{"id":9697,"date":"2025-05-28T07:59:07","date_gmt":"2025-05-28T00:59:07","guid":{"rendered":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=9697"},"modified":"2025-06-05T08:03:19","modified_gmt":"2025-06-05T01:03:19","slug":"nha-van-nguyen-ngoc-tay-nguyen-qua-chut-nua-thi-khong-con-cuong-lai-noi-p2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=9697","title":{"rendered":"Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc: T\u00e2y Nguy\u00ean \u2013 \u201cQu\u00e1 ch\u00fat n\u1eefa th\u00ec kh\u00f4ng c\u00f2n c\u01b0\u1ee1ng l\u1ea1i n\u1ed5i\u201d P2"},"content":{"rendered":"\n<p>Sau khi ch\u00fang t\u00f4i gi\u1edbi thi\u1ec7u ph\u1ea7n 1 b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 H\u1ed3ng Anh, ch\u00fang t\u00f4i b\u0103n kho\u0103n n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1edbi thi\u1ec7u ph\u1ea7n ti\u1ebfp theo, v\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e0m kh\u00f3 cho m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc v\u1edbi c\u00e2u h\u1ecfi: <em>\u201cV\u00ec sao \u00f4ng Nguy\u00ean Ng\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 r\u1ee9t ru\u1ed9t, \u2018r\u00e1o ri\u1ebft\u2019 ki\u1ebfn ngh\u1ecb Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc ph\u1ea3i b\u1ea3o v\u1ec7. gi\u1eef g\u00ecn T\u00e2y Nguy\u00ean? V\u00ec sao \u00f4ng \u0111\u00e3 v\u1eadt n\u00e0i, thuy\u1ebft ph\u1ee5c B\u1ed9 m\u00e1y L\u00e3nh \u0111\u1ea1o Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Vi\u1ec7t Nam \u0111\u1eebng ch\u1ec9 v\u00ec l\u1ee3i \u00edch kinh t\u1ebf m\u00e0 l\u00e0m h\u1ecfng T\u00e2y Nguy\u00ean khi tri\u1ec3n khai vi\u1ec7c khai th\u00e1c Boxit..?\u201d.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Ph\u1ea7n 2 b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u00fang t\u00f4i chia l\u00e0m hai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ec3 thu\u1eadn l\u1ee3i cho ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc, mong c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n c\u00f9ng chia s\u1ebb.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/01.png\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"468\" height=\"401\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/01.png\" alt=\"\" class=\"wp-image-9698\" style=\"width:528px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/01.png 468w, https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/01-300x257.png 300w\" sizes=\"(max-width: 468px) 100vw, 468px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<p><em>Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc v\u00e0 c\u00f4 Nguy\u1ec5n H\u1ed3ng Anh, gi\u1ea3ng vi\u00ean \u0110HSP TP HCM, ng\u01b0\u1eddi ph\u1ecfng v\u1ea5n \u2013 H\u1ed9i An, th\u00e1ng 3\/2023<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A:<\/strong>&nbsp;<em>\u00d4ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 g\u1eb7p g\u1ee1 ban \u0111\u1ea7u gi\u1eefa T\u00e2y Nguy\u00ean v\u00e0 cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi:&nbsp;Nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i, ng\u00e0y 23\/9\/1945, ch\u1ec9 m\u1ed9t th\u00e1ng sau C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 quay l\u1ea1i chi\u1ebfm S\u00e0i G\u00f2n, nh\u01b0ng khi \u0111\u00e1nh r\u1ed9ng ra \u0111\u1ebfn \u0110\u00e8o C\u1ea3 th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ee7 s\u1ee9c \u0111i ti\u1ebfp n\u1eefa. Gi\u1eefa v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng duy\u00ean h\u1ea3i Nam Trung b\u1ed9 c\u00f2n l\u1ea1i v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean, h\u1ecd ch\u1ecdn d\u1ed3n s\u1ee9c l\u00ean chi\u1ebfm T\u00e2y Nguy\u00ean v\u00ec \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00f9ng \u0111\u1ea5t cao kh\u1ed1ng ch\u1ebf. C\u00e1c nh\u00e0 qu\u00e2n s\u1ef1 \u0111\u1ec1u n\u00f3i ai l\u00e0m ch\u1ee7 T\u00e2y Nguy\u00ean s\u1ebd l\u00e0m ch\u1ee7 Nam \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng. C\u0169ng v\u1eady n\u0103m 1975 ch\u00ednh quy\u1ec1n S\u00e0i G\u00f2n b\u1ecf T\u00e2y Nguy\u00ean, l\u1eadp t\u1ee9c t\u1ea5t c\u1ea3 s\u1ee5p \u0111\u1ed5. Cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p ch\u00edn n\u0103m \u1edf Li\u00ean khu 5 v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n l\u00e0 cu\u1ed9c gi\u00e0nh gi\u1eadt kh\u00f3 nh\u1ecdc v\u00e0 k\u00e9o d\u00e0i gi\u1eefa ta v\u00e0 \u0111\u1ed1i ph\u01b0\u01a1ng v\u00f9ng cao nguy\u00ean chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y, tuy nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u m\u1eb7t tr\u1eadn \u1edf \u0111\u00e2y tr\u00f4ng ch\u1eebng kh\u00f4ng m\u1ea5y \u1ed3n \u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nguy\u00ean quen s\u1ed1ng t\u1ef1 do, kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ecbu s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb \u00e1p b\u1ee9c n\u00e0o, n\u00ean h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX khi ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn chi\u1ebfm, \u0111\u00e3 v\u1ea5p ngay nhi\u1ec1u cu\u1ed9c n\u1ed5i d\u1eady ch\u1ed1ng l\u1ea1i, m\u1ed9t s\u1ed1 cu\u1ed9c l\u1edbn nh\u01b0 kh\u1edfi ngh\u0129a c\u1ee7a N\u01a1 Trang L\u01a1n \u1edf v\u00f9ng \u0110ak N\u00f4ng ng\u00e0y nay, hay phong tr\u00e0o N\u01b0\u1edbc Xu \u1edf B\u1eafc T\u00e2y Nguy\u00ean m\u00e0 \u00f4ng N\u00fap h\u1ed3i tr\u1ebb c\u00f3 tham gia\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nguy\u00ean kh\u00f4ng \u01b0a s\u1ef1 th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a Ph\u00e1p, nh\u01b0ng c\u0169ng kh\u00f4ng th\u00edch ng\u01b0\u1eddi Kinh, do m\u1ed9t s\u1ed1 th\u01b0\u01a1ng l\u00e1i l\u00ean bu\u00f4n b\u00e1n l\u1eeba \u0111\u1ea3o. Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p l\u1ea1i k\u00edch th\u00eam v\u00e0o m\u1ed1i chia r\u1ebd n\u00e0y, h\u1ecd b\u00e0y ra c\u00e1i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cch\u00ednh s\u00e1ch mu\u1ed1i\u201d (politique du sel), n\u1ed9p m\u1ed9t c\u00e1i \u0111\u1ea7u Vi\u1ec7t Minh th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c Ph\u00e1p \u0111\u1ed5i cho ba b\u00e1t mu\u1ed1i. Trong r\u1eebng, v\u1ecb g\u00ec, chua \u0111\u1eafng ng\u1ecdt b\u00f9i \u0111\u1ec1u \u0111\u1ee7, ch\u1ec9 v\u1ecb m\u1eb7n l\u00e0 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng. \u1ede \u0111\u00e2y h\u1ea1t mu\u1ed1i l\u00e0 h\u1ea1t v\u00e0ng. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u00e0nh \u0111\u1ed1t r\u1ec5 tranh l\u1ea5y tro m\u00e0 \u0103n \u0111\u1ec3 c\u00f3 m\u1ed9t ch\u00fat v\u1ecb ch\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Mu\u1ed1n gi\u00e0nh l\u1ea1i v\u00f9ng cao nguy\u00ean chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c n\u00e0y th\u00ec ph\u1ea3i n\u1eafm \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n, b\u1eb1ng c\u00f4ng vi\u1ec7c ki\u00ean tr\u00ec g\u1ecdi l\u00e0 \u201cg\u00e2y c\u01a1 s\u1edf\u201d. Mu\u1ed1n g\u00e2y c\u01a1 s\u1edf, c\u1ee5 th\u1ec3 l\u00e0 r\u1ec9 r\u1ea3 n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ec3 m\u00e0 tuy\u00ean truy\u1ec1n, thuy\u1ebft ph\u1ee5c, th\u00ec \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0 ph\u1ea3i g\u1eb7p \u0111\u01b0\u1ee3c nhau. H\u00f3a ra kh\u00f3 nh\u1ea5t l\u00e0 \u201cg\u1eb7p\u201d. M\u00ecnh \u0111i \u0111\u00f4ng th\u00ec h\u1ecd ch\u1ea1y m\u1ea5t, \u0111i \u00edt th\u00ec h\u1ecd b\u1eaft, c\u1eaft \u0111\u1ea7u \u0111\u1ed5i mu\u1ed1i T\u00e2y!<\/p>\n\n\n\n<p>G\u00e2y c\u01a1 s\u1edf th\u00ec kh\u00f4ng th\u1ec3 d\u00f9ng b\u1ed9 \u0111\u1ed9i ch\u1ee7 l\u1ef1c, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean b\u1ea5y gi\u1edd ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n. T\u00f4i c\u00f3 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi quen, t\u00ean l\u00e0 Nguy\u1ec5n Huy Ch\u01b0\u01a1ng, t\u1eebng l\u00e0 \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n \u1edf \u0110ak Lak th\u1eddi \u1ea5y, v\u1ec1 sau l\u00e0m \u0111\u1ebfn Ch\u00ednh \u1ee7y S\u01b0 \u0111o\u00e0n, r\u1ed3i Ph\u00f3 Ch\u00ednh \u1ee7y Qu\u00e2n khu.<\/p>\n\n\n\n<p>Anh k\u1ec3 h\u1ed3i b\u1ea5y gi\u1edd t\u00ednh m\u00e3i kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u00e0m sao g\u1eb7p cho \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n. Cu\u1ed1i c\u00f9ng ngh\u0129 ra m\u1ed9t k\u1ebf: B\u00ed m\u1eadt r\u00ecnh \u1edf b\u00eca r\u1eaby, bu\u1ed5i chi\u1ec1u s\u1eabm, khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi lao \u0111\u1ed9ng ch\u00ednh \u0111\u00e3 v\u1ec1 h\u1ebft r\u1ed3i, ch\u1ec9 c\u00f2n m\u1ed9t b\u00e0 gi\u00e0 n\u00e1n l\u1ea1i nh\u1eb7t c\u1ee7i r\u01a1i \u0111\u1ec3 t\u1ed1i v\u1ec1 s\u01b0\u1edfi, \u0111\u00eam T\u00e2y Nguy\u00ean v\u1ed1n r\u1ea5t l\u1ea1nh; b\u00e8n x\u00f4ng ra k\u00e9o b\u00e0 gi\u00e0 \u1ea5y v\u00e0o r\u1eebng, d\u1ecda ngay kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c la h\u00e9t, la l\u00ean th\u00ec t\u00f4i b\u1eafn!<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e0 gi\u00e0 th\u00ec ho\u1ea3ng lo\u1ea1n, m\u00ecnh th\u00ec \u00fa \u1edb ti\u1ebfng \u00ca \u0110\u00ea, \u0111\u00e3 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c g\u00ec \u0111\u00e2u. Gi\u1eef l\u1ea1i l\u00e2u th\u00ec l\u1ed9, ph\u1ea3i th\u1ea3 v\u1ec1, d\u1eb7n v\u1ec1 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i l\u1ea1i v\u1edbi ai, v\u00e0 chi\u1ec1u ng\u00e0y sau ra l\u1ea1i \u0111\u00e2y g\u1eb7p t\u00f4i, sai th\u00ec t\u00f4i v\u00e0o l\u00e0ng b\u1eafn ch\u1ebft\u2026 Li\u1ec1u th\u1ebf, r\u1ed3i ph\u1eadp ph\u1ed3ng k\u00e9o d\u00e0i h\u00e0ng th\u00e1ng\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Cho \u0111\u1ebfn m\u1ed9t h\u00f4m, b\u00e0 c\u1ee5 \u0111\u00e3 b\u00ecnh t\u0129nh v\u00e0 kh\u00e1 quen, b\u1ed7ng h\u1ecfi: \u201cCon \u1edf ngo\u00e0i r\u1eebng th\u1ebf n\u00e0y, \u0103n g\u00ec m\u00e0 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c?\u201d. L\u1ea7n sau b\u00e0 m\u1eb9 ra (anh \u0111\u00e3 g\u1ecdi b\u00e0 b\u1eb1ng M\u00ed = M\u1eb9) c\u00f2n c\u1ea7m theo m\u1ed9t n\u1eafm c\u01a1m. N\u1eafm c\u01a1m \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi m\u1eb9 \u00ca \u0110\u00ea mang v\u00e0o r\u1eebng cho m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi con l\u00e0 l\u00ednh Vi\u1ec7t Minh. M\u1ed9t b\u01b0\u1edbc l\u1edbn v\u00e0 quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c v\u01b0\u1ee3t qua\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>R\u1ed3i l\u1ea7n kh\u00e1c, h\u00e0ng m\u1ea5y th\u00e1ng sau, theo l\u1eddi d\u1eb7n d\u00f2 r\u1ea5t c\u1ea9n th\u1eadn c\u1ee7a Ch\u01b0\u01a1ng, m\u1eb9 c\u00f2n d\u1eabn ra th\u00eam m\u1ed9t b\u00e0 gi\u00e0 kh\u00e1c m\u00e0 m\u1eb9 tin c\u1eady nh\u1ea5t trong l\u00e0ng\u2026 C\u1ee9 th\u1ebf, t\u1ed5 ph\u1ee5 n\u1eef kh\u00e1ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea7u ti\u00ean ra \u0111\u1eddi. Bao gi\u1edd \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u0169ng l\u00e0 c\u00e1c b\u00e0 m\u1eb9\u2026 T\u1ed5 ph\u1ee5 n\u1eef th\u1ee9 hai, tr\u1ebb v\u00e0 x\u00f4ng x\u00e1o h\u01a1n. R\u1ed3i t\u1ed5 thanh ni\u00ean v\u00e0 du k\u00edch.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn l\u00fac n\u00e0y Huy Ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 \u0111\u1ed3ng \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 v\u00e0o l\u00e0ng, tho\u1ea1t ti\u00ean ban \u0111\u00eam, nhi\u1ec1u \u0111\u00eam, r\u1ed3i ban ng\u00e0y\u2026 Qu\u00e2n Ph\u00e1p \u0111\u00e1nh h\u01a1i, nh\u01b0ng ch\u00fang m\u00f2 v\u00e0o l\u00e0ng \u0111\u00e3 kh\u00f3. V\u00ec ng\u01b0\u1eddi \u00ca \u0110\u00ea \u0111\u00e3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u1eafm ch\u00f4ng, b\u1ea3o \u0111\u1ec3 ch\u1ed1ng th\u00fa r\u1eebng, th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ed1ng T\u00e2y \u0111i l\u00f9ng\u2026 Cho \u0111\u1ebfn khi du k\u00edch c\u00f4ng khai ch\u1ed1ng c\u00e0n\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Bao nhi\u00eau l\u00e2u c\u00e1i c\u00f4ng vi\u1ec7c r\u1ecb m\u1ecd \u1ea5y? Gi\u1ecfi nh\u1ea5t s\u00e1u th\u00e1ng, th\u00f4ng th\u01b0\u1eddng m\u1ed9t n\u0103m. H\u1ed3i b\u1ea5y gi\u1edd \u0110ak Lak c\u00f3 m\u1ed9t trung \u0111o\u00e0n g\u1ecdi l\u00e0 Trung \u0111o\u00e0n 84, ph\u01b0\u01a1ng th\u1ee9c ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u1edbi danh ngh\u0129a l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9c l\u1eadp, Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n t\u1eadp trung, nh\u01b0ng th\u1ef1c t\u1ebf ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i \u0111\u1ed9c l\u1eadp g\u1ecdi l\u00e0 \u0110\u1ea1i \u0111\u1ed9i 17, th\u01b0\u1eddng \u0111\u1ee9ng \u1edf v\u00f9ng M\u2019L\u00e1, C\u00e0 L\u00fai c\u00e1ch ranh gi\u1edbi Ph\u00fa Y\u00ean kh\u00f4ng xa, l\u00e0m ch\u1ed7 d\u1ef1a cho h\u00e0ng ch\u1ee5c \u0111\u1ed9i v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n ti\u1ebfn tho\u00e1i l\u00fac thu\u1eadn l\u1ee3i hay kh\u00f3 kh\u0103n\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A:&nbsp;<\/strong><em>\u00d4ng \u0111\u1ebfn v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean t\u1eeb n\u0103m n\u00e0o?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: T\u00f4i l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean l\u1ea7n \u0111\u1ea7u v\u00e0o cu\u1ed1i n\u0103m 1950, nh\u01b0 th\u1ebf l\u00e0 r\u1ea5t mu\u1ed9n \u0111\u1ed1i v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean, khi c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n \u0111\u00e3 ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00e1 s\u00e2u v\u00e0o n\u1ed9i \u0111\u1ecba. T\u00f4i \u0111i c\u00f9ng Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 39 thu\u1ed9c Trung \u0111o\u00e0n ch\u1ee7 l\u1ef1c 108, \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u t\u1eeb Qu\u1ea3ng Nam v\u00e0o Ph\u00fa Y\u00ean \u0111\u1ec3 \u00e1p t\u1ea3i d\u00e2n c\u00f4ng \u0111\u01b0a g\u1ea1o l\u00ean \u0110ak Lak cho c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u00f5 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n, \u0111\u00e3 \u0111\u00f4ng \u0111\u00fac v\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng m\u1ea1nh \u0111\u1ebfn m\u1ee9c ph\u1ea3i d\u00f9ng l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng d\u00e2n c\u00f4ng l\u1edbn ti\u1ebfp t\u1ebf g\u1ea1o, c\u00f3 \u0111\u1ed9i \u0111\u00e3 \u0111i \u0111\u1ebfn s\u00e1t bi\u00ean gi\u1edbi Campuchia, t\u1ee9c \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u00e0ng kh\u00e1ng chi\u1ebfn \u00ca \u0110\u00ea hay M\u01a1 N\u00f4ng xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eadn \u0111\u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p>Qu\u00e2n Ph\u00e1p ph\u1ea3n \u1ee9ng m\u1ea1nh h\u01a1n. \u0110\u00e3 t\u1ea1o \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ebf gi\u1eb1ng co tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. Tuy nhi\u00ean v\u1eabn c\u00f2n ch\u01b0a \u0111\u1ebfn l\u00fac c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u01b0a l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng ch\u1ee7 l\u1ef1c l\u00ean m\u1edf c\u00e1c tr\u1eadn \u0111\u00e1nh l\u1edbn. C\u00f2n m\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u01a1n ba n\u0103m n\u1eefa\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n 39 \u00e1p t\u1ea3i d\u00e2n c\u00f4ng chuy\u1ec3n g\u1ea1o xong l\u1ea1i r\u00fat tr\u1edf ra Qu\u1ea3ng Nam.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 V\u1ec1 c\u00f9ng ch\u1ee9? Ti\u1ec3u \u0111o\u00e0n tr\u01b0\u1edfng T\u01b0\u1eddng Vinh h\u1ecfi.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 Anh v\u1ec1 tr\u01b0\u1edbc, t\u00f4i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e3, mu\u1ed1n la c\u00e0 th\u00eam v\u1edbi n\u00fai r\u1eebng \u00edt n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>\u2013 B\u1ecb m\u1ea5y \u00f4ng v\u00f5 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u00f9 r\u1ee7 r\u1ed3i ch\u1ee9 g\u00ec!\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i \u0111i \u0110ak Lak b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 v\u1edbi danh ngh\u0129a ph\u00f3ng vi\u00ean m\u1eb7t tr\u1eadn c\u1ee7a b\u00e1o V\u1ec7 qu\u1ed1c qu\u00e2n (ti\u1ec1n th\u00e2n c\u1ee7a b\u00e1o Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i nh\u00e2n d\u00e2n) Li\u00ean khu 5. T\u1edd b\u00e1o \u1ea5y c\u00f3 m\u1ed9t anh Ch\u1ee7 nhi\u1ec7m t\u00ean l\u00e0 Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u1ec7u (t\u1ee9c nh\u00e0 th\u01a1 H\u00e0 Ki\u1ec1u \u1edf S\u00e0i G\u00f2n sau n\u00e0y). Anh Li\u1ec7u th\u1ea3 ph\u00f3ng vi\u00ean t\u1ef1 do mu\u1ed1n \u0111i \u0111\u00e2u th\u00ec \u0111i, mi\u1ec5n l\u00e0 \u0111i ra m\u1eb7t tr\u1eadn, th\u1ec9nh tho\u1ea3ng g\u1eedi v\u1ec1 \u0111\u00f4i m\u1ea9u tin ho\u1eb7c m\u1ed9t b\u00e0i t\u01b0\u1eddng thu\u1eadt ng\u1eafn. T\u00f4i b\u00e1o tin \u1edf l\u1ea1i \u0110ak Lak, anh kh\u00f4ng h\u1ec1 ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i sinh ra \u1edf \u0110\u00e0 N\u1eb5ng, s\u1ed1ng tu\u1ed5i th\u01a1 \u1edf H\u1ed9i An, to\u00e0n ven bi\u1ec3n, nh\u01b0ng t\u1ea1ng ng\u01b0\u1eddi l\u1ea1i h\u1ee3p v\u1edbi r\u1eebng, g\u1eb7p r\u1eebng n\u00fai th\u00ec tho\u1ea3i m\u00e1i v\u00e0 b\u1ecb thu h\u00fat, vi\u1ebft d\u1ec5 v\u00e0 d\u1ec5 vi\u1ebft hay.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A:&nbsp;<\/strong><em>Nh\u01b0 v\u1eady t\u1eeb 1950, \u00f4ng \u0111\u1ebfn v\u00e0 \u1edf l\u1ea1i,<\/em>&nbsp;<em>kh\u1edfi \u0111\u1ea7u \u201cm\u1ed1i duy\u00ean\u201d gi\u1eefa \u00f4ng v\u1edbi T\u00e2y Nguy\u00ean. \u00d4ng c\u00f3 th\u1ec3 k\u1ec3 th\u00eam v\u1ec1 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng v\u00e0 quan s\u00e1t c\u1ee7a \u00f4ng khi \u0111i s\u00e2u v\u00e0o l\u00f2ng T\u00e2y Nguy\u00ean nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng \u201c\u0111\u1ea7u \u0111\u1eddi\u201d \u0111\u00f3?<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: T\u00f4i \u1edf l\u1ea1i, nh\u01b0ng kh\u00f4ng \u0111i v\u1edbi v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n. T\u00ecnh c\u1edd g\u1eb7p ba ng\u01b0\u1eddi th\u1eadt hay v\u00e0 b\u1ecb h\u1ecd c\u00f9 r\u1ee7 v\u00e0o m\u1ed9t v\u1ee5 nghe ch\u1eebng c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ea5p d\u1eabn\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Duy\u00ean s\u1ed1 th\u1eadt. Ba ng\u01b0\u1eddi. Th\u1ee9 nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u1ecb H\u1ea3i, con g\u00e1i \u00f4ng \u0111\u1ea1i bi\u1ec3u \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a t\u1ec9nh Ph\u00fa Y\u00ean \u1edf Qu\u1ed1c h\u1ed9i kh\u00f3a M\u1ed9t. Ch\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c H\u1ed9i Ph\u1ee5 n\u1eef Ph\u00fa Y\u00ean t\u0103ng c\u01b0\u1eddng cho \u0110ak Lak khi kinh nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n cho th\u1ea5y, c\u00f4ng t\u00e1c d\u00e2n v\u1eadn tr\u00ean n\u00e0y tr\u01b0\u1edbc ti\u00ean c\u1ea7n nh\u1eb1m v\u00e0o c\u00e1c m\u1eb9, c\u00e1c ch\u1ecb.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecb H\u1ea3i l\u1edbn h\u01a1n m\u1ea5y anh em ch\u00fang t\u00f4i v\u00e0i tu\u1ed5i, ch\u00fang t\u00f4i g\u1ecdi ch\u1ecb l\u00e0 Mai \u0110oa (ti\u1ebfng \u00ca \u0110\u00ea: Mai = Ch\u1ecb; \u0110oa = Hai). Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 hai l\u00e0 Nh\u1eadt Lai, nh\u1ea1c s\u0129 m\u1edbi v\u00e0o ngh\u1ec1, anh y\u00eau em g\u00e1i ch\u1ecb H\u1ea3i, ch\u1ecb H\u1ea3i r\u1ee7, anh \u0111i theo, v\u00e0 r\u1ed3i s\u1ebd b\u1ecb T\u00e2y Nguy\u00ean m\u00ea ho\u1eb7c t\u1edbi sa \u0111\u00e0 v\u1edbi n\u00f3. Ng\u01b0\u1eddi th\u1ee9 ba l\u00e0 Y Y\u01a1n, ng\u01b0\u1eddi Jarai qu\u00ea \u1edf Bu\u00f4n Sam m\u1ed9t l\u00e0ng c\u1ed5 n\u1ed5i ti\u1ebfng t\u1eadn cu\u1ed1i t\u1ec9nh \u0110ak Lak gi\u00e1p Gia Lai. (\u00ca \u0110\u00ea v\u00e0 Jarai l\u00e0 hai t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi g\u1ea7n nhau, ti\u1ebfng n\u00f3i g\u1ea7n gi\u1ed1ng nhau).<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110ak Lak, b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 t\u1ec9nh r\u1ed9ng nh\u1ea5t T\u00e2y Nguy\u00ean (ch\u01b0a c\u1eaft ri\u00eang \u0110ak N\u00f4ng ra nh\u01b0 ng\u00e0y nay) t\u1eebng c\u00f3 m\u1ed9t \u00f4ng c\u00f4ng s\u1ee9 T\u00e2y r\u1ea5t \u0111\u1ed9c \u0111\u00e1o, t\u00ean l\u00e0 L\u00e9opold Sabatier, cai tr\u1ecb t\u1eeb 1913 \u0111\u1ebfn 1926.<\/p>\n\n\n\n<p>Sabatier l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 ph\u00e1t hi\u1ec7n, s\u01b0u t\u1ea7m v\u00e0 d\u1ecbch ra ti\u1ebfng Ph\u00e1p t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc d\u00e2n gian T\u00e2y Nguy\u00ean, tr\u01b0\u1eddng ca \u0110am San, \u0111em khoe n\u00f3 v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi. \u00d4ng c\u0169ng s\u01b0u t\u1eadp \u0111\u01b0\u1ee3c to\u00e0n b\u1ed9 Lu\u1eadt t\u1ee5c \u00ca \u0110\u00ea v\u00e0 t\u1ed5 ch\u1ee9c cai tr\u1ecb \u0110ak Lak b\u1eb1ng m\u1ed9t t\u00f2a \u00e1n lu\u1eadt t\u1ee5c. Sabatier m\u1edf tr\u01b0\u1eddng, b\u1eaft m\u1ed7i l\u00e0ng ph\u1ea3i c\u1eed m\u1ed9t \u0111\u1ee9a tr\u1ebb con \u0111\u1ebfn h\u1ecdc, l\u00e0ng n\u00e0o kh\u00f4ng tu\u00e2n l\u1ec7nh th\u00ec ch\u1ee7 l\u00e0ng b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u00e1nh \u0111\u1eadp th\u1eadm t\u1ec7.<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u01b0\u1eddng d\u1ea1y ti\u1ebfng \u00ca \u0110\u00ea, ti\u1ebfng Ph\u00e1p, phong t\u1ee5c t\u1eadp qu\u00e1n v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a \u00ca \u0110\u00ea, \u0111\u00e0o t\u1ea1o ra l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a T\u00e2y Nguy\u00ean (v\u1ec1 sau h\u1ea7u h\u1ebft nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y \u0111\u1ec1u tr\u1edf th\u00e0nh c\u00e1n b\u1ed9 c\u00e1ch m\u1ea1ng). Tha thi\u1ebft b\u1ea3o t\u1ed3n nguy\u00ean v\u1eb9n v\u0103n h\u00f3a b\u1ea3n \u0111\u1ecba, Sabatier ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng \u0111\u00f3ng ch\u1eb7t c\u1eeda \u0111\u1ecba b\u00e0n \u0110ak Lak, c\u1ea5m t\u1ea5t c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi ngo\u1ea1i lai x\u00e2m nh\u1eadp, ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t, ng\u01b0\u1eddi Hoa, c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p.<\/p>\n\n\n\n<p>D\u1ef1a v\u00e0o Lu\u1eadt t\u1ee5c s\u01b0u t\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c, \u00f4ng vi\u1ebft v\u00e0 tuy\u00ean \u0111\u1ecdc m\u1ed9t b\u1ea3n v\u0103n c\u00f3 v\u1ea7n g\u1ecdi l\u00e0 \u201cL\u1eddi ca Nguy\u1ec7n th\u1ec1\u201d (Palabre du Serment), t\u1eadp h\u1ecdp t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng trong m\u1ed9t l\u1ec5 h\u1ed9i \u0102n th\u1ec1 l\u1edbn, t\u00f4n vinh \u00f4ng l\u00e0m \u0110\u1ea1i T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a to\u00e0n x\u1ee9 \u0110ak Lak\u2026 Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng b\u1ecb ch\u00ednh nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u1ee7a \u00f4ng \u0111ang ham h\u1ed1 v\u00e0o chi\u1ebfm \u0111\u1ea5t l\u00e0m \u0111\u1ed3n \u0111i\u1ec1n cao su, v\u1eadn \u0111\u1ed9ng To\u00e0n quy\u1ec1n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng Pasquier c\u00e1ch ch\u1ee9c, \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 n\u01b0\u1edbc. Sabatier l\u1ee7i th\u1ee7i tr\u1edf v\u1ec1 Ph\u00e1p, mang theo m\u1ed9t c\u00f4 g\u00e1i \u00ca \u0110\u00ea l\u00e0m con nu\u00f4i, m\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi t\u00ean l\u00e0 Hbia.<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede T\u00e2y Nguy\u00ean t\u00ean Hbia c\u0169ng t\u01b0\u01a1ng t\u1ef1 nh\u01b0 t\u00ean Eva trong v\u0103n h\u00f3a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ee7a Huy\u1ec1n tho\u1ea1i, c\u0169ng l\u00e0 bi\u1ec3u t\u01b0\u1ee3ng c\u1ee7a X\u1ee9 s\u1edf, trong tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p n\u00e0y l\u00e0 X\u1ee9 s\u1edf b\u1ecb \u0111\u00e1nh m\u1ea5t. D\u01b0\u1eddng nh\u01b0 bi k\u1ecbch c\u1ee7a Sabatier ch\u1eebng n\u00e0o \u0111\u00f3 l\u00e0 b\u00e1o hi\u1ec7u s\u1edbm c\u1ee7a bi k\u1ecbch T\u00e2y Nguy\u00ean m\u00e3i v\u1ec1 sau, gi\u1eefa b\u1ea3o t\u1ed3n v\u00f9ng \u0111\u1ea5t tuy\u1ec7t di\u1ec7u n\u00e0y c\u00f9ng b\u1ea3n s\u1eafc c\u1ee7a n\u00f3, \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi tham v\u1ecdng h\u00f9ng h\u1ed5 v\u00e0o khai th\u00e1c n\u00f3 \u0111\u1ebfn t\u00e0n b\u1ea1o c\u1ee7a c\u00e1c nh\u00f3m l\u1ee3i \u00edch x\u1ea3o quy\u1ec7t v\u00e0 hung d\u1eef\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Y Y\u01a1n l\u00e0 m\u1ed9t h\u1ecdc tr\u00f2 mu\u1ed9n c\u1ee7a Sabatier. Khi Y Y\u01a1n ra \u0111\u1eddi th\u00ec C\u00f4ng s\u1ee9 Sabatier b\u1ecb \u0111u\u1ed5i \u0111\u00e3 l\u00e2u, nh\u01b0ng ki\u1ec3u tr\u01b0\u1eddng c\u1ee7a \u00f4ng v\u1eabn c\u00f2n, k\u1ef7 lu\u1eadt b\u1eaft ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecdc v\u1eabn gi\u1eef nguy\u00ean, h\u1ecdc tr\u00f2 \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng v\u1eabn coi \u0110\u1ea1i T\u00f9 tr\u01b0\u1edfng Sabatier l\u00e0 th\u1ea7n t\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc t\u00ecnh y\u00eau c\u00f9ng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu\u00f4n Sam l\u00e0ng Y Y\u01a1n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u1ee9a h\u1ecdc tr\u00f2 t\u00ean l\u00e0 Y Kh\u00ed b\u1ecb ch\u1ebft, th\u1ea5y Y Y\u01a1n h\u00e1t hay ng\u01b0\u1eddi ta b\u1eaft \u0111i h\u1ecdc thay, d\u00f9 l\u00e0 \u0111\u1ee9a b\u00e9 con nh\u00e0 ngh\u00e8o nh\u1ea5t l\u00e0ng. Ngh\u00e8o nh\u1ea5t v\u00ec c\u1ea3 cha anh, \u00f4ng Y Tam v\u00e0 m\u1eb9 anh, b\u00e0 H\u2019Lum quanh n\u0103m ch\u1eb3ng ch\u1ecbu l\u00e0m \u0103n, ch\u1ec9 say m\u00ea m\u00faa h\u00e1t v\u00e0 ch\u1ebf ra \u0111\u1ee7 th\u1ee9 nh\u1ea1c c\u1ee5 k\u1ef3 l\u1ea1, ngh\u00e8o cho \u0111\u1ebfn n\u1ed7i khi sinh ra anh, b\u00e0 H\u2019Lum \u0111\u00e3 \u0111\u1ecbnh \u0111\u1eadp cho ch\u1ebft lu\u00f4n, s\u1ee3 kh\u00f4ng nu\u00f4i n\u1ed5i, nh\u01b0ng \u00f4ng Y Tam gi\u00e0nh l\u1ea1i, \u00f4ng mu\u1ed1n d\u1ea1y con c\u00f2n h\u00e1t hay h\u01a1n c\u1ea3 \u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m, Y Y\u01a1n c\u00f3 l\u00e0m Ph\u00f3 Ch\u1ee7 t\u1ecbch huy\u1ec7n Bu\u00f4n H\u1ed3 m\u1ed9t th\u1eddi gian, khi Ph\u00e1p \u0111\u00e1nh l\u00ean, m\u1eb7t tr\u1eadn Bu\u00f4n H\u1ed3 b\u1ecb v\u1ee1, anh ch\u1ea1y v\u1ec1 v\u00f9ng gi\u00e1p ranh Ph\u00fa Y\u00ean, \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1eed l\u00e0m hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng v\u0103n h\u00f3a, b\u1ecb Ph\u00e1p b\u1eaft trong m\u1ed9t tr\u1eadn c\u00e0n, nh\u1edd h\u00e1t hay khi l\u00ednh Ph\u00e1p b\u1ea3o h\u00e1t cho ch\u00fang nghe, nh\u00e2n l\u00fac ch\u00fang s\u01a1 h\u1edf anh ch\u1ea1y tho\u00e1t, v\u00e0 g\u1eb7p ch\u1ecb H\u1ea3i c\u00f9ng Nh\u1eadt Lai.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i c\u0169ng g\u1eb7p ba ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00fang th\u1eddi gian n\u00e0y. H\u1ecd \u0111ang \u0111\u1ecbnh l\u1eadp ra m\u1ed9t th\u1ee9 g\u1ecdi l\u00e0 \u0111\u1ed9i Tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u00f4ng t\u00e1c, chuy\u00ean \u0111i l\u00e0m d\u00e2n v\u1eadn trong c\u00e1c l\u00e0ng b\u1eb1ng c\u00e1ch bi\u1ec3u di\u1ec5n v\u0103n ngh\u1ec7 m\u00faa h\u00e1t, \u0111\u00f3ng k\u1ecbch t\u1ef1 ch\u1ebf ra, m\u1ed9t g\u00e1nh h\u00e1t rong t\u1ef1 ph\u00e1t gi\u1eefa chi\u1ebfn tranh. Ch\u1eafc ch\u1ecb H\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u00fd t\u01b0\u1edfng, \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ec9nh \u0110ak Lak \u0111\u1ed3ng \u00fd b\u1edfi T\u1ec9nh c\u1eed anh Thu\u1ea5n t\u1eebng l\u00e0 huy\u1ec7n \u1ee7y vi\u00ean l\u00e0m \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng c\u1ee7a g\u00e1nh h\u00e1t rong n\u00e0y. B\u1ed1n ng\u01b0\u1eddi (\u0111\u00e3 c\u00f3 th\u00eam anh Thu\u1ea5n) th\u1ea5y t\u00f4i l\u00e0 d\u00e2n b\u00e1o ch\u00ed v\u0103n ngh\u1ec7 b\u00e8n r\u1ee7 \u0111i theo. \u00cdt l\u00e2u sau tuy\u1ec3n th\u00eam hai ch\u1ecb \u00ca \u0110\u00ea, m\u1ed9t ch\u1ecb t\u00ean l\u00e0 H\u2019Un.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady l\u00e0 xu\u1ea5t hi\u1ec7n m\u1ed9t t\u1ed5 ch\u1ee9c kh\u00f4ng c\u00f3 trong h\u1ec7 th\u1ed1ng hay bi\u00ean ch\u1ebf n\u00e0o c\u1ea3, v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n kh\u00f4ng ph\u1ea3i, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m sao v\u0169 trang \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1eb1ng h\u1ecd, g\u00e1nh h\u00e1t chay c\u0169ng kh\u00f4ng, b\u1edfi ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 \u00edt v\u0169 kh\u00ed, hai s\u00fang c\u00e1c-bin v\u00e0 m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang tr\u01b0\u1eddng d\u00e0i ngo\u1eb5ng, anh Thu\u1ea5n \u0111\u1ed9i tr\u01b0\u1edfng th\u00ec c\u00f3 s\u00fang l\u1ee5c ru-l\u00f4, v\u00e0 tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p g\u1eb7p Ph\u00e1p o \u00e9p qu\u00e1 c\u0169ng c\u00f3 n\u1ed5 s\u00fang ch\u1ed1ng c\u1ef1, c\u00f2n th\u00ec ch\u1ee7 y\u1ebfu c\u1ed1 tr\u00e1nh ch\u00fang.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng c\u00f3 l\u1ea7n ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi du k\u00edch v\u00e0i l\u00e0ng c\u00f9ng ch\u1ed1ng c\u00e0n. Sau n\u00e0y \u0111\u1ecdc ti\u1ec3u thuy\u1ebft \u201cL\u1ea1c r\u1eebng\u201d c\u1ee7a Trung Trung \u0110\u1ec9nh t\u00f4i th\u1ea5y c\u00e1i l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng v\u0169 trang k\u1ef3 l\u1ea1 \u0111\u00e1nh M\u1ef9 anh m\u00f4 t\u1ea3 c\u00f3 v\u1ebb h\u01a1i gi\u1ed1ng ch\u00fang t\u00f4i, ch\u1ec9 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 ch\u00fang t\u00f4i c\u00f3 v\u1ebb th\u00f4 s\u01a1 h\u01a1n, v\u00e0 ch\u00fang t\u00f4i l\u1ea1i thi\u00ean v\u1ec1 m\u00faa h\u00e1t.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady ch\u1ecb H\u1ea3i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp, anh Thu\u1ea5n l\u00e0 l\u00e3nh \u0111\u1ea1o, Nh\u1eadt Lai v\u1edbi t\u00f4i v\u00e0 hai ch\u1ecb \u00ca \u0110\u00ea l\u00e0 \u0111\u1ed9i vi\u00ean, c\u00f2n Y Y\u01a1n l\u00e0 nh\u00e2n v\u1eadt \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t, anh l\u00e0 linh h\u1ed3n c\u1ee7a \u0111\u1ed9i. H\u00e1t m\u00faa k\u1ecbch \u0111\u1ec1u do anh s\u00e1ng t\u00e1c v\u00e0 ch\u1ee7 tr\u00ec. Anh c\u00f2n d\u1ea1y ch\u00fang t\u00f4i ti\u1ebfng \u00ca \u0110\u00ea. Tuy\u00ean truy\u1ec1n t\u1ea5t nhi\u00ean ph\u1ea3i r\u00e0nh ti\u1ebfng \u00ca \u0110\u00ea, h\u00e1t r\u1ed3i \u0111\u00f3ng k\u1ecbch c\u0169ng v\u1eady, b\u1ea5y gi\u1edd t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 th\u1ec3 t\u1ef1 m\u00ecnh \u0111\u0103ng \u0111\u00e0n tuy\u00ean truy\u1ec1n b\u1eb1ng ti\u1ebfng \u00ca \u0110\u00ea trong l\u00e0ng, n\u00f3i d\u00f4ng d\u00e0i h\u00e0ng ti\u1ebfng. C\u0169ng nghe hi\u1ec3u \u0111\u01b0\u1ee3c ph\u1ea7n n\u00e0o c\u00e1c c\u1ee5 gi\u00e0 k\u1ec3 Khan (tr\u01b0\u1eddng ca), c\u00e1c m\u1eb9 c\u00e1c ch\u1ecb h\u00e1t d\u00e2n ca hay n\u00f3i ki\u1ec3u t\u1ee5c ng\u1eef. L\u1ea1i c\u00f3 th\u1ec3 la c\u00e0 th\u00e2u \u0111\u00eam h\u00fat r\u01b0\u1ee3u c\u1ea7n v\u1edbi trai g\u00e1i c\u00e1c l\u00e0ng, nghe v\u00e0 bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c bao nhi\u00eau \u0111i\u1ec1u hay v\u00e0 l\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1eb7c bi\u1ec7t Y Y\u01a1n c\u00f3 b\u00e0i h\u00e1t G\u1ecdi heo r\u1ea5t tuy\u1ec7t, bao gi\u1edd ng\u01b0\u1eddi nghe c\u0169ng kh\u00f4ng c\u1ea7m \u0111\u01b0\u1ee3c n\u01b0\u1edbc m\u1eaft. \u1ede T\u00e2y Nguy\u00ean ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng nu\u00f4i heo chu\u1ed3ng m\u00e0 th\u1ea3 r\u00f4ng, ch\u1ec9 bu\u1ed5i chi\u1ec1u n\u1eafng \u0111\u00e3 s\u1eafp t\u1eaft c\u00e1c b\u00e0 gi\u00e0 v\u00e0 c\u00e1c c\u00f4 g\u00e1i \u0111\u1ee9ng \u1edf b\u00eca l\u00e0ng c\u1ea5t ti\u1ebfng \u00f3t \u00f3t g\u1ecdi heo, v\u00e0 \u0111\u00e0n heo nh\u01b0 m\u1ed9t l\u0169 tr\u1ebb con lon ton ch\u1ea1y \u00f9a v\u1ec1 chen ch\u00fac v\u1ee5c m\u00f5m v\u00e0o m\u00e1ng rau c\u00e1m \u0111ua nhau t\u00e1p l\u1ea5y t\u00e1p \u0111\u1ec3 ngon l\u00e0nh.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111i xa qu\u00ea xa l\u00e0ng kh\u00f4ng nh\u1edb g\u00ec b\u1eb1ng ti\u1ebfng \u00f3t \u00f3t g\u1ecdi heo \u0111\u00f3 bu\u1ed5i chi\u1ec1u t\u00e0 c\u1ee7a m\u1eb9 hay c\u1ee7a c\u00f4 g\u00e1i y\u00eau. Y Y\u01a1n, r\u1ed3i Nh\u1eadt Lai c\u0169ng b\u1eaft \u0111\u1ea7u s\u00e1ng t\u00e1c m\u1ed9t s\u1ed1 b\u00e0i h\u00e1t k\u00eau g\u1ecdi kh\u00e1ng chi\u1ebfn, \u0111\u1ec1u d\u1ef1a theo d\u00e2n ca, nh\u01b0ng nh\u1edb l\u1ea1i kh\u00f4ng g\u00ec b\u1eb1ng b\u00e0i G\u1ecdi heo c\u1ee7a Y Y\u01a1n. M\u1ed7i tr\u1eadn \u0111\u00e1nh T\u00e2y xong, \u0111\u00eam li\u00ean hoan, du k\u00edch l\u1ea1i h\u00e1t G\u1ecdi heo. G\u1ecdi heo tr\u1edf th\u00e0nh b\u00e0i h\u00e1t k\u00eau g\u1ecdi kh\u00e1ng chi\u1ebfn \u0111\u00e1nh T\u00e2y. S\u00e1ng t\u00e1c nh\u1ea1c c\u00e1ch m\u1ea1ng ki\u1ec3u Y Y\u01a1n l\u00e0 v\u1eady. Ch\u00fang t\u00f4i th\u01b0\u1eddng ti\u1ebfp sau c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n, khi c\u00e1c anh v\u0169 trang g\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 s\u1edf \u0111\u1ea7u ti\u00ean r\u1ed3i, ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0m ti\u1ebfp c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7ng c\u1ed1 v\u00e0 ph\u00e1t tri\u1ec3n.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng c\u00f3 l\u00fac Ph\u00e1p bung ra c\u00e0n qu\u00e9t r\u00e1t qu\u00e1, ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i t\u1ea1m lui v\u1ec1 n\u00fai Dleya. Dleya l\u00e0 c\u1ee5m n\u00fai l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a \u0110ak Lak, v\u00e0 l\u00e0 n\u00fai thi\u00eang. C\u00f3 m\u1ed9t bu\u00f4n Dleya \u0111\u00e3 x\u00e2y \u0111\u01b0\u1ee3c c\u01a1 s\u1edf v\u1eefng ch\u1eafc \u1edf ch\u00e2n n\u00fai, ch\u00fang t\u00f4i lui v\u1ec1 n\u00fai th\u00ec l\u00e0ng Dleya l\u00e0 ch\u1ed1t \u00e1n ng\u1eef b\u1ea3o v\u1ec7. B\u00e0 con \u00ca \u0110\u00ea th\u01b0\u1eddng kh\u00f4ng d\u00e1m \u0111i s\u00e2u v\u00e0o c\u1ee5m n\u00fai thi\u00eang n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 bao nhi\u00eau chuy\u1ec7n l\u1ea1 v\u1ec1 Dleya. \u0110\u1ea5y l\u00e0 n\u01a1i ng\u1ef1 tr\u1ecb c\u1ee7a c\u00e1c Yang (t\u1ee9c Th\u1ea7n linh), con ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ea1m t\u1edbi. C\u0169ng c\u00f3 l\u1eddi \u0111\u1ed3n trong \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi r\u1eebng. M\u1ed9t \u0111\u1ed9i trinh s\u00e1t c\u00f3 l\u1ea7n v\u00e0o s\u00e2u trong Dleya, \u0111\u00eam \u0111\u1ed1t l\u1eeda, b\u1ed7ng nghe ti\u1ebfng h\u00fa vang t\u1eeb r\u1eebng s\u00e2u, r\u1ed3i m\u1ed9t t\u1ed1p ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea7n tru\u1ed3ng l\u00f4ng l\u00e1 ch\u1ea1y \u00f9a \u0111\u1ebfn, s\u1eedng s\u1ed1t \u0111\u1ee9ng nh\u00ecn l\u1eeda. Ng\u01b0\u1eddi r\u1eebng Dleya c\u00f2n ch\u01b0a bi\u1ebft l\u1eeda.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o trong \u1ea5y c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi, c\u00f3 l\u00e0ng th\u1eadt, l\u00e0 nh\u1eefng l\u00e0ng t\u1eebng ch\u1ed1ng Ph\u00e1p khi h\u1ecd m\u1edbi v\u00e0o chi\u1ebfm T\u00e2y Nguy\u00ean h\u00e0ng tr\u0103m n\u0103m tr\u01b0\u1edbc. Thua, c\u00e1c l\u00e0ng \u1ea5y r\u00fat lui v\u00e0o c\u1ee5m n\u00fai l\u1edbn n\u00e0y, c\u1eaft m\u1ecdi li\u00ean l\u1ea1c v\u1edbi th\u1ebf gi\u1edbi b\u00ean ngo\u00e0i, ch\u1ec9 th\u1ec9nh tho\u1ea3ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi c\u1ea3i trang t\u1eeb trong \u1ea5y mang c\u00e1c s\u1ea3n v\u1eadt ra \u0111\u1ed5i l\u1ea5y mu\u1ed1i, r\u1ed3i l\u1ea1i l\u1eb7ng l\u1ebd bi\u1ebfn v\u00e0o r\u1eebng, l\u00e0ng trong \u1ea5y ch\u1ec9 thi\u1ebfu mu\u1ed1i\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1ef1c t\u1ebf nh\u1eefng n\u0103m \u1ea5y \u1edf \u0110ak Lak, \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean l\u00e0 v\u1eady, hi\u1ec7n th\u1ef1c kh\u00f3 nh\u1ecdc c\u1ee7a c\u00f4ng cu\u1ed9c g\u00e2y c\u01a1 s\u1edf gi\u00e0nh d\u00e2n v\u00e0 gi\u1eb1ng co v\u1edbi Ph\u00e1p, chen l\u1eabn v\u1edbi huy\u1ec1n ho\u1eb7c c\u1ee7a n\u00fai r\u1eebng m\u1edd \u1ea3o v\u00e0 linh thi\u00eang. C\u00f2n t\u00f4i th\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u00fang m\u00ecnh \u0111\u1ea7m \u0111\u00eca trong cu\u1ed9c, n\u00fai r\u1eebng c\u00f2n n\u1eeda hoang d\u00e3 c\u1ee9 th\u1ebf th\u1ea5m v\u00e0o da th\u1ecbt, b\u1ea3n n\u0103ng nhi\u1ec1u h\u01a1n l\u00e0 \u00fd th\u1ee9c\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A:&nbsp;<\/strong><em>Sau \u0111\u00f3, bi\u1ebfn c\u1ed1 n\u00e0o khi\u1ebfn \u00f4ng r\u1eddi kh\u1ecfi \u0110ak Lak?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi:Th\u00e1ng 5 n\u0103m 1951 ch\u00fang t\u00f4i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u1edf Krong P\u00e1ch, l\u00e0 khu v\u1ef1c c\u00f3 r\u1eebng ng\u1eadp n\u01b0\u1edbc. \u0110\u00eam 15 th\u00e1ng 5 c\u00f4ng t\u00e1c d\u00e2n v\u1eadn m\u00faa h\u00e1t \u1edf Bu\u00f4n Kreah Prong, xong ra ng\u1ee7 l\u1ea1i \u1edf m\u1ed9t c\u00e1nh r\u1eebng th\u01b0a ven \u0111\u1ea7m n\u01b0\u1edbc. Ng\u1ee7 \u1edf \u0111\u00f3 v\u00ec c\u00e1ch b\u1edd \u0111\u1ea7m v\u00e0i ch\u1ee5c m\u00e9t c\u00f3 m\u1ed9t g\u00f2 \u0111\u1ea5t nh\u1ecf nh\u00f4 l\u00ean tr\u00ean \u0111\u00f3 c\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1i gi\u1ebfng n\u01b0\u1edbc ng\u1ecdt. Ch\u1ecdn v\u1ecb tr\u00ed nh\u01b0 v\u1eady m\u00e0 ng\u1ee7 l\u00e0 \u00fd th\u1ee9c qu\u00e2n s\u1ef1 r\u1ea5t t\u1ed3i, T\u00e2y t\u1eadp k\u00edch t\u1eeb trong r\u1eebng \u0111\u00e1nh ra ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u01b0\u1eddng \u0111\u00e2m \u0111\u1ea7u xu\u1ed1ng \u0111\u1ea7m.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1edd s\u00e1ng h\u00f4m sau ch\u00fang t\u00f4i b\u1ecb t\u1eadp k\u00edch th\u1eadt, ch\u1eafc l\u1ed9 t\u1eeb \u0111\u00eam \u1edf trong l\u00e0ng. T\u1ea3ng s\u00e1ng, ch\u1ecb Un d\u1eady s\u1edbm t\u00ecm ra g\u00f2 \u0111\u1ea5t c\u00f3 gi\u1ebfng \u0111\u1ec3 \u0111\u00e1nh r\u0103ng th\u00ec v\u1ea5p ngay m\u1ed9t t\u00ean l\u00ednh T\u00e2y \u0111ang loay hoay t\u00ecm ch\u1ed7 b\u1ed1 tr\u00ed \u0111\u00f3n l\u00f5ng ch\u00fang t\u00f4i. N\u00f3 b\u1eafn m\u1ed9t ph\u00e1t, l\u1eadp t\u1ee9c s\u00fang n\u1ed5 b\u1ed1n b\u1ec1. Ch\u00fang t\u00f4i v\u00f9ng ch\u1ea1y.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kho\u1ea3ng, t\u00f4i ch\u1ea1y sau, th\u1ea5y m\u00e1u x\u1ed1i ra \u1edf ch\u00e2n ch\u1ecb H\u1ea3i. C\u0169ng may, ch\u1ecb Un ra \u0111\u1ea7m s\u1edbm, b\u1ecdn T\u00e2y ch\u01b0a kh\u00e9p xong v\u00f2ng v\u00e2y. Anh Thu\u1ea5n v\u00e0 ch\u1ecb Un b\u1ecb b\u1eaft, c\u00f2n th\u00ec tho\u00e1t. Ch\u1ea1y kh\u1ecfi v\u00f2ng v\u00e2y r\u1ed3i, ch\u00fang t\u00f4i d\u00ecu ch\u1ecb H\u1ea3i v\u00e0o m\u1ed9t kh\u00f3m r\u1eebng r\u1eadm. Ch\u1eb3ng c\u00f3 b\u00f4ng b\u0103ng, ch\u00fang t\u00f4i x\u00e9 \u00e1o b\u0103ng v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng cho ch\u1ecb, ch\u1ecb b\u1ecb th\u01b0\u01a1ng g\u1ea7n ch\u1ed7 k\u00edn c\u1ee7a ph\u1ee5 n\u1eef, r\u1ea5t kh\u00f3 c\u1ea7m m\u00e1u.<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u00e0y \u1ea5y c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 v\u00f5ng, ph\u1ea3i l\u1ea5y ch\u0103n bu\u1ed9c ch\u1eb7t hai \u0111\u1ea7u l\u00e0m v\u00f5ng, ch\u1eb7t c\u00e2y l\u00e0m \u0111\u00f2n, ba anh em Y Y\u01a1n, Nh\u1eadt Lai v\u00e0 t\u00f4i thay nhau khi\u00eang ch\u1ecb v\u1ec1 n\u00fai Dleya. T\u1eeb Krong P\u00e1ch v\u1ec1 Dleya ph\u1ea3i qua hai qu\u1ed1c l\u1ed9 21 v\u00e0 19. M\u1ed7i l\u1ea7n qua l\u1ed9, t\u1ea5t nhi\u00ean to\u00e0n v\u1ec1 \u0111\u00eam, t\u00f4i b\u00f2 ra tr\u01b0\u1edbc, l\u1ea5y h\u00f2n \u0111\u00e1 n\u00e9m l\u00ean m\u1eb7t \u0111\u01b0\u1eddng xem ch\u1eebng \u0111\u1ed9ng t\u0129nh, Y Y\u01a1n v\u00e0 Nh\u1eadt Lai m\u1edbi khi\u00eang c\u00e1ng v\u01b0\u1ee3t qua. Hai ng\u00e0y hai \u0111\u00eam th\u00ec v\u1ec1 t\u1edbi Dleya.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00ecm m\u1ed9t con su\u1ed1i nh\u1ecf th\u1eadt k\u00edn trong r\u1eebng, c\u1ea5t l\u1ec1u, nu\u00f4i ch\u1ecb H\u1ea3i. C\u00f3 ch\u00fat thu\u1ed1c men n\u00e0o \u0111\u00e2u, b\u00f4ng b\u0103ng c\u0169ng kh\u00f4ng. B\u1ea5y gi\u1edd t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t b\u00e0 m\u1eb9 nu\u00f4i \u1edf l\u00e0ng Dleya, t\u00ean l\u00e0 Am\u00ed H\u2019J\u00fa. Ch\u1ec9 c\u00f3 b\u00e0 m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0o n\u00fai th\u0103m ch\u1ecb H\u1ea3i, b\u00e0 n\u1ea5u l\u00e1 r\u1eebng r\u1eeda v\u1ebft th\u01b0\u01a1ng cho ch\u1ecb, t\u00ecm l\u00e1 thu\u1ed1c cho ch\u1ecb u\u1ed1ng. \u0110ang l\u00fac b\u1ecdn Ph\u00e1p nghi ta \u1edf Dleya, t\u00ecm c\u00e1ch m\u00f2 v\u00e0o n\u00fai. Ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ed1i h\u1ee3p v\u1edbi du k\u00edch Dleya \u0111\u00e1nh ch\u1eb7n m\u1ea5y l\u1ea7n.<\/p>\n\n\n\n<p>N\u00fai s\u00e2u r\u1ea5t l\u1ea1nh, ng\u00e0y kh\u00f4ng th\u1ec3 \u0111\u1ed1t l\u1eeda s\u1ee3 l\u1ed9 v\u00ec kh\u00f3i, \u0111\u00eam c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 nh\u00f3m b\u1ebfp to. Thu\u1ed1c l\u00e1 r\u1eebng c\u1ee7a Am\u00ed H\u2019J\u00fa kh\u00f4ng c\u1ee9u \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecb H\u1ea3i. Ch\u1ecb c\u1ee9 hao m\u00f2n d\u1ea7n, h\u01a1n th\u00e1ng th\u00ec ch\u1ecb ch\u1ebft. \u0110\u1ea5y l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ph\u1ee5 n\u1eef Kinh \u0111\u1ea7u ti\u00ean hy sinh \u1edf T\u00e2y Nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ecb H\u1ea3i ch\u1ebft, anh Thu\u1ea5n v\u00e0 ch\u1ecb Un b\u1ecb b\u1eaft, \u0111\u1ed9i tuy\u00ean truy\u1ec1n c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i r\u1eddi r\u1ea1c d\u1ea7n, r\u1ed3i tan. Nh\u1eadt Lai v\u00e0 Y Y\u01a1n \u1edf l\u1ea1i \u0110ak Lak, ti\u1ebfp t\u1ee5c c\u00f4ng t\u00e1c v\u0103n ngh\u1ec7 \u1edf t\u1ec9nh. T\u00f4i \u0111i d\u1ea7n ra ph\u00eda B\u1eafc, n\u0103m 1952 t\u1edbi Gia Lai, cu\u1ed1i n\u0103m \u1ea5y ra \u0111\u1ebfn Kontum, v\u00f9ng Ba Na, \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2u th\u01b0\u1eddng t\u00ecm b\u00e1m v\u00e0o c\u00e1c \u0111\u1ed9i v\u0169 trang tuy\u00ean truy\u1ec1n\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A:&nbsp;<\/strong><em>V\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u1ea7u ti\u00ean v\u1ec1 T\u00e2y Nguy\u00ean t\u1eeb nh\u1eefng n\u0103m th\u00e1ng \u0111i th\u1ef1c t\u1ebf v\u00e0 chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u \u0111\u00f3?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi:\u0110\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9ts\u00e1ng t\u00e1c t\u00ean \u201cPra\u201d, v\u1edbi nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh l\u00e0 Ama Y\u01a1k.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ed9i c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y th\u00e1ng th\u00ec b\u1ed7ng c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ebfn xin gia nh\u1eadp, m\u1ed9t \u00f4ng gi\u00e0 t\u1ef1 x\u01b0ng t\u00ean l\u00e0 Ama Y\u01a1k, t\u00f3c b\u1ea1c, r\u00e2u ria x\u1ed3m xo\u00e0m, kho\u00e1c m\u1ed9t kh\u1ea9u s\u00fang k\u00edp, h\u1ecfi qu\u00ea \u1edf \u0111\u00e2u th\u00ec khai s\u00e2u t\u00edt trong n\u00fai Dleya, l\u1ea1i k\u1ec3 r\u1eb1ng l\u00e0ng c\u1ee7a \u00f4ng t\u00ean l\u00e0 Pra, c\u00f3 con su\u1ed1i n\u01b0\u1edbc ch\u1ea3y ng\u01b0\u1ee3c t\u1eeb d\u01b0\u1edbi l\u00ean tr\u00ean, t\u1eebng \u0111\u00e1nh T\u00e2y t\u1eeb tr\u01b0\u1edbc khi c\u00f3 C\u00e1ch m\u1ea1ng, thua ph\u1ea3i ch\u1ea1y v\u00e0o n\u00fai, nay th\u1ea5y C\u00e1ch m\u1ea1ng l\u1ea1i n\u1ed5i l\u00ean \u00f4ng b\u00e8n t\u00ecm \u0111\u1ebfn xin theo. \u00d4ng h\u1ecdc r\u1ea5t nhanh b\u00e0i h\u00e1t <em>G\u1ecdi heo<\/em>, \u0111\u00eam v\u00e0o c\u00e1c l\u00e0ng c\u00f9ng h\u00e1t v\u1edbi Y Y\u01a1n, m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t b\u00e8, ng\u01b0\u1eddi cao ng\u01b0\u1eddi th\u1ea5p, nghe r\u1ea5t l\u1ea1\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Ama Y\u01a1k \u1edf v\u1edbi ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u01b0\u1ee3c v\u00e0i th\u00e1ng, r\u1ed3i m\u1ed9t \u0111\u00eam, sau khi bi\u1ec3u di\u1ec5n \u1edf m\u1ed9t l\u00e0ng, \u00f4ng l\u1eb7ng l\u1ebd bi\u1ebfn m\u1ea5t, c\u0169ng b\u1ea5t ng\u1edd nh\u01b0 khi \u0111\u1ebfn. Th\u1eddi \u1ea5y \u1edf tr\u00ean n\u00e0y m\u1ecdi th\u1ee9 c\u00f2n l\u1ecfng l\u1ebbo, Ama Y\u01a1k \u0111\u1ebfn r\u1ed3i \u0111i, c\u1ee9 nh\u01b0 th\u1eadt nh\u01b0 h\u01b0, ch\u1ee3t hi\u1ec7n ra r\u1ed3i ch\u1ee3t bi\u1ebfn m\u1ea5t, ch\u00fang t\u00f4i c\u0169ng ch\u1eb3ng m\u1ea5y th\u1eafc m\u1eafc\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1eefa n\u0103m 1952, \u1edf Gia Lai, t\u00f4i vi\u1ebft v\u00e0 g\u1eedi v\u1ec1 cho anh Tr\u01b0\u01a1ng Kh\u1ea3 Li\u1ec7u s\u00e1ng t\u00e1c d\u00e0i t\u00ean l\u00e0 \u201cPra\u201d, ghi th\u1ec3 lo\u1ea1i l\u00e0 b\u00fat k\u00fd, k\u1ec3 v\u1ec1 m\u1ed9t l\u00e0ng trong n\u00fai Dleya, v\u1edbi nh\u00e2n v\u1eadt ch\u00ednh Ama Y\u01a1k \u0111\u00fang nh\u01b0 t\u00f4i t\u1eebng g\u1eb7p v\u00e0 s\u1ed1ng c\u00f9ng m\u1ea5y th\u00e1ng, ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 vi\u1ec7c n\u1eeda hi\u1ec7n th\u1ef1c n\u1eeda huy\u1ec1n tho\u1ea1i, k\u1ec3 chuy\u1ec7n Ama Y\u01a1k d\u1eabn \u0111\u1ea7u d\u00e2n l\u00e0ng Pra n\u1ed5i l\u00ean kh\u1edfi ngh\u0129a ch\u1ed1ng Ph\u00e1p t\u1eeb gi\u1eefa r\u1eebng s\u00e2u\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>B\u00e1o <em>V\u1ec7 qu\u1ed1c qu\u00e2n<\/em> \u0111\u0103ng l\u00e0m nhi\u1ec1u k\u1ef3, m\u1ed7i k\u1ef3 \u0111\u1ec1u ghi \u201cK\u1ef3 sau \u0111\u0103ng ti\u1ebfp\u201d\u2026 Nh\u01b0ng \u0111\u1ebfn k\u1ef3 th\u1ee9 5 th\u00ec b\u1ecf d\u1edf v\u00e0 im l\u1eb7ng l\u1edd \u0111i lu\u00f4n, b\u1edfi t\u00f4i vi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u00f3 th\u00ec t\u1eafc, kh\u00f4ng bi\u1ebft d\u1eaft d\u1eabn nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111i \u0111\u00e2u n\u1eefa.<\/p>\n\n\n\n<p>Anh Li\u1ec7u vi\u1ebft th\u01b0 cho t\u00f4i an \u1ee7i: Kh\u00f4ng sao, ch\u01b0a ti\u1ebfp \u0111\u01b0\u1ee3c c\u1ee9 \u0111\u1ec3 \u0111\u00f3, c\u00f3 ng\u00e0y s\u1ebd t\u00ecm ra\u2026 Sau n\u00e0y ra H\u00e0 N\u1ed9i, t\u00f4i c\u00f3 \u0111\u1ebfn Th\u01b0 vi\u1ec7n qu\u1ed1c gia t\u00ecm \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, th\u1ea5y \u0111\u00fang \u0111\u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t ki\u1ec3u ti\u1ec3u thuy\u1ebft ch\u1ee9 ch\u1eb3ng ph\u1ea3i b\u00fat k\u00fd, khi vi\u1ebft \u0111\u00e3 h\u1ecdc h\u00e0nh l\u00fd lu\u1eadn g\u00ec \u0111\u00e2u, l\u00e0m sao ph\u00e2n bi\u1ec7t th\u1ec3 lo\u1ea1i.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u1eddi \u1ea5y H\u00e0 N\u1ed9i c\u00f2n ch\u01b0a c\u00f3 photocopy, kh\u00f4ng l\u01b0u l\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c, r\u1ed3i Th\u01b0 vi\u1ec7n l\u1ea1i cho ai \u0111\u00f3 m\u01b0\u1ee3n b\u00e1o l\u01b0u tr\u1eef, nghe n\u00f3i ng\u01b0\u1eddi m\u01b0\u1ee3n b\u1ed7ng b\u1ecb b\u1ec7nh \u0111i\u00ean, b\u00e1o m\u01b0\u1ee3n ch\u1eafc gia \u0111\u00ecnh \u0111em b\u00e1n \u0111\u1ed3ng n\u00e1t, c\u00e1i vi\u1ebft \u0111\u1ea7u tay d\u1edf dang c\u1ee7a t\u00f4i m\u1ea5t bi\u1ec7t lu\u00f4n, ch\u1eb3ng c\u00f2n d\u1ea5u t\u00edch\u2026<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A:<\/strong>&nbsp;<em>S\u1ed1ng \u0111\u1ee7 l\u00e2u v\u1edbi con ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nguy\u00ean, c\u00f3 l\u1ebd \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng nh\u1eadn di\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i\u1ec1u g\u00ec l\u00e0 \u0111\u1eb7c tr\u01b0ng nh\u1ea5t n\u01a1i h\u1ecd, t\u1eeb trong suy ngh\u0129 \u0111\u1ebfn th\u1ec3 hi\u1ec7n trong v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a \u00f4ng?<\/em>&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi:T\u1ea5t nhi\u00ean c\u00f3 c\u00e2u h\u1ecfi: Ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y Nguy\u00ean t\u1eeb \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn? Con \u0111\u01b0\u1eddng \u0111i c\u1ee7a h\u1ecd trong l\u1ecbch s\u1eed l\u00e2u d\u00e0i nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o, \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh n\u00ean \u201c\u0111\u1eb7c tr\u01b0ng\u201d c\u1ee7a h\u1ecd? H\u00e3y th\u1eed n\u00f3i v\u1ec1 ng\u01b0\u1eddi Jarai, t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f4ng nh\u1ea5t, chi\u1ebfm v\u00f9ng trung t\u00e2m r\u1ed9ng r\u00e3i c\u1ee7a T\u00e2y Nguy\u00ean v\u1eaft t\u1eeb \u0110\u00f4ng sang T\u00e2y, t\u1eebng l\u00e0 trung gian n\u1ed1i k\u1ebft hai v\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c l\u1edbn v\u00e0 l\u00e2u \u0111\u1eddi, Champa \u1edf b\u00ean n\u00e0y v\u1edbi Khmer \u1edf b\u00ean kia.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 ng\u00f4n ng\u1eef, ti\u1ebfng Jarai g\u1ea7n gi\u1ed1ng h\u1ec7t ti\u1ebfng Ch\u0103m, n\u00f3i ho\u00e0n to\u00e0n c\u00f3 th\u1ec3 hi\u1ec3u nhau. Th\u1eadm ch\u00ed nhi\u1ec1u nh\u00e0 khoa h\u1ecdc coi ng\u01b0\u1eddi Jarai l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean. N\u1ebfu qu\u1ea3 v\u1eady, t\u1ea1i sao l\u1ea1i c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi Jarai, t\u1ee9c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi v\u1ed1n \u1edf \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng l\u1ea1i l\u00ean n\u00fai \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi mi\u1ec1n n\u00fai?<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u00e1o s\u01b0 James C. Scott \u1edf \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Yale Hoa K\u1ef3 \u0111\u00e3 th\u1eed tr\u1ea3 l\u1eddi c\u00e2u h\u1ecfi n\u00e0y, trong m\u1ed9t ph\u1ea1m vi r\u1ed9ng l\u1edbn h\u01a1n: \u1ede to\u00e0n v\u00f9ng \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng v\u00e0 cao nguy\u00ean \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, trong \u0111\u00f3 Nam \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng l\u00e0 m\u1ed9t ph\u1ea7n. N\u0103m 2009, Scott cho xu\u1ea5t b\u1ea3n cu\u1ed1n s\u00e1ch quan tr\u1ecdng&nbsp;<em>Ngh\u1ec7 thu\u1eadt \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng b\u1ecb cai tr\u1ecb<\/em>&nbsp;(<em>The Art of Not Being Governed: An Anarchist History of Upland Southeast Asia<\/em>, Yale University Press).<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng cho r\u1eb1ng khi c\u00e1c d\u00e2n t\u1ed9c \u1edf \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng \u0110\u00f4ng Nam \u00c1, do nh\u1eefng t\u00e1c \u0111\u1ed9ng kh\u00e1c nhau, ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh c\u00e1c qu\u1ed1c gia c\u00f3 Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi kh\u00f4ng mu\u1ed1n b\u1ecb cai tr\u1ecb b\u1edfi c\u00e1c Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u1ea5y \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y l\u00ean n\u00fai, v\u00e0 tr\u1edf th\u00e0nh nh\u1eefng th\u1ef1c th\u1ec3 m\u00e0 ta g\u1ecdi l\u00e0 c\u00e1c t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi thi\u1ec3u s\u1ed1 tr\u00ean Cao nguy\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Scott c\u00f2n c\u00f3 b\u00e0i vi\u1ebft \u201cN\u00fai v\u00e0 T\u1ef1 do\u201d (\u201cMountains and Freedom, or Why Civilizations Can\u2019t Climb Mountains\u201d.&nbsp;<em>Critique internationale<\/em>, volume 11, issue 2, 2001, tr. 85-104) trong \u0111\u00f3 \u00f4ng b\u1ea3o c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n minh th\u00ec kh\u00f4ng bi\u1ebft leo n\u00fai, l\u1ea1i c\u00f2n c\u00f3 nh\u1eadn x\u00e9t: Ti\u1ebfng Sanskrit c\u1ee7a c\u00e1c qu\u1ed1c gia Nam \u00c1 v\u0103n minh kh\u00f4ng bao gi\u1edd leo cao \u0111\u01b0\u1ee3c qu\u00e1 500 m\u00e9t!<\/p>\n\n\n\n<p>Suy theo ki\u1ec3u James C. Scott, khi ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m v\u1ed1n t\u1eeb c\u00e1c \u0111\u1ea3o \u1edf bi\u1ec3n Nam \u0111\u1ebfn c\u01b0 tr\u00fa tr\u00ean v\u00f9ng duy\u00ean h\u1ea3i Nam Trung b\u1ed9, do \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u1ee7a v\u0103n h\u00f3a \u1ea4n \u0110\u1ed9, ph\u00e1t tri\u1ec3n th\u00e0nh V\u01b0\u01a1ng qu\u1ed1c v\u1edbi Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Champa, th\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m kh\u00f4ng mu\u1ed1n ch\u1ea5p nh\u1eadn s\u1ef1 cai tr\u1ecb c\u1ee7a Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 b\u1ecf ch\u1ea1y l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi Jarai. H\u1ecd l\u00ean n\u00fai \u0111\u1ec3 t\u00ecm t\u1ef1 ch\u1ee7 v\u00e0 t\u1ef1 do.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1ec1 \u0111\u1ecba h\u00ecnh, T\u00e2y Nguy\u00ean c\u00f3 \u0111\u1eb7c \u0111i\u1ec3m n\u1ed5i b\u1eadt: Thoai tho\u1ea3i \u1edf s\u01b0\u1eddn T\u00e2y xu\u00f4i d\u1ea7n v\u1ec1 Mekong, nh\u01b0ng l\u1ea1i d\u1ed1c \u0111\u1ee9ng tr\u00ean s\u01b0\u1eddn \u0110\u00f4ng \u0111\u1ed5 xu\u1ed1ng duy\u00ean h\u1ea3i Nam Trung b\u1ed9. T\u1eeb \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng Nam Trung b\u1ed9 ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 \u0111i l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean theo nh\u1eefng \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n \u0111\u1ed9c \u0111\u1ea1o cao v\u00fat. C\u00f3 th\u1ec3 nh\u1eadn ra v\u00e0 g\u1ecdi t\u00ean c\u00e1c con \u0111\u01b0\u1eddng hi\u1ec3m tr\u1edf \u1ea5y m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ch\u0103m ly khai v\u1edbi Nh\u00e0 n\u01b0\u1edbc Champa \u0111ang h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u00e3 quy\u1ebft m\u1ea1o hi\u1ec3m leo l\u00ean, h\u1eb3n t\u1eeb nh\u1eefng th\u1eddi r\u1ea5t xa x\u01b0a, \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh ng\u01b0\u1eddi Jarai t\u1ef1 do: L\u1ed1i \u0111i nay \u0111\u00e3 th\u00e0nh qu\u1ed1c l\u1ed9 19, t\u1eeb Quy Nh\u01a1n, li\u00ean ti\u1ebfp tr\u00e8o qua hai ng\u1ecdn \u0111\u00e8o \u0111\u1ec1u ch\u00f3t v\u00f3t An Kh\u00ea r\u1ed3i Mang Yang, l\u00ean Pleiku; v\u00e0 \u0111\u01b0\u1eddng tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y mang t\u00ean s\u1ed1 7, nay g\u1ecdi l\u00e0 qu\u1ed1c l\u1ed9 25, t\u1eeb Tuy H\u00f2a, qua Cheo Reo, c\u0169ng l\u00ean Pleiku \u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Tuy nhi\u00ean, c\u00f3 ph\u1ea3i ch\u1ec9 Jarai?<\/p>\n\n\n\n<p>Ng\u01b0\u1eddi \u00ca \u0110\u00ea \u1edf \u0110ak Lak c\u0169ng c\u00f3 c\u00e1ch k\u1ec3 v\u1ec1 con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eeb \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng duy\u00ean h\u1ea3i Nam Trung b\u1ed9 \u0111i l\u00ean T\u00e2y Nguy\u00ean c\u1ee7a m\u00ecnh, h\u1ecd c\u00f3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft v\u1ec1 n\u01a1i g\u1ecdi l\u00e0 L\u1ed7 \u0110\u1ea5t Adreh. Hai anh ch\u00e0ng \u00ca \u0110\u00ea m\u1ea3i mi\u1ebft \u0111u\u1ed5i m\u1ed9t con heo r\u1eebng \u1ee7i ph\u00e1 r\u1eaby, chui theo n\u00f3 v\u00e0o m\u1ed9t l\u1ed7 \u0111\u1ea5t hun h\u00fat, \u0111\u1ebfn khi tho\u00e1t ra \u1edf \u0111\u1ea7u l\u1ed7 b\u00ean kia th\u00ec th\u1ea5y m\u1ed9t v\u00f9ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ecf m\u00eanh m\u00f4ng mu\u00f4ng th\u00fa v\u00e0 c\u00e2y c\u1ecf t\u1ed1t t\u01b0\u01a1i tr\u00f9 ph\u00fa\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ecd b\u00e8n quay v\u1ec1 d\u1eabn c\u1ea3 c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng c\u1ee7a m\u00ecnh n\u00f4 n\u1ee9c l\u00ean mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t h\u1ee9a v\u1eeba kh\u00e1m ph\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c. \u1ede \u0110ak Lak ng\u00e0y nay ng\u01b0\u1eddi ta c\u00f3 th\u1ec3 ch\u1ec9 r\u00f5 c\u00e1i l\u1ed7 \u0111\u1ea5t Adreh h\u1ea1nh ph\u00fac \u1ea5y: \u0110\u1ea5y ch\u00ednh x\u00e1c l\u00e0 \u0111\u00e8o Ph\u01b0\u1ee3ng Ho\u00e0ng ng\u00e0y nay tr\u00ean qu\u1ed1c l\u1ed9 23, xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb Nha Trang, qua Ninh H\u00f2a, t\u1eeb \u0111\u00f3 leo l\u00ean Tr\u01b0\u1eddng S\u01a1n \u1edf \u0111o\u1ea1n n\u00e0y d\u1ed1c c\u00e0ng \u0111\u1ee9ng, \u0111\u1ec3 l\u00ean t\u1edbi Bu\u00f4n Ma Thu\u1ed9t\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 c\u00f3 truy\u1ec1n thuy\u1ebft hay huy\u1ec1n tho\u1ea1i, h\u00e3y nghe c\u00e1c nh\u00e0 khoa h\u1ecdc n\u00f3i v\u1ec1 c\u00e1c x\u00e3 h\u1ed9i T\u00e2y Nguy\u00ean trong l\u1ecbch s\u1eed. Trong t\u00e1c ph\u1ea9m&nbsp;<em>R\u00fa M\u1ecdi<\/em>&nbsp;(<em>Les&nbsp;Jungles Mo\u00ef<\/em>, Paris: Emile Larose, 1912; b\u1ea3n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t&nbsp;<em>R\u1eebng ng\u01b0\u1eddi Th\u01b0\u1ee3ng<\/em>&nbsp;do L\u01b0u \u0110\u00ecnh Tu\u00e2n d\u1ecbch, Nguy\u00ean Ng\u1ecdc hi\u1ec7u \u0111\u00ednh, Nxb Tri th\u1ee9c, 2008) \u0111\u1eb7c s\u1eafc, sau khi \u0111\u00e3 ch\u0103m ch\u00fa kh\u1ea3o s\u00e1t kh\u1eafp t\u1eeb Nam \u0111\u1ebfn B\u1eafc, Henri Ma\u00eetre nh\u1eadn x\u00e9t h\u00ecnh th\u00e1i x\u00e3 h\u1ed9i \u00f4ng v\u1eeba \u0111i qua: T\u00e2y Nguy\u00ean \u201cg\u1ed3m c\u00e1c l\u00e0ng r\u1eddi r\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u0169ng n\u00f3i v\u1ec1 \u201cc\u00e1c l\u00e0ng \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 r\u1eddi r\u1ea1c\u201d \u0111\u00f3, h\u01a1n 20 n\u0103m sau, 1937, trong s\u00e1ch&nbsp;<em>M\u1ecdi Kontum<\/em>&nbsp;hai nh\u00e0 d\u00e2n t\u1ed9c h\u1ecdc \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam Nguy\u1ec5n Kinh Chi v\u00e0 Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed5ng Chi vi\u1ebft: \u201c\u2026 D\u1ea7u to hay nh\u1ecf, m\u1ed7i l\u00e0ng Ba Na l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ec3u qu\u1ed1c gia ho\u00e0n to\u00e0n \u0111\u1ed9c l\u1eadp, kh\u00f4ng ph\u1ee5c t\u00f9ng d\u01b0\u1edbi quy\u1ec1n th\u1ed1ng tr\u1ecb n\u00e0o kh\u00e1c\u2026\u201d<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady \u0111\u00f3, \u201c\u0111\u1eb7c tr\u01b0ng\u201d c\u1ee7a nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 quy\u1ebft b\u1ecf \u0111\u1ed3ng b\u1eb1ng, leo l\u00ean n\u00fai, t\u1ea5t nhi\u00ean t\u1eeb nh\u1eefng th\u1eddi r\u1ea5t xa x\u00f4i \u0111\u1ebfn m\u1ecbt m\u00f9, \u0111\u1ee7 th\u1eddi gian \u0111\u1ec3 h\u00ecnh th\u00e0nh nh\u1eefng t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi ri\u00eang bi\u1ec7t.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>H\u1ebft ph\u1ea7n 2.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sau khi ch\u00fang t\u00f4i gi\u1edbi thi\u1ec7u ph\u1ea7n 1 b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc c\u1ee7a t\u00e1c gi\u1ea3 H\u1ed3ng Anh, ch\u00fang t\u00f4i b\u0103n kho\u0103n n\u1ebfu kh\u00f4ng gi\u1edbi thi\u1ec7u ph\u1ea7n ti\u1ebfp theo, v\u00ec nh\u01b0 th\u1ebf, ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 l\u00e0m kh\u00f3 cho m\u1ed9t s\u1ed1 b\u1ea1n \u0111\u1ecdc v\u1edbi c\u00e2u h\u1ecfi: \u201cV\u00ec sao \u00f4ng Nguy\u00ean Ng\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":9698,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/01.png","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9697"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9697"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9697\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9699,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9697\/revisions\/9699"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9698"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9697"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9697"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9697"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}