/bao-dong-ve-tam-ly-bat-an-nhieu-xao-tron-cua-nguoi-viet-518161.bld

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Tìm kiếm

April 2024
M T W T F S S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  
April 2024
M T W T F S S
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
2930  

Social Network