{"id":9692,"date":"2025-05-21T12:08:44","date_gmt":"2025-05-21T05:08:44","guid":{"rendered":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=9692"},"modified":"2025-05-22T16:01:10","modified_gmt":"2025-05-22T09:01:10","slug":"phong-van-nha-van-nguyen-ngoc-van-chuong-ve-de-tai-chien-tranh-tri-nho-cua-ngon-tu-va-su-doc-doan-cua-van-hoc-su-thi-phan-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=9692","title":{"rendered":"Ph\u1ecfng v\u1ea5n nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc: V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i chi\u1ebfn tranh \u2013 Tr\u00ed nh\u1edb c\u1ee7a ng\u00f4n t\u1eeb v\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed thi (Ph\u1ea7n 1)"},"content":{"rendered":"\n<p><em>Th\u01b0a c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Th\u00e1ng Ba v\u1eeba qua, b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc do ch\u1ecb Nguy\u1ec5n H\u1ed3ng Anh (\u0110HSP TP HCM) th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u0103ng tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 trang m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ef1 do, \u0111\u00e3 mang l\u1ea1i cho t\u00f4i nhi\u1ec1u nh\u1eadn th\u1ee9c quan tr\u1ecdng.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u1ed9i nh\u1eadn th\u1ea5y n\u1ed9i dung nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc chia s\u1ebb, n\u00f3 ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng \u0111\u1ea7y t\u00ednh l\u1ecbch s\u1eed, th\u1ec3 hi\u1ec7n kh\u00f4ng ph\u1ea3i ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 uy\u00ean th\u00e2m c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi tr\u1ea3 l\u1eddi, m\u00e0 n\u00f3 c\u00f2n n\u1ed5i b\u1eadt t\u1ea5m l\u00f2ng c\u1ee7a m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n th\u1ef1c, v\u1edbi c\u01a1 man n\u00e0o l\u00e0 ki\u1ebfn th\u1ee9c, nh\u1eefng lo\u1ea1i h\u00ecnh t\u01b0 duy kh\u00f4ng n\u1eb1m trong \u2018khu\u00f4n kh\u1ed5\u2019 c\u1ee7a thuy\u1ebft gi\u00e1o \u0111i\u1ec1u, phi\u1ebfn di\u1ec7n\u2026 T\u00f4i tr\u1ed9m ngh\u0129, li\u1ec7u c\u00f3 ph\u1ea3i v\u00ec th\u1ebf, n\u00ean ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1eb7t sang b\u00ean l\u1ec1 c\u1ee7a th\u1ec3 ch\u1ebf ch\u00ednh tr\u1ecb?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u0103m 2018, v\u00ec x\u00f3t xa v\u00e0 nh\u1eadn th\u1ea5y s\u1ef1 kh\u00f4ng b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng khi x\u00e3 h\u1ed9i ch\u00ednh tr\u1ecb \u1edf Vi\u1ec7t Nam \u1ed3n \u00e0o mang t\u00ednh ph\u1ee7 nh\u1eadn Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc, t\u00f4i \u0111\u00e3 li\u1ec1u l\u0129nh b\u1ed9c b\u1ea1ch \u0111\u00f4i ba suy ngh\u0129 c\u00e1 nh\u00e2n, qua m\u1ed9t b\u00e0i vi\u1ebft ng\u1eafn, chia s\u1ebb c\u00e1i t\u00e2m t\u00ecnh b\u1ea3n n\u0103ng c\u1ee7a m\u00ecnh, \u0111\u1ed1i v\u1edbi m\u1ed9t hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 t\u00f4i cho r\u1eb1ng b\u1ea5t c\u00f4ng. B\u00e0i vi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c t\u00f4i \u0111\u0103ng tr\u00ean trang tin chuy\u00ean \u0111\u1ec1 v\u1ec1 h\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh <\/em><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=9686\"><em>https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=9686<\/em><\/a><em>.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>N\u00f3i v\u1ec1 Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc, hi\u1ec3u bi\u1ebft c\u1ee7a t\u00f4i v\u1ec1 \u00f4ng kh\u00f4ng c\u00f3 g\u00ec \u0111\u00e1ng k\u1ec3, kh\u00f4ng th\u1ec3 so s\u00e1nh v\u1edbi c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam y\u00eau v\u0103n h\u00f3a c\u00e1ch m\u1ea1ng. Tuy nhi\u00ean, khi \u0111\u1ecdc nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng n\u00f3i ra, t\u00f4i th\u00e1n ph\u1ee5c m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi c\u1ee5 th\u1ec3, tr\u00e0n \u0111\u1ea7y t\u00ednh trung th\u1ef1c, c\u00f9ng kh\u1ed1i ki\u1ebfn th\u1ee9c logic, s\u00e2u s\u1eafc v\u1ec1 x\u00e3 h\u1ed9i, l\u1ecbch s\u1eed, v\u00e0 ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u1eefng th\u1ee9 ph\u1ea3n \u00e1nh r\u00f5 m\u1ed9t nh\u00e2n c\u00e1ch c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi ch\u00e2n ch\u00ednh! Suy ngh\u0129 c\u1ee7a \u00f4ng m\u1ed9c m\u1ea1c, s\u00e1t v\u1edbi cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng, m\u00e0 nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam XHCN kh\u00f4ng c\u00f3.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00f4i \u0111\u1ecdc b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc c\u1ee7a ch\u1ecb H\u1ed3ng Anh, t\u00f4i th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 c\u1ea3m gi\u00e1c nh\u01b0 m\u00ecnh v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111i h\u1ecdc m\u1ed9t kh\u00f3a Tri\u1ebft h\u1ecdc L\u1ecbch s\u1eed, v\u00ec n\u00f3 th\u1eadt, th\u1eadt v\u1edbi nh\u1eefng ai nghi\u00eam t\u00fac quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn qu\u00e1 kh\u1ee9.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>T\u00f4i li\u00ean t\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 s\u1ef1 nghi\u1ec7p c\u1ee7a h\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, m\u1eabu ng\u01b0\u1eddi ch\u1ec9 bi\u1ebft n\u00f3i th\u1eb3ng, n\u00f3i th\u1eadt v\u00e0 n\u00f3i h\u1ebft\u2026 B\u1ea5t ch\u1ea5p vi\u1ec7c bi\u1ebft r\u00f5 h\u1eadu qu\u1ea3 sau \u0111\u00f3!<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>\u0110\u1ec3 chia s\u1ebb nh\u1eefng c\u1ea3m x\u00fac c\u1ee7a m\u00ecnh v\u1ec1 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e1ng k\u00ednh, t\u00f4i xin \u0111\u01b0\u1ee3c g\u1eedi t\u1edbi c\u00e1c \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 c\u1ee7a trang tin Tannamtu.com b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n th\u00fa v\u1ecb n\u00e0y.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><em>Tr\u00e2n tr\u1ecdng!<\/em><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/001.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" width=\"500\" height=\"318\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/001.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-9693\" style=\"width:690px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/001.jpg 500w, https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/001-300x191.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 500px) 100vw, 500px\" \/><\/a><\/figure><\/div>\n\n\n<p><strong>Ph\u1ecfng v\u1ea5n nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc: V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u1ec1 \u0111\u1ec1 t\u00e0i chi\u1ebfn tranh \u2013 Tr\u00ed nh\u1edb c\u1ee7a ng\u00f4n t\u1eeb v\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed thi (Ph\u1ea7n 1)<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p class=\"has-text-align-right\"><strong>Nguy\u1ec5n H\u1ed3ng Anh<\/strong> th\u1ef1c hi\u1ec7n.<\/p>\n\n\n\n<p><em>B\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0o m\u1ed9t bu\u1ed5i s\u00e1ng th\u00e1ng Ba t\u1ea1i nh\u00e0 ri\u00eang c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc \u1edf th\u00e0nh ph\u1ed1 H\u1ed9i An. \u00dd \u0111\u1ecbnh ph\u1ecfng v\u1ea5n ban \u0111\u1ea7u c\u1ee7a ch\u00fang t\u00f4i l\u00e0 xoay quanh \u0111\u1ec1 t\u00e0i chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam v\u1edbi c\u00e1i nh\u00ecn c\u1ee7a \u00f4ng \u2013 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n, ng\u01b0\u1eddi l\u00ednh \u0111\u00e3 t\u1eebng tr\u1ea3i qua hai cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn l\u1edbn c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c: ch\u1ed1ng Ph\u00e1p v\u00e0 ch\u1ed1ng M\u1ef9. Nh\u01b0ng qua bu\u1ed5i tr\u00f2 chuy\u1ec7n c\u00f9ng nh\u00e0 v\u0103n, \u0111i\u1ec1u ch\u00fang t\u00f4i nh\u1eadn l\u1ea1i c\u00f2n phong ph\u00fa h\u01a1n th\u1ebf r\u1ea5t nhi\u1ec1u. V\u00ec th\u1ebf, ch\u00fang t\u00f4i quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh t\u00e1ch to\u00e0n b\u1ed9 n\u1ed9i dung ph\u1ecfng v\u1ea5n th\u00e0nh ba b\u00e0i, v\u1edbi ba n\u1ed9i dung kh\u00e1c nhau. D\u01b0\u1edbi \u0111\u00e2y l\u00e0 ph\u1ea7n 1. <\/em><em>Ph\u1ea7n 2 v\u00e0 3 s\u1ebd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u0103ng t\u1ea3i v\u00e0o th\u1eddi gian th\u00edch h\u1ee3p.<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong><em>N.H.A: <\/em><em>C\u00f3 nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0o \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng \u0111\u1ebfn t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, phong c\u00e1ch vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng qua c\u00e1c th\u1eddi k\u1ef3 kh\u00f4ng?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: H\u1ed3i t\u00f4i c\u00f2n nh\u1ecf, ba t\u00f4i l\u00e0m \u201cth\u1ea7y th\u00f4ng D\u00e2y Th\u00e9p\u201d t\u1ee9c vi\u00ean ch\u1ee9c b\u01b0u \u0111i\u1ec7n, \u0111\u00e3 c\u00f3 b\u1eb1ng Dipl\u00f4me, ti\u1ebfng Ph\u00e1p \u0111\u00e3 kh\u00e1 gi\u1ecfi, \u00f4ng b\u1eaft t\u00f4i \u0111\u1ecdc nhi\u1ec1u. Ng\u00e0y \u1ea5y t\u1eeb ph\u1ed5 th\u00f4ng c\u01a1 s\u1edf nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u ti\u00ean h\u1ecdc tr\u00f2 ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc c\u00e1c \u0111o\u1ea1n v\u0103n \u0111\u01b0\u1ee3c ch\u1ecdn l\u1ecdc (textes choisis), \u0111\u1ebfn c\u00e1c l\u1edbp sau ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc nguy\u00ean m\u1ed9t t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a c\u00e1c t\u00e1c gi\u1ea3 kinh \u0111i\u1ec3n, l\u00ean cao h\u01a1n n\u1eefa th\u00ec ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc to\u00e0n b\u1ed9 m\u1ed9t t\u00e1c gi\u1ea3 (oeuvres compl\u00e8tes), t\u1ea5t nhi\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3 \u0111\u1ec1u b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p. Ba t\u00f4i l\u1ea1i c\u00f2n b\u1eaft t\u00f4i ph\u1ea3i \u0111\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc m\u1ed9t n\u0103m, n\u0103m th\u1ee9 nh\u1ea5t th\u00ec \u0111\u1ecdc tr\u01b0\u1edbc n\u0103m th\u1ee9 hai, n\u0103m th\u1ee9 hai th\u00ec \u0111\u1ecdc s\u00e1ch c\u1ee7a n\u0103m th\u1ee9 ba\u2026 c\u1ee9 th\u1ebf, ph\u1ea3i tra t\u1eeb \u0111i\u1ec3n \u0111\u1ebfn m\u1edd m\u1eaft, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi c\u00e1c ti\u1ec3u thuy\u1ebft d\u00e0y c\u1ed9p v\u00e0 r\u1eadm r\u1ea1p c\u1ee7a Victor Hugo\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng m\u00e0 c\u0169ng say m\u00ea, v\u00ec qu\u1ea3 \u0111\u1ec1u r\u1ea5t hay. \u0110\u00e3 l\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng th\u00ec ph\u1ea3i hay, ph\u1ea3i tinh hoa, t\u00f4i tin v\u1eady. \u0110\u1ebfn nay t\u00f4i v\u1eabn c\u00f2n c\u00f3 th\u1ec3 \u0111\u1ecdc thu\u1ed9c l\u00f2ng t\u1eebng \u0111o\u1ea1n d\u00e0i c\u1ee7a Alphonse Daudet (1840-1897), Anatole France (1844-1924), George Sand (180-1976)\u2026 V\u00e0 t\u00f4i ch\u1ecbu \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Ph\u00e1p v\u0129 \u0111\u1ea1i. V\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1p s\u00e1ng s\u1ee7a, trong tr\u1ebbo, tinh khi\u1ebft, v\u00e0 th\u1ea5m \u0111\u1eabm t\u1ef1 do. C\u00f3 l\u1ea7n t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i v\u1edbi m\u1ed9t ch\u1ecb b\u1ea1n nh\u00e0 b\u00e1o Ph\u00e1p: Ch\u1ecb n\u00ean bi\u1ebft r\u1eb1ng v\u0103n h\u1ecdc v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Ph\u00e1p \u0111\u00e3 t\u1ea1o n\u00ean c\u1ea3 m\u1ed9t th\u1ebf h\u1ec7 nh\u1eefng nh\u00e0 c\u00e1ch m\u1ea1ng Vi\u1ec7t Nam. Nh\u1eefng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng, V\u00f5 Nguy\u00ean Gi\u00e1p,\u2026 c\u1ea3 H\u1ed3 Ch\u00ed Minh\u2026.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ecdc g\u1ea7n nh\u01b0 to\u00e0n b\u1ed9 v\u0103n h\u1ecdc trong n\u01b0\u1edbc th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd, t\u1eeb T\u1ef1 l\u1ef1c V\u0103n \u0111o\u00e0n cho \u0111\u1ebfn h\u1ea7u h\u1ebft v\u0103n h\u1ecdc Vi\u1ec7t Nam tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00e1ng T\u00e1m\u2026 N\u0103m 1946 khi t\u1ea3n c\u01b0 kh\u1ecfi H\u1ed9i An, ba t\u00f4i ch\u1ec9 mang theo th\u1ee9 qu\u00fd nh\u1ea5t trong nh\u00e0 l\u00e0 t\u1ee7 s\u00e1ch gia \u0111\u00ecnh.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A: <em>\u00d4ng th\u00edch \u0111\u1ecdc nh\u00e0 v\u0103n n\u00e0o nh\u1ea5t trong T\u1ef1 l\u1ef1c V\u0103n \u0111o\u00e0n?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: T\u00f4i \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb T\u1ef1 l\u1ef1c V\u0103n \u0111o\u00e0n kh\u00f4ng nhi\u1ec1u l\u1eafm \u0111\u00e2u, b\u00e2y gi\u1edd th\u1ea5y \u0111\u00e3 kh\u00f3 \u0111\u1ecdc l\u1ea1i Nh\u1ea5t Linh, Kh\u00e1i H\u01b0ng. C\u00f3 l\u1ebd ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c Th\u1ea1ch Lam, Th\u1ea1ch Lam v\u1eabn hay.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i mu\u1ed1n n\u00f3i th\u00eam m\u1ed9t ch\u00fat n\u1eefa v\u1ec1 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c th\u1eddi b\u1ea5y gi\u1edd. Anh Ho\u00e0ng Ng\u1ecdc Hi\u1ebfn c\u00f3 l\u1ea7n \u0111\u1ecbnh ngh\u0129a th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc. Theo anh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 \u0111\u1ea1i h\u1ecdc l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 th\u1ec3 b\u1eaft \u0111\u1ea7u t\u1ef1 h\u1ecdc. T\u00f4i, c\u0169ng nh\u01b0 h\u1ea7u h\u1ebft b\u1ea1n b\u00e8 l\u1edbp ch\u00fang t\u00f4i, do \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n chi\u1ebfn tranh, \u0111\u1ec1u ch\u01b0a h\u1ecdc xong c\u1ea5p t\u00fa t\u00e0i, t\u1ee9c ch\u01b0a t\u1ed1t nghi\u1ec7p ph\u1ed5 th\u00f4ng trung h\u1ecdc. V\u1eady m\u00e0 n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c t\u00f4i nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t c\u00e1ch d\u1edf dang th\u1eddi \u1ea5y, \u0111\u00e3 cho ph\u00e9p t\u00f4i c\u1ed1 g\u1eafng ti\u1ebfp t\u1ee5c t\u1ef1 h\u1ecdc su\u1ed1t \u0111\u1eddi, cho \u0111\u1ebfn t\u1eadn h\u00f4m nay. T\u00f4i bi\u1ebft \u01a1n n\u1ec1n gi\u00e1o d\u1ee5c \u1ea5y.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: <em>\u00d4ng t\u1ef1 chia s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a m\u00ecnh ra m\u1ea5y giai \u0111o\u1ea1n?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi:C\u00f3 l\u1ebd l\u00e0 chia \u0111\u00f4i.<\/p>\n\n\n\n<p>Giai \u0111o\u1ea1n \u0111\u1ea7u l\u00e0 g\u1eafn v\u1edbi kh\u00e1ng chi\u1ebfn. T\u00f4i \u0111i kh\u00e1ng chi\u1ebfn r\u1ea5t nh\u1eb9 nh\u00e0ng. B\u1eaft \u0111\u1ea7u n\u0103m 1946, Ph\u00e1p \u0111\u00e3 chi\u1ebfm H\u1ed9i An n\u00ean gia \u0111\u00ecnh ph\u1ea3i \u0111i t\u1ea3n c\u01b0, t\u00f4i \u0111i l\u00e0m li\u00ean l\u1ea1c cho b\u1ed9 \u0111\u1ed9i m\u1ed9t th\u1eddi gian, r\u1ed3i b\u1ecb b\u1ed9 \u0111\u1ed9i \u0111u\u1ed5i v\u1ec1 v\u00ec c\u00f2n tr\u1ebb con qu\u00e1. M\u1eb9 t\u00f4i b\u1eaft \u0111i h\u1ecdc tr\u1edf l\u1ea1i, t\u00f4i \u0111i h\u1ecdc m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng kh\u00e1ng chi\u1ebfn, c\u00f9ng v\u1edbi Phan T\u1ee9 (1930-1995) \u1edf v\u00f9ng t\u1ef1 do Nam Qu\u1ea3ng Nam, r\u1ed3i v\u1edbi Kh\u01b0\u01a1ng Th\u1ebf X\u01b0\u01a1ng \u2013 con trai c\u1ee5 Kh\u01b0\u01a1ng H\u1eefu D\u1ee5ng (1907-2005) \u1edf Qu\u1ea3ng Ng\u00e3i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn 1950, b\u1ed7ng c\u00f3 l\u1ec7nh ban ra t\u1eeb \u0111\u1ea7u n\u00e3o kh\u00e1ng chi\u1ebfn Vi\u1ec7t B\u1eafc: \u201cT\u00edch c\u1ef1c chu\u1ea9n b\u1ecb chuy\u1ec3n m\u1ea1nh sang t\u1ed5ng ph\u1ea3n c\u00f4ng\u201d. M\u1ed9t m\u1ec7nh l\u1ec7nh nh\u01b0 v\u1eady gi\u1eefa chi\u1ebfn tranh th\u00ec c\u0169ng b\u1eb1ng m\u1ed9t cu\u1ed9c t\u1ed5ng \u0111\u1ed9ng vi\u00ean.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u00fang t\u00f4i v\u1ee9t tung s\u00e1ch v\u1edf, b\u1ecf tr\u01b0\u1eddng m\u00e0 \u0111i, k\u00e9o nhau xu\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1eddng bi\u1ec3u t\u00ecnh, h\u00e1t vang b\u00e0i \u201cX\u1ebfp b\u00fat nghi\u00ean\u201d c\u1ee7a L\u01b0u H\u1eefu Ph\u01b0\u1edbc (1921-1989): <em>\u201cX\u1ebfp b\u00fat nghi\u00ean l\u00ean \u0111\u01b0\u1eddng tranh \u0111\u1ea5u. X\u1ebfp b\u00fat nghi\u00ean coi th\u01b0\u1eddng c\u00f4ng danh, nh\u01b0 ph\u00f9 v\u00e2n\u2026\u201d<\/em>. N\u00e0o \u0111\u00e3 c\u00f3 c\u00f4ng danh g\u00ec \u0111\u00e2u \u0111\u1ec3 m\u00e0 v\u1ee9t b\u1ecf nh\u01b0 ph\u00f9 v\u00e2n, nh\u01b0ng c\u1ee9 th\u1ebf h\u00e1t vang v\u00e0 h\u1ed3 h\u1edfi nh\u1eadp ng\u0169.<\/p>\n\n\n\n<p>Kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, \u00edt nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn tr\u01b0\u1edbc n\u0103m 1950, c\u00f2n r\u1ea5t \u0111\u1eb9p. N\u0103m 1950 bi\u00ean gi\u1edbi Cao B\u1eb1ng, B\u1eafc C\u1ea1n, L\u1ea1ng S\u01a1n \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng, kh\u00e1ng chi\u1ebfn c\u1ee7a Vi\u1ec7t Nam nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7n tr\u1ee3 c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c, r\u1ed3i Li\u00ean X\u00f4, \u0111\u1ed3ng th\u1eddi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Mao Tr\u1ea1ch \u0110\u00f4ng c\u0169ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eadp kh\u1ea9u, l\u00fd thuy\u1ebft \u0111\u1ea5u tranh giai c\u1ea5p khi\u1ebfn cu\u1ed9c chi\u1ebfn \u1edf Vi\u1ec7t Nam ng\u00e0y c\u00e0ng tr\u1edf th\u00e0nh chi\u1ebfn tranh \u00fd th\u1ee9c h\u1ec7, r\u1ed3i \u0111\u1ebfn huynh \u0111\u1ec7 t\u01b0\u01a1ng t\u00e0n. Ch\u00fang t\u00f4i \u1edf Li\u00ean khu 5 (t\u1ee9c Nam Trung B\u1ed9), xa bi\u00ean gi\u1edbi ph\u00eda B\u1eafc h\u01a1n, n\u00ean \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng c\u00f3 t\u00ednh bi k\u1ecbch \u1ea5y \u0111\u1ebfn ch\u1eadm h\u01a1n v\u00e0 nh\u1ea1t h\u01a1n.<\/p>\n\n\n\n<p>Cu\u1ed9c chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p \u1edf Li\u00ean khu 5 c\u00f2n c\u00f3 \u0111i\u1ec1u \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t: Ng\u00e0y 23\/9\/1945 qu\u00e2n Ph\u00e1p \u0111\u00e3 tr\u1edf l\u1ea1i chi\u1ebfm S\u00e0i G\u00f2n, r\u1ed3i \u0111\u00e1nh r\u1ed9ng ra \u0111\u1ebfn Nha Trang, t\u1edbi \u0110\u00e8o C\u1ea3, th\u00ec ph\u1ea3i d\u1eebng l\u1ea1i, v\u00ec s\u1ee9c ta b\u1ea5y gi\u1edd y\u1ebfu, nh\u01b0ng Ph\u00e1p c\u0169ng kh\u00f4ng m\u1ea1nh b\u1eb1ng M\u1ef9 sau n\u00e0y. Li\u00ean khu 5 do v\u1eady gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00f9ng t\u1ef1 do ch\u1ea1y su\u1ed1t qua b\u1ed1n t\u1ec9nh t\u1eeb Ph\u00fa Y\u00ean ra \u0111\u1ebfn b\u1edd s\u00f4ng Thu B\u1ed3n \u1edf nam Qu\u1ea3ng Nam. M\u00e3i h\u01a1n m\u1ed9t n\u0103m sau, ng\u00e0y 19 th\u00e1ng 12 n\u0103m 1946, m\u1edbi n\u1ed5 ra to\u00e0n qu\u1ed1c kh\u00e1ng chi\u1ebfn.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi Ph\u00e1p tr\u1edf l\u1ea1i chi\u1ebfm S\u00e0i G\u00f2n, t\u1eeb mi\u1ec1n B\u1eafc r\u1ea7m r\u1ed9 m\u1ed9t phong tr\u00e0o Nam ti\u1ebfn, thanh ni\u00ean trong \u0111\u00f3 c\u00f3 r\u1ea5t nhi\u1ec1u h\u1ecdc sinh, sinh vi\u00ean xung phong v\u00e0o c\u00f9ng chi\u1ebfn \u0111\u1ea5u v\u1edbi \u0111\u1ed3ng b\u00e0o Nam B\u1ed9. Tuy nhi\u00ean h\u1ea7u h\u1ebft l\u1ef1c l\u01b0\u1ee3ng n\u00e0y \u0111\u00e3 kh\u00f4ng \u0111i \u0111\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c Nam B\u1ed9 v\u00ec Ph\u00e1p \u0111\u00e3 ra \u0111\u1ebfn \u0110\u00e8o C\u1ea3, h\u1ecd \u1edf l\u1ea1i Li\u00ean khu 5, v\u00e0 cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p c\u1ee7a Li\u00ean khu 5 b\u1ed7ng \u0111\u01b0\u1ee3c t\u0103ng c\u01b0\u1eddng c\u1ea3 m\u1ed9t l\u1edbp tr\u00ed th\u1ee9c mi\u1ec1n B\u1eafc tr\u1ebb trung v\u00e0 m\u1edbi m\u1ebb, kh\u00f4ng kh\u00ed x\u00e3 h\u1ed9i sinh \u0111\u1ed9ng v\u00e0 v\u0103n minh h\u1eb3n l\u00ean. T\u00f4i ch\u1ec9 xin k\u1ec3 t\u00ean m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi tr\u00ed th\u1ee9c trong s\u1ed1 \u0111\u00f3: Anh Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng.<\/p>\n\n\n\n<p>Th\u00e1ng 6 n\u0103m 2017 t\u00f4i c\u00f3 v\u00e0o b\u1ec7nh vi\u1ec7n 108 th\u0103m anh Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u00fang m\u1ed9t tu\u1ea7n tr\u01b0\u1edbc khi anh m\u1ea5t. H\u00f4m \u1ea5y anh \u0111\u00e3 y\u1ebfu l\u1eafm. Anh c\u1ea7m tay t\u00f4i, ch\u1ec9 n\u00f3i \u0111\u01b0\u1ee3c hai ti\u1ebfng: \u201cT\u00e2y Nguy\u00ean!\u201d. C\u1ea3 hai ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u1ec1u t\u1eebng l\u00e0 l\u00ednh T\u00e2y Nguy\u00ean. N\u0103m 1945, anh Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng l\u00e0 sinh vi\u00ean H\u00e0 N\u1ed9i Nam ti\u1ebfn, v\u00e0o Li\u00ean khu 5 anh \u0111\u00f3ng qu\u00e2n \u1edf An Kh\u00ea, m\u1ed9t trong nh\u1eefng c\u1eeda ng\u00f5 quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t c\u1ee7a chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng T\u00e2y Nguy\u00ean. L\u00fac b\u1ea5y gi\u1edd \u00f4ng Ph\u1ea1m V\u0103n \u0110\u1ed3ng l\u00e0 \u0110\u1ea1i di\u1ec7n c\u1ee7a Ch\u00ednh ph\u1ee7 TW \u1edf mi\u1ec1n Nam, \u00f4ng \u0111i th\u1ecb s\u00e1t m\u1eb7t tr\u1eadn, \u0111\u1ebfn An Kh\u00ea, g\u1eb7p Vi\u1ec7t Ph\u01b0\u01a1ng, v\u00e0 r\u00fat anh v\u1ec1 l\u00e0m th\u01b0 k\u00fd ri\u00eang c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n\n\n\n<p>L\u1ea1i c\u00f3 chuy\u1ec7n Ch\u00ednh ph\u1ee7 Tr\u1ea7n Tr\u1ecdng Kim, ch\u1ec9 t\u1ed3n t\u1ea1i \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ed1n th\u00e1ng sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c Nh\u1eadt \u201cTrao tr\u1ea3 \u0111\u1ed9c l\u1eadp\u201d sau cu\u1ed9c \u0111\u1ea3o ch\u00ednh 9\/3\/1945. Nh\u1eadt kh\u00f4ng cho Ch\u00ednh ph\u1ee7 \u1ea5y l\u1eadp B\u1ed9 Qu\u1ed1c ph\u00f2ng, h\u1ecd b\u00e8n l\u1eadp B\u1ed9 Thanh ni\u00ean do \u00f4ng Phan Anh (1912-1990) l\u00e0m B\u1ed9 tr\u01b0\u1edfng. V\u00e0 \u00f4ng Phan Anh \u0111\u00e3 m\u1edf ra m\u1ed9t tr\u01b0\u1eddng g\u1ecdi l\u00e0 tr\u01b0\u1eddng <em>Thanh ni\u00ean Ti\u1ec1n<\/em> <em>tuy\u1ebfn<\/em>, \u0111\u00e0o t\u1ea1o m\u1ed9t lo\u1ea1t c\u00e1n b\u1ed9 qu\u00e2n s\u1ef1. Ti\u00eau chu\u1ea9n \u0111i h\u1ecdc <em>Thanh ni\u00ean Ti\u1ec1n tuy\u1ebfn<\/em> l\u00e0 ph\u1ea3i c\u00f3 b\u1eb1ng t\u00fa t\u00e0i to\u00e0n ph\u1ea7n c\u1ee7a T\u00e2y.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi t\u00f4i v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ed9i th\u00ec \u00f4ng T\u01b0 l\u1ec7nh Li\u00ean khu 5 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra Vi\u1ec7t B\u1eafc \u0111\u1ec3 tham gia th\u00e0nh l\u1eadp S\u01b0 \u0111o\u00e0n Qu\u00e2n Ti\u00ean phong, S\u01b0 \u0111o\u00e0n \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i Nh\u00e2n d\u00e2n Vi\u1ec7t Nam. V\u1ecb T\u01b0 l\u1ec7nh \u0111\u00f3 t\u00ean l\u00e0 Cao V\u0103n Kh\u00e1nh (1917-1980), sinh vi\u00ean t\u1ed1t nghi\u1ec7p <em>Thanh ni\u00ean Ti\u1ec1n tuy\u1ebfn<\/em>, v\u00e0 kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea3ng vi\u00ean C\u1ed9ng s\u1ea3n. Ng\u01b0\u1eddi thay th\u1ebf t\u01b0 l\u1ec7nh Cao V\u0103n Kh\u00e1nh l\u00e0 \u00f4ng Nguy\u1ec5n Th\u1ebf L\u00e2m (1918-2011), c\u0169ng t\u1ed1t nghi\u1ec7p <em>Thanh ni\u00ean Ti\u1ec1n tuy\u1ebfn<\/em> v\u00e0 c\u0169ng kh\u00f4ng ph\u1ea3i l\u00e0 \u0111\u1ea3ng vi\u00ean C\u1ed9ng s\u1ea3n.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: <em>\u00d4ng nh\u1eadn th\u1ea5y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o v\u1ec1 s\u1ef1 kh\u00e1c bi\u1ec7t gi\u1eefa cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p v\u00e0 ch\u1ed1ng M\u1ef9?<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: R\u00f5 r\u00e0ng, kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p l\u00e0 cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn y\u00eau n\u01b0\u1edbc, \u00edt nh\u1ea5t l\u00e0 cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1950 nh\u01b0 v\u1eeba n\u00f3i \u1edf tr\u00ean. \u1ede Li\u00ean khu 5 c\u00e0ng r\u00f5 h\u01a1n, th\u00ec ra kho\u1ea3ng c\u00e1ch \u0111\u1ecba l\u00fd c\u0169ng quan tr\u1ecdng. N\u00ean ch\u00fa \u00fd trong Nam B\u1ed9, n\u01a1i c\u00e1c \u0111i\u1ec1n ch\u1ee7 m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 \u0111\u1ebfn h\u00e0ng nhi\u1ec1u ng\u00e0n m\u1eabu ru\u1ed9ng, so ra \u0111\u1ecba ch\u1ee7 mi\u1ec1n B\u1eafc th\u1ea5m v\u00e0o \u0111\u00e2u, v\u1eady m\u00e0 su\u1ed1t kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, \u00f4ng L\u00ea Du\u1ea9n (1907-1986) \u1edf trong \u1ea5y kh\u00f4ng h\u1ec1 l\u00e0m c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Nghe n\u00f3i \u0111\u1ebfn th\u1eddi ch\u1ed1ng M\u1ef9, khi \u00f4ng Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Thanh (1914-1967) v\u00e0o, l\u1ea1i \u0111\u00f2i c\u1ea3i c\u00e1ch ru\u1ed9ng \u0111\u1ea5t. M\u1ea5y \u00f4ng Nam B\u1ed9 b\u00e8n b\u1ea3o th\u00f4i \u0111\u1ec3 xin \u00fd ki\u1ebfn c\u1ee5 H\u1ed3 \u0111\u00e3 xem sao. May qu\u00e1 ch\u01b0a l\u00e0m g\u00ec\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>\u1ede tr\u00ean t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u00f3i h\u01a1i d\u00e0i \u0111\u1ec3 th\u1ea5y r\u1eb1ng, t\u00f4i \u0111\u00e3 v\u00e0o b\u1ed9 \u0111\u1ed9i \u1edf m\u1ed9t th\u1eddi gian v\u00e0 trong m\u1ed9t kh\u00f4ng gian n\u01a1i m\u1ecdi s\u1ef1 c\u00f2n kh\u00e1 trong tr\u1ebbo. Ni\u1ec1m tin c\u00f2n d\u1ec5 d\u00e0ng, ch\u01b0a t\u1ef1 m\u00ecnh c\u00f3 c\u00e2u h\u1ecfi c\u1eadt v\u1ea5n g\u00ec tr\u1eb1n tr\u1ecdc. Ni\u1ec1m tin nh\u01b0 m\u1ed9t qu\u00e1n t\u00ednh \u0111\u00f3 c\u00f2n k\u00e9o d\u00e0i m\u00e3i \u0111\u1ebfn kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng M\u1ef9.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110\u1ebfn 1962, t\u00f4i v\u1edbi Nguy\u1ec5n Thi (1928-1968) tr\u1edf v\u1ec1 l\u1ea1i mi\u1ec1n Nam. T\u00f4i \u1edf l\u1ea1i chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng 13 n\u0103m cho \u0111\u1ebfn 1975, b\u1eaft \u0111\u1ea7u th\u1ea5y m\u1ed9t s\u1ed1 v\u1ea5n \u0111\u1ec1 v\u1ec1 giai c\u1ea5p, nh\u01b0ng v\u1eabn ch\u01b0a thay \u0111\u1ed5i g\u00ec nhi\u1ec1u trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u1eabn quan ni\u1ec7m v\u0103n h\u1ecdc \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean ph\u1ea3i ca ng\u1ee3i v\u00e0 c\u1ed5 v\u0169 ch\u1ee7 ngh\u0129a anh h\u00f9ng trong cu\u1ed9c kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i nh\u1edb c\u00f3 l\u1ea7n \u00f4ng V\u00f5 Ch\u00ed C\u00f4ng (1912-2011), b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 B\u00ed th\u01b0, Ch\u00ednh \u1ee7y Khu 5 t\u1ed5 ch\u1ee9c th\u1ea3o lu\u1eadn: <em>Chi\u1ebfn tranh \u1edf mi\u1ec1n Nam c\u00f3 t\u00ednh ch\u1ea5t n\u1ed9i chi\u1ebfn hay kh\u00f4ng?<\/em> Th\u1ea3o lu\u1eadn su\u1ed1t m\u1ed9t ng\u00e0y, c\u00e1n b\u1ed9 nh\u00e0 ta, \u0111\u1ee7 c\u1ea3 tham m\u01b0u, ch\u00ednh tr\u1ecb, h\u1eadu c\u1ea7n, anh n\u00e0o c\u0169ng l\u00ean g\u00e2n ch\u1ec9 tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i l\u00e0 ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m th\u00f4i, l\u00e0m sao g\u1ecdi l\u00e0 n\u1ed9i chi\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c, v\u1eady ng\u1ee5y qu\u00e2n c\u0169ng l\u00e0 anh em nh\u00e0 m\u00ecnh \u00e0?!\u2026 Cu\u1ed1i c\u00f9ng \u00f4ng V\u00f5 Ch\u00ed C\u00f4ng m\u1edbi k\u1ebft lu\u1eadn. T\u00f4i nh\u1edb h\u00f4m \u1ea5y \u00f4ng n\u00f3i r\u1ea5t ch\u1eadm, kh\u00f3 nh\u1ecdc, v\u00e0 h\u01a1i bu\u1ed3n. \u00d4ng b\u1ea3o t\u1ea5t nhi\u00ean ch\u1ed1ng ngo\u1ea1i x\u00e2m l\u00e0 \u0111\u00fang r\u1ed3i, nh\u01b0ng theo t\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 chen c\u1ea3 t\u00ednh ch\u1ea5t n\u1ed9i chi\u1ebfn n\u1eefa. C\u1ea7n b\u00ecnh t\u0129nh xem x\u00e9t cho k\u1ef9, th\u00ec m\u1edbi c\u00f3 th\u1ec3 x\u1eed l\u00fd \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00fang c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1ef1c t\u1ebf tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>K\u1ef3 th\u1ef1c, th\u1ef1c t\u1ebf chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng c\u0169ng \u0111\u00e3 khi\u1ebfn ch\u00fang t\u00f4i ph\u1ea3i suy ngh\u0129. Sau h\u1ed9i ngh\u1ecb Paris, M\u1ef9 \u0111\u00e3 r\u00fat h\u1ebft qu\u00e2n, ch\u1ec9 c\u00f2n \u0111\u00e1nh nhau v\u1edbi Qu\u00e2n \u0111\u1ed9i S\u00e0i G\u00f2n, l\u1ea1i th\u1ea5y kh\u00f3 h\u01a1n \u0111\u00e1nh M\u1ef9. C\u1ea3 n\u0103m 1974, kh\u00f4ng di\u1ec7t g\u1ecdn \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea1i \u0111\u1ed9i qu\u00e2n S\u00e0i G\u00f2n n\u00e0o tr\u00ean chi\u1ebfn tr\u01b0\u1eddng. Cho \u0111\u1ebfn n\u0103m 1975 m\u1edbi v\u1ee1 t\u1eebng m\u1ea3ng l\u1edbn v\u00e0 s\u1ee5p \u0111\u1ed5. C\u00f3 th\u1ec3 ch\u1eafc ch\u1eafn l\u00e0 do t\u1eeb sai l\u1ea7m chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n Thi\u1ec7u (1923-2001) quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh b\u1ecf T\u00e2y Nguy\u00ean. N\u1ebfu kh\u00f4ng c\u00f3 sai l\u1ea7m \u0111\u00f3 s\u1ef1 th\u1ec3 h\u1eb3n s\u1ebd c\u00f2n r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: <em>V\u00e0 giai \u0111o\u1ea1n th\u1ee9 hai trong nh\u1eadn th\u1ee9c v\u00e0 s\u00e1ng t\u00e1c c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u2026<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: L\u00e0 n\u0103m 1979. \u0110\u1ed1i v\u1edbi t\u00f4i, \u0111\u1ea5y l\u00e0 n\u0103m quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh. N\u0103m \u1ea5y t\u00f4i \u0111i sang Campuchia, v\u00e0 \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng <em>P\u00f4n P\u1ed1t<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>\u0110i \u0111\u01b0\u1ee3c Campuchia v\u00e0o th\u1eddi \u0111i\u1ec3m \u0111\u00f3, khi qu\u00e2n Vi\u1ec7t Nam v\u1eeba v\u00e0o N\u00f4ng P\u00eanh, l\u00e0 nh\u1edd c\u00f3 Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Trung (1930-2016). Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Trung l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt r\u1ea5t \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t. Anh \u1ea5y quen bi\u1ebft s\u00e2u, \u0111\u01b0\u1ee3c n\u1ec3 tr\u1ecdng, tin c\u1eady v\u00e0 c\u00f3 uy t\u00edn v\u1edbi t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c nh\u00e2n v\u1eadt quan tr\u1ecdng nh\u1ea5t \u1edf t\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c c\u1ea5p, c\u1ea3 ta v\u00e0 Mi\u00ean, \u1edf b\u00ean \u1ea5y. C\u1ea3 v\u1edbi c\u00e1c phi \u0111\u1ed9i m\u00e1y bay Li\u00ean X\u00f4 h\u1eb1ng ng\u00e0y bay \u0111i v\u1ec1 gi\u1eefa T\u00e2n S\u01a1n Nh\u1ea5t v\u00e0 N\u00f4ng P\u00eanh, Si\u00eam Ri\u1ec7p, ch\u1edf ti\u1ebfp t\u1ebf sang, ch\u1edf th\u01b0\u01a1ng binh v\u1ec1. T\u00f4i \u0111i c\u00f9ng Nguy\u1ec5n Kh\u1ea3i v\u00e0 anh Nguy\u1ec5n V\u0103n B\u1ed5ng trong m\u1ed9t chuy\u1ebfn bay nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ebfn N\u00f4ng P\u00eanh ngay sau ng\u00e0y qu\u00e2n ta v\u00e0o th\u00e0nh ph\u1ed1 n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e2u h\u1ecfi c\u1ee7a t\u00f4i: T\u1ea1i sao P\u00f4n P\u1ed1t?<\/p>\n\n\n\n<p>Ai c\u0169ng bi\u1ebft P\u00f4n P\u1ed1t gi\u1ebft h\u00e0ng m\u1ea5y tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Campuchia, l\u1ea1i gi\u1ebft ngay \u0111\u1ed3ng b\u00e0o c\u1ee7a ch\u00ednh m\u00ecnh ch\u1ee9 kh\u00f4ng nh\u01b0 Hitler ch\u1ec9 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i. T\u1ea1i sao? V\u00e0o N\u00f4ng P\u00eanh, n\u00f3 ch\u1ec9 gi\u1ebft ng\u01b0\u1eddi, h\u00e0ng tri\u1ec7u, b\u1eb1ng c\u00e1ch th\u00f4 s\u01a1 \u0111\u01a1n gi\u1ea3n nh\u1ea5t: b\u1ed5 m\u1ed9t nh\u00e1t cu\u1ed1c v\u00e0o \u0111\u1ea7u. C\u00f2n th\u00ec kh\u00f4ng \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn b\u1ea5t c\u1ee9 th\u1ee9 g\u00ec kh\u00e1c. T\u00f4i c\u00f3 \u0111i th\u0103m Ch\u00f9a V\u00e0ng, Ch\u00f9a B\u1ea1c, Ho\u00e0ng cung\u2026 m\u1ecdi th\u1ee9 c\u00f2n nguy\u00ean. Nh\u1eefng k\u1ebb h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng l\u1ea1 l\u00f9ng nh\u01b0 th\u1ebf c\u00f3 m\u1ed9t c\u01a1 s\u1edf l\u00fd thuy\u1ebft n\u00e0o kh\u00f4ng? N\u00f3 t\u1eeb \u0111\u00e2u ra? C\u1ea3 P\u00f4n P\u1ed1t, I\u00eang Sa Ri\u2026 \u0111\u1ec1u \u0111i h\u1ecdc \u1edf Ph\u00e1p v\u1ec1, t\u1eebng s\u1ed1ng l\u00e2u \u1edf x\u00e3 h\u1ed9i ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y\u2026 Khi P\u00f4n P\u1ed1t di\u1ec7t ch\u1ee7ng \u1edf Campuchia th\u00ec \u1edf B\u1eafc Kinh ng\u01b0\u1eddi ta khen:<em>\u201cC\u00e1c \u0111\u1ed3ng ch\u00ed l\u00e0m gi\u1ecfi h\u01a1n<\/em> <em>ch\u00fang t\u00f4i. Tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u01a1n\u201d<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>Gi\u1ecfi h\u01a1n, tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u01a1n C\u00e1ch m\u1ea1ng V\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c. Trong C\u00e1ch m\u1ea1ng V\u0103n h\u00f3a \u1edf Trung Qu\u1ed1c, h\u1ecd \u0111\u00e1nh g\u00e3y tay nh\u1eefng nh\u1ea1c s\u0129 d\u01b0\u01a1ng c\u1ea7m gi\u1ecfi nh\u1ea5t, b\u1edfi v\u00ec \u0111\u1ea5y l\u00e0 ngh\u1ec7 thu\u1eadt t\u01b0 s\u1ea3n, c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y, x\u1ea5u xa, sa \u0111\u1ecda. P\u00f4n P\u1ed1t l\u00e0m tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u01a1n: N\u00f3 kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111\u00e1nh g\u00e3y tay, n\u00f3 ti\u00eau di\u1ec7t con ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 t\u00e0n d\u01b0 c\u1ee7a l\u1ecbch s\u1eed t\u1eeb x\u01b0a \u0111\u1ebfn nay, k\u1ebft th\u00fac b\u1eb1ng v\u0103n minh t\u01b0 s\u1ea3n, c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. Ti\u00eau di\u1ec7t m\u1ecdi t\u00e0n d\u01b0 \u0111\u1ec3 l\u1ea1i t\u1eeb su\u1ed1t to\u00e0n b\u1ed9 l\u1ecbch s\u1eed c\u1ee7a nh\u00e2n lo\u1ea1i. Nh\u1eb1m l\u00e0m ra m\u1ed9t l\u1ecbch s\u1eed kh\u00e1c, ho\u00e0n to\u00e0n s\u1ea1ch s\u1ebd, nguy\u00ean kh\u1ed1i nh\u01b0 t\u1eeb thu\u1edf nguy\u00ean s\u01a1, nguy\u00ean th\u1ee7y. B\u1ea7y \u0111\u00e0n nguy\u00ean th\u1ee7y ho\u00e0n to\u00e0n trong s\u1ea1ch.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u1eefng ng\u00e0y \u1edf N\u00f4ng P\u00eanh cu\u1ed1i c\u00f9ng t\u00f4i nh\u1eadn ra th\u00e0nh ph\u1ed1 c\u00f2n nguy\u00ean v\u1eb9n. Ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u: T\u1ea5t c\u1ea3 c\u00e1c s\u1ed1 nh\u00e0 \u0111\u1ec1u b\u1ecb x\u00f3a s\u1ea1ch. T\u00f4i n\u00f3i v\u1edbi Nguy\u1ec5n Ch\u00ed Trung: Hitler gi\u1ebft h\u00e0ng tri\u1ec7u ng\u01b0\u1eddi Do Th\u00e1i, nh\u01b0ng m\u1ed7i con ng\u01b0\u1eddi \u1ea5y \u0111\u1ec1u c\u00f2n \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t con s\u1ed1 \u0111\u1ec3 m\u00e0 g\u1ecdi, c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t \u0111\u01a1n v\u1ecb ph\u00e2n bi\u1ec7t v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c. P\u00f4n P\u1ed1t tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 h\u01a1n nhi\u1ec1u: N\u00f3 x\u00f3a n\u1ed1t con s\u1ed1 \u1ea5y, n\u00f3 th\u1ee7 ti\u00eau \u0111\u01a1n v\u1ecb. Kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e1 th\u1ec3 ri\u00eang bi\u1ec7t n\u1eefa, d\u00f9 l\u00e0 nh\u1ecf nh\u1ea5t. Kh\u00f4ng c\u00f2n c\u00e1 nh\u00e2n ri\u00eang r\u1ebd. Ch\u1ec9 c\u00f2n <em>t\u1eadp th\u1ec3 v\u00f4 danh<\/em>, <em>t\u1eadp th\u1ec3 b\u1ea7y \u0111\u00e0n<\/em>.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00e1ch m\u1ea1ng V\u0103n h\u00f3a c\u1ee7a Trung Qu\u1ed1c c\u0169ng \u0111i \u0111\u00fang tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, nh\u01b0ng kh\u00f4ng th\u1ec3 \u201cgi\u1ecfi\u201d cho b\u1eb1ng, tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 cho b\u1eb1ng, b\u1edfi v\u00ec n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a v\u0129 \u0111\u1ea1i v\u00e0 l\u00e2u \u0111\u1eddi c\u1ee7a h\u1ecd kh\u00f4ng cho ph\u00e9p.<\/p>\n\n\n\n<p><em>C\u00f2n ta th\u00ec sao?<\/em><\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i b\u00e0ng ho\u00e0ng nh\u1eadn ra ta c\u0169ng \u0111i \u0111\u00fang tr\u00ean con \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y. T\u00f4i g\u1ecdi l\u00e0 \u201cc\u00f9ng m\u1ed9t giu\u1ed9c\u201d \u1ea5y. D\u00e2n t\u1ed9c ta c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a m\u1ec1m m\u1ea1i h\u01a1n, m\u1ec1m h\u01a1n Trung Hoa, c\u00e0ng m\u1ec1m h\u01a1n P\u00f4n P\u1ed1t. Nh\u01b0ng n\u1ebfu c\u1ee9 ti\u1ebfp t\u1ee5c \u0111i theo con \u0111\u01b0\u1eddng t\u1eadp th\u1ec3 b\u1ea7y \u0111\u00e0n, kh\u00f4ng c\u00f4ng nh\u1eadn c\u00e1 nh\u00e2n, kh\u00f4ng ph\u00e1t tri\u1ec3n c\u00e1 nh\u00e2n\u2026 th\u00ec nguy c\u01a1 s\u1ebd kh\u00f4ng th\u1ec3 l\u01b0\u1eddng.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady \u0111\u00f3, chuy\u1ebfn \u0111i Campuchia 1979 c\u1ee7a t\u00f4i. Tr\u1edf v\u1ec1, v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch B\u00ed th\u01b0 \u0110\u1ea3ng \u0111o\u00e0n H\u1ed9i Nh\u00e0 v\u0103n, t\u00f4i ch\u1ee7 tr\u01b0\u01a1ng t\u1ed5 ch\u1ee9c H\u1ed9i ngh\u1ecb \u0111\u1ea3ng vi\u00ean \u0111\u1ec3 chu\u1ea9n b\u1ecb \u0110\u1ea1i h\u1ed9i Nh\u00e0 v\u0103n l\u1ea7n th\u1ee9 III, v\u00e0 vi\u1ebft <em>b\u1ea3n<\/em> <em>\u0110\u1ec1 d\u1eabn<\/em> cho h\u1ed9i ngh\u1ecb n\u00e0y.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0 m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ec1u bi\u1ebft, <em>b\u1ea3n \u0110\u1ec1 d\u1eabn<\/em> b\u1ecb \u00f4ng T\u1ed1 H\u1eefu \u0111\u00e1nh cho m\u1ed9t tr\u1eadn t\u01a1i b\u1eddi. \u00d4ng b\u1ea3o n\u00f3 n\u1eb7ng h\u01a1i h\u01b0\u1edbng t\u01b0 s\u1ea3n, n\u00f3 \u0111\u00f2i gi\u1ea3i ph\u00f3ng c\u00e1 nh\u00e2n, n\u00f3 \u0111\u00e1nh \u0111\u00fang v\u00e0o tr\u00e1i tim c\u1ee7a ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d4ng d\u1ea1y ch\u00fang t\u00f4i v\u1ec1 s\u1ef1 \u01b0u vi\u1ec7t c\u1ee7a Ch\u1ee7 ngh\u0129a T\u1eadp th\u1ec3. \u00d4ng k\u1ec3 r\u1eb1ng, \u00f4ng v\u1eeba \u0111i m\u1ed9t chuy\u1ebfn Cao B\u1eb1ng, \u0111\u1ebfn m\u1ed9t th\u00f4n x\u00f3m n\u00e0o \u0111\u00f3, xa l\u1eafm, g\u1eb7p m\u1ed9t anh gi\u1eef m\u00e1y b\u01a1m n\u01b0\u1edbc h\u1ee3p t\u00e1c x\u00e3. Anh \u1ea5y v\u0103n h\u00f3a i t\u1edd, k\u1ef9 thu\u1eadt ch\u1eb3ng h\u1ecdc h\u00e0nh g\u00ec, nh\u01b0ng bao nhi\u00eau n\u0103m nay c\u00e1i m\u00e1y v\u1eabn ch\u1ea1y ngon l\u00e0nh. \u0110\u00f3 l\u00e0 c\u00e1i g\u00ec? V\u00ec sao? T\u1eadp th\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 l\u00e0m n\u00ean nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 di\u1ec7u nh\u01b0 v\u1eady \u0111\u1ea5y. Con ng\u01b0\u1eddi m\u1edbi \u0111\u00e2u? \u0110i \u0111i, r\u1ed3i s\u1ebd th\u1ea5y\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>C\u1ee9 \u0111\u00e0 \u1ea5y \u00f4ng n\u00f3i su\u1ed1t ba ti\u1ebfng\u2026 Nh\u01b0ng m\u00e0 t\u00f4i \u01b0\u01a1ng ng\u1ea1nh, k\u1ebft lu\u1eadn H\u1ed9i ngh\u1ecb, t\u00f4i n\u00f3i: H\u1ed9i ngh\u1ecb c\u01a1 b\u1ea3n nh\u1ea5t tr\u00ed v\u1edbi <em>b\u1ea3n \u0110\u1ec1 d\u1eabn<\/em>. C\u00f3 ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o: Th\u1eb1ng n\u00e0y qu\u00e1 qu\u1eaft! Nh\u01b0ng m\u00e0 qu\u1ea3 tr\u01b0\u1edbc khi \u00f4ng T\u1ed1 H\u1eefu \u0111\u1ebfn, H\u1ed9i ngh\u1ecb nh\u1ea5t tr\u00ed th\u1eadt, r\u1ea5t h\u00e0o h\u1ee9ng. Ch\u1ec9 c\u00f3 V\u0169 \u0110\u1ee9c Ph\u00fac ph\u1ea3n \u0111\u1ed1i, anh \u1ea5y l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o th\u1ee7 ch\u00e2n th\u00e0nh. T\u1ea5t nhi\u00ean sau khi \u00f4ng T\u1ed1 H\u1eefu \u0111\u1ebfn, b\u1eaft \u0111\u1ea7u c\u00f3 s\u1ef1 ph\u00e2n h\u00f3a.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f4ng k\u00edch t\u00f4i d\u1eef d\u1ed9i nh\u1ea5t l\u00e0 Ch\u1ebf Lan Vi\u00ean. Anh \u1ea5y b\u1ea3o: Lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eeb d\u1ecb bi\u1ec7t \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t, c\u00e0ng ph\u00e1t tri\u1ec3n cao c\u00e0ng \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t cao. T\u00f4i, t\u1eeb Campuchia tr\u1edf v\u1ec1, t\u00f4i c\u00e3i: Kh\u00f4ng \u0111\u00e2u, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, lo\u00e0i ng\u01b0\u1eddi ph\u00e1t tri\u1ec3n t\u1eeb \u0111\u1ed3ng nh\u1ea5t \u0111\u1ebfn d\u1ecb bi\u1ec7t. \u0110\u1ed3ng nh\u1ea5t cao trong s\u1ef1 d\u1ecb bi\u1ec7t cao. Trong s\u1ef1 long lanh c\u1ee7a t\u1eebng c\u00e1 th\u1ec3. \u0110i ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i th\u00ec s\u1ebd d\u1eabn \u0111\u1ebfn P\u00f4n P\u1ed1t! N\u1ebfu l\u00e0 x\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a, th\u00ec \u0111\u1ea5y m\u1edbi l\u00e0 ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i. C\u00f2n c\u00f3 m\u1ed9t th\u1ee9 \u201cx\u00e3 h\u1ed9i ch\u1ee7 ngh\u0129a\u201d kh\u00e1c: ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i Mao, v\u00e0 \u0111\u1ec9nh cao c\u1ee7a n\u00f3, ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i P\u00f4n P\u1ed1t. \u0110\u1eebng t\u01b0\u1edfng P\u00f4n P\u1ed1t kh\u00f4ng th\u00e0nh t\u00e2m l\u00e0m ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i. N\u00f3 c\u00f3 l\u00fd t\u01b0\u1edfng l\u1edbn \u0111\u1ea5y: <em>ch\u1ee7 ngh\u0129a x\u00e3 h\u1ed9i b\u1ea7y \u0111\u00e0n\u2026<\/em><\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: Nh\u01b0 v\u1eady c\u00f3 m\u1ed9t nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc \u201ckh\u00e1c\u201d xu\u1ea5t hi\u1ec7n t\u1eeb 1979 c\u00f9ng v\u1edbi s\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a <em>\u0110\u1ec1 d\u1eabn<\/em>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi<strong>:<\/strong> S\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a t\u00f4i l\u00e0 l\u00fac \u0111\u00f3.<\/p>\n\n\n\n<p>Nh\u01b0ng m\u00e0 c\u00f2n th\u1ebf n\u00e0y, h\u00f4m qua t\u00f4i m\u1edbi \u0111\u1ecdc b\u00e0i <em>\u201cKafka v\u00e0 v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng\u201d<\/em> c\u1ee7a Maurice Blanchot. Blanchot b\u1ea3o v\u1edbi Kafka s\u1edf h\u1eefu duy nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 t\u1eeb. V\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u0103n l\u00e0 \u0111\u00e1nh th\u1ee9c c\u00e1c t\u1eeb v\u00e0 x\u1ebfp c\u00e1c t\u1eeb c\u1ea1nh nhau tr\u01b0\u1edbc sau c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3 cho n\u00f3 vang l\u00ean theo c\u00e1ch n\u00e0o \u0111\u00f3, ch\u1ee9 ngo\u00e0i ra anh ta ch\u1eb3ng c\u00f2n c\u00f3 g\u00ec kh\u00e1c. T\u1ea5t nhi\u00ean \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3 \u0111\u00fang v\u1edbi m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat. Vi\u1ebft v\u0103n ch\u1eb3ng qua l\u00e0 m\u1ed9t cu\u1ed9c \u0111\u00e1nh v\u1eadt sinh t\u1eed v\u1edbi c\u00e1c t\u1eeb.<\/p>\n\n\n\n<p>T\u00f4i c\u0169ng c\u00f3 d\u1ecbch quy\u1ec3n <em>\u201c\u0110\u1ed9 kh\u00f4ng c\u1ee7a l\u1ed1i vi\u1ebft\u201d<\/em> c\u1ee7a Roland Barthes. Barthes l\u1ea1i n\u00f3i v\u1ec1 m\u1ed9t \u0111\u1eb7c t\u00ednh c\u01a1 b\u1ea3n c\u1ee7a t\u1eeb, \u00f4ng b\u1ea3o t\u1eeb c\u00f3 m\u1ed9t tr\u00ed nh\u1edb dai d\u1eb3ng c\u00f2n t\u1ed3n d\u01b0 r\u1ea5t l\u00e2u khi ta k\u00e9o d\u00e0i n\u00f3 ra. H\u1ed3i t\u00f4i l\u00e0m b\u00e1o <em>V\u0103n ngh\u1ec7<\/em>, \u0111\u1ecdc v\u00e0 \u0111\u0103ng Nguy\u1ec5n Huy Thi\u1ec7p, t\u00f4i r\u1ea5t mu\u1ed1n vi\u1ebft nh\u01b0 Thi\u1ec7p, mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i nh\u01b0 Thi\u1ec7p, v\u00ec t\u00f4i c\u0169ng bi\u1ebft b\u00e2y gi\u1edd cu\u1ed9c \u0111\u1eddi \u0111\u00e3 kh\u00e1c r\u1ed3i, r\u1ea5t ph\u1ee9c t\u1ea1p, r\u1eafc r\u1ed1i, d\u1eef d\u1eb1n h\u01a1n, ch\u1ee9 \u0111\u00e2u c\u00f3 c\u00f2n m\u1ed9t chi\u1ec1u l\u00e3ng m\u1ea1n anh h\u00f9ng ca nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc. R\u1ea5t mu\u1ed1n c\u00e1c t\u1eeb c\u1ee7a m\u00ecnh c\u0169ng vang l\u00ean nh\u01b0 c\u1ee7a Thi\u1ec7p, b\u1edfi v\u00ec th\u00ec c\u0169ng l\u00e0 ti\u1ebfng Vi\u1ec7t ch\u1eebng \u0111\u00f3 th\u00f4i ch\u1ee9 n\u00e0o ph\u1ea3i c\u1ee7a T\u00e2y c\u1ee7a T\u00e0u n\u00e0o kh\u00e1c \u0111\u00e2u, nh\u01b0ng r\u1ed3i ch\u1ec9 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t \u0111o\u1ea1n, m\u1ed9t trang, \u0111\u1ebfn trang th\u1ee9 hai, th\u1ee9 ba th\u00ec c\u00e1i h\u01a1i h\u01b0\u1edbng, c\u00e1i \u00e2m h\u01b0\u1edfng, c\u00e1i gi\u1ecdng \u0111i\u1ec7u c\u1ee7a nh\u1eefng <em>\u0110\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta \u0111i<\/em>, c\u1ee7a <em>R\u1eebng x\u00e0 nu<\/em>, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ee7a <em>\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng l\u00ean<\/em>\u2026 c\u00f2n t\u1ed3n d\u01b0 m\u1ed9t c\u00e1ch ngoan c\u1ed1 trong ch\u00ednh c\u00e1c t\u1eeb \u1ea5y l\u1ea1i th\u1ee9c d\u1eady v\u00e0 vang l\u00ean, \u00e1t h\u1ebft \u00fd ch\u00ed mu\u1ed1n thay \u0111\u1ed5i c\u1ee7a m\u00ecnh, ph\u00e1 h\u1ecfng m\u1ecdi cu\u1ed9c c\u1ea3i t\u1ea1o thi\u1ec7n ch\u00ed nh\u1ea5t.<\/p>\n\n\n\n<p>Bi\u1ebft l\u00e0m sao!!! T\u1eeb c\u00f3 m\u1ed9t tr\u00ed nh\u1edb dai d\u1eb3ng l\u00e0 th\u1ebf \u0111\u1ea5y. Thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb l\u00e0 kh\u00f3 v\u00f4 c\u00f9ng! L\u00e0 thay \u0111\u1ed5i t\u1eadn trong m\u00e1u, trong t\u1eebng t\u1ebf b\u00e0o.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1edbi <em>\u0110\u1ec1 d\u1eabn<\/em>, t\u00f4i \u0111\u00e3 c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00e2u h\u1ecfi m\u1edbi cho th\u1eddi th\u1ebf m\u1edbi, th\u1eddi \u0111\u1ea1i m\u1edbi c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, nh\u01b0ng t\u00f4i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ch\u1eadm ch\u1ea1p, v\u1edbi t\u00f4i ph\u1ea3i r\u1ec9 r\u1ea3 t\u1eeb n\u0103m n\u00e0y qua th\u00e1ng kh\u00e1c \u0111\u1ec3 ng\u00f4n t\u1eeb m\u1edbi, v\u1edbi \u00e2m vang m\u1edbi, th\u1ea5m \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb trong m\u00e1u m\u00e0 ra. M\u1ea5t \u0111\u1ebfn h\u00e0ng ch\u1ee5c n\u0103m lang thang, l\u0103n l\u1ed9n, \u0111\u1ea7m m\u00ecnh, gi\u1eb1ng x\u00e9 \u2026<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f3 l\u1ebd t\u00f4i \u0111\u00e3 th\u1eadt s\u1ef1 thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c l\u00e0 t\u1eeb <em>\u201cTr\u1edf l\u1ea1i M\u00e8o V\u1ea1c\u201d<\/em>. C\u0169ng v\u1eabn nh\u1eefng t\u1eeb \u0111\u00f3, v\u1eabn r\u1ea5t tr\u1eef t\u00ecnh, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 th\u1eadt s\u1ef1 kh\u00e1c r\u1ed3i. V\u1eabn tr\u1eef t\u00ecnh \u0111\u1ea5y ch\u1ee9, \u0111\u1eadm h\u01a1n n\u1eefa l\u00e0 kh\u00e1c. Th\u1eadm ch\u00ed Thanh Th\u1ea3o g\u1ecdi \u0111\u1ea5y l\u00e0 th\u01a1. Nh\u01b0ng th\u1eadt s\u1ef1 \u0111\u00e3 \u0111\u1ed5i kh\u00e1c. Tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00e2y t\u00f4i \u0111\u00e3 vi\u1ebft <em>\u201cM\u00f9a hoa thu\u1ed1c phi\u1ec7n cu\u1ed1i c\u00f9ng\u201d<\/em>, c\u0169ng c\u00f9ng nh\u00e2n v\u1eadt \u1ea5y, c\u0169ng l\u00e0 chuy\u1ec7n con ng\u01b0\u1eddi v\u1edbi c\u00e1i c\u00e2y ng\u01b0\u1eddi ta c\u1eafm xu\u1ed1ng \u0111\u1ea5t \u0111\u1ec3 m\u00e0 m\u01b0u sinh, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 kh\u00e1c bi\u1ebft bao nhi\u00eau. V\u00e0 tay vi\u1ebft \u0111\u00e3 thong dong h\u01a1n nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p>V\u1eady \u0111\u00f3, \u0111\u1ed1i v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi c\u1ea7m b\u00fat, kh\u00f3 nh\u1ea5t c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n l\u00e0 l\u00e0m sao thay \u0111\u1ed5i \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u00f4n t\u1eeb, tr\u1eeb ti\u1ec7t \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i tr\u00ed nh\u1edb t\u1ed3n d\u01b0 kia \u1edf t\u1eeb \u0111i. T\u00f4i l\u00e0 con ng\u01b0\u1eddi tr\u1eef t\u00ecnh, m\u01b0\u1ee3t m\u00e0, \u1ea3nh h\u01b0\u1edfng t\u1eeb v\u0103n h\u1ecdc Ph\u00e1p, l\u00e0m sao v\u1eabn gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i \u0111\u00f3, v\u1eabn l\u00e0 t\u00f4i \u0111\u1ea5y, m\u00e0 kh\u00f4ng c\u00f2n l\u00e0 <em>\u0110\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta \u0111i<\/em>, h\u00f3a ra c\u1ef1c kh\u00f3, m\u1ea5t \u0111\u1ebfn m\u1ea5y m\u01b0\u01a1i n\u0103m!<\/p>\n\n\n\n<p>T\u1eeb sau <em>\u201cTr\u1edf l\u1ea1i M\u00e8o V\u1ea1c\u201d<\/em>, cho \u0111\u1ebfn <em>\u201cC\u00e1c b\u1ea1n t\u00f4i \u1edf tr\u00ean \u1ea5y\u201d<\/em>, \u0111\u00e3 kh\u00e1c h\u1eb3n r\u1ed3i.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: <em>C\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng<\/em> th\u00ec th\u1ebf n\u00e0o th\u01b0a \u00f4ng? T\u00f4i th\u1ea5y \u0111\u00e2y v\u1eabn l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m anh h\u00f9ng ca, nh\u01b0ng c\u00e2u chuy\u1ec7n ph\u1ea7n n\u00e0o \u0111\u00e3 kh\u00e1c, \u0111i v\u00e0o nh\u1eefng s\u1ed1 ph\u1eadn \u0111\u1eddi th\u01b0\u1eddng h\u01a1n.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Tr\u1ea3 l\u1eddi: Khi vi\u1ebft <em>\u201cC\u00f3 m\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng m\u00f2n tr\u00ean Bi\u1ec3n \u0110\u00f4ng\u201d<\/em> t\u00f4i c\u0169ng \u0111\u00e3 nh\u1eadn bi\u1ebft nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u kh\u00e1c, nh\u01b0ng bi\u1ebft v\u00e0 vi\u1ebft l\u00e0 r\u1ea5t kh\u00e1c nhau. V\u00ed d\u1ee5 khi t\u00f4i nghe v\u1ec1 chuy\u1ec7n v\u1ee3 \u00f4ng Ba Th\u1eafng c\u1eafn r\u0103ng ch\u1ecbu oan su\u1ed1t 10 n\u0103m ch\u1edd ch\u1ed3ng, hay chuy\u1ec7n ch\u1ecb S\u00e1u Th\u00f9y b\u1ea5t ch\u1ea5p t\u1ea5t c\u1ea3, t\u00ednh chuy\u1ec7n b\u0103ng b\u0103ng \u0111i b\u1ed9 t\u1eeb C\u00e0 Mau ra t\u00edt mi\u1ec1n B\u1eafc m\u1ecbt m\u00f9 gi\u1eefa chi\u1ebfn tranh \u0111\u1ec3 t\u00ecm ng\u01b0\u1eddi y\u00eau, t\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft ph\u1ea3i t\u1eadp trung vi\u1ebft v\u1ec1 nh\u1eefng chuy\u1ec7n nh\u01b0 th\u1ebf c\u1ee7a con ng\u01b0\u1eddi, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i nh\u1eefng chi\u1ebfn c\u00f4ng l\u1eebng l\u1eaby n\u1eefa, chuy\u1ec7n \u0111\u00e3 kh\u00e1c, nh\u01b0ng gi\u1ecdng th\u00ec ch\u01b0a. \u0110\u00e3 bi\u1ebft ch\u1ecdn nh\u1eefng chi ti\u1ebft kh\u00e1c, n\u00f3i chuy\u1ec7n kh\u00e1c, nh\u01b0ng c\u00f2n ch\u01b0a v\u01b0\u1ee3t \u0111\u01b0\u1ee3c ra ngo\u00e0i gi\u1ecdng s\u1eed thi.<\/p>\n\n\n\n<p>S\u1eed thi th\u00ec \u0111\u1ed9c tho\u1ea1i, \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, b\u1edfi n\u00f3 l\u00e0 tuy\u00ean b\u1ed1 c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng, \u1edf s\u1eed thi nh\u00e0 v\u0103n thay m\u1eb7t c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u00e2n l\u00fd c\u1ee7a c\u1ed9ng \u0111\u1ed3ng. S\u1eed thi kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i, kh\u00f4ng cho ai n\u00f3i kh\u00e1c. <em>\u0110\u01b0\u1eddng ch\u00fang ta \u0111i<\/em> l\u00e0 v\u0103n h\u1ecdc s\u1eed thi, n\u00f3 d\u00f5ng d\u1ea1c v\u00e0 \u0111\u1ed9c \u0111o\u00e1n, t\u00e1c gi\u1ea3 thay m\u1eb7t d\u00e2n t\u1ed9c m\u00e0 n\u00f3i, nghi\u00eam trang tuy\u00ean b\u1ed1 ch\u00e2n l\u00fd \u0111\u1ed9c t\u00f4n c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. Bakhtin g\u1ecdi \u0111\u00e2y l\u00e0 kho\u1ea3ng c\u00e1ch s\u1eed thi, trong s\u1eed thi c\u00f3 m\u1ed9t kho\u1ea3ng c\u00e1ch xa l\u1ea1 kh\u00f4ng th\u1ec3 v\u01b0\u1ee3t qua gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft v\u1edbi \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng m\u00e0 m\u00ecnh ca ng\u1ee3i v\u00e0 v\u1edbi c\u1ea3 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc.<\/p>\n\n\n\n<p>Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn ti\u1ec3u thuy\u1ebft, theo ngh\u0129a hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i c\u1ee7a kh\u00e1i ni\u1ec7m ti\u1ec3u thuy\u1ebft, m\u1edbi c\u00f3 \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i. Ch\u00ednh v\u00ec v\u1eady so v\u1edbi s\u1eed thi, ti\u1ec3u thuy\u1ebft d\u00e2n ch\u1ee7 h\u01a1n nhi\u1ec1u. Trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft b\u1ed7 b\u00e3 v\u1edbi nh\u00e2n v\u1eadt c\u1ee7a m\u00ecnh, v\u00e0 b\u1ed7 b\u00e3 v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ecdc. B\u1ed7 b\u00e3 c\u1ea3 v\u1edbi ch\u00ednh m\u00ecnh n\u1eefa. H\u00e3y xem nguy\u1ec5n Huy Thi\u1ec7p \u0111\u1ea5y. C\u00e1c truy\u1ec7n ng\u1eafn c\u1ee7a Thi\u1ec7p r\u1ea5t \u0111\u1eadm ch\u1ea5t ti\u1ec3u thuy\u1ebft. N\u00f3i cho \u0111\u00fang, trong v\u0103n h\u1ecdc ta, cho \u0111\u1ebfn <em>N\u1ed7i bu\u1ed3n chi\u1ebfn tranh<\/em> c\u1ee7a B\u1ea3o Ninh m\u1edbi th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 ti\u1ec3u thuy\u1ebft. N\u1ebfu \u1edf s\u1eed thi l\u00e0 t\u01b0 duy \u201cho\u1eb7c l\u00e0, ho\u1eb7c l\u00e0\u201d, th\u00ec sang ti\u1ec3u thuy\u1ebft s\u1ebd l\u00e0 t\u01b0 duy \u201cv\u1eeba l\u00e0, v\u1eeba l\u00e0\u201d. \u0110\u1ecdc k\u1ef9 <em>N\u1ed7i bu\u1ed3n chi\u1ebfn tranh<\/em> m\u00e0 xem, h\u1ea7u nh\u01b0 c\u00e2u n\u00e0o \u1edf \u0111\u00f3 c\u0169ng l\u00e0 t\u1ef1 \u0111\u1ed1i tho\u1ea1i, t\u1ef1 c\u00e3i nhau. \u201cN\u1ed7i bu\u1ed3n \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ed1ng s\u00f3t\u201d, \u201ct\u01b0\u01a1ng lai t\u00f4i \u0111\u00e3 n\u1eb1m l\u1ea1i \u1edf ph\u00eda sau xa kia r\u1ed3i, trong nh\u1eefng c\u00e1nh r\u1eebng nguy\u00ean th\u1ee7y c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh\u201d, v.v. Trong ti\u1ec3u thuy\u1ebft, kh\u00f4ng c\u00f3 ch\u00e2n l\u00fd tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i, m\u1ecdi s\u1ef1 \u1edf \u0111\u00f3 \u0111\u1ec1u l\u00e0 t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i. Milan Kundera n\u00f3i: t\u1eeb \u0111\u00e2y, \u201cth\u1ebf gi\u1edbi l\u00e0 m\u1ed9t m\u1edb ch\u00e2n l\u00fd t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i m\u00e0 nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi chia l\u1ea5y cho nhau\u201d.<\/p>\n\n\n\n<p>May thay v\u1edbi t\u00f4i, \u1edf&nbsp; <em>Tr\u1edf l\u1ea1i M\u00e8o V\u1ea1c<\/em>, t\u00f4i \u0111\u00e3 bi\u1ebft n\u00f3i v\u1ec1 t\u00ednh t\u01b0\u01a1ng \u0111\u1ed1i \u0111\u00f3 c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1eddi. V\u00e0 \u0111\u1ebfn <em>C\u00e1c b\u1ea1n t\u00f4i \u1edf tr\u00ean \u1ea5y<\/em> c\u00e0ng v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: C\u00f2n gi\u00e1 tr\u1ecb c\u1ee7a <em>\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng l\u00ean<\/em>?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ean \u0323:<\/strong> <em>\u0110\u1ea5t n\u01b0\u1edbc \u0111\u1ee9ng l\u00ean<\/em> \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ebft n\u0103m 1955, \u0111\u1ebfn nay \u0111\u00e3 v\u1eeba tr\u00f2n 68 n\u0103m. N\u1ebfu \u0111\u1ebfn nay n\u00f3 ch\u01b0a ho\u00e0n to\u00e0n b\u1ecb l\u00e3ng qu\u00ean, th\u00ec kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec n\u00f3 vi\u1ebft v\u1ec1 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi anh h\u00f9ng, m\u00e0 v\u00ec n\u00f3 vi\u1ebft v\u1ec1 T\u00e2y Nguy\u00ean. \u0110\u1ea5y l\u00e0 quy\u1ec3n s\u00e1ch \u0111\u1ea7u ti\u00ean l\u00e0m cho c\u1ea3 n\u01b0\u1edbc bi\u1ebft v\u1ec1 T\u00e2y Nguy\u00ean, ph\u00e1t hi\u1ec7n cho m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi m\u1ed9t mi\u1ec1n \u0111\u1ea5t v\u1edbi nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1eb9p \u0111\u1ebfn v\u1eady.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: Trong b\u00e0i v\u1ec1 L\u00ea \u0110\u1ea1t, \u00f4ng c\u00f3 vi\u1ebft: \u201c\u0110\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 t\u1ef1 do kh\u00f4ng bao gi\u1edd c\u0169ng ho\u00e0n to\u00e0n l\u00e0 m\u1ed9t\u201d (\u0111\u1ecdc <em>D\u1ecdc \u0111\u01b0\u1eddng<\/em>, tr.36), \u0111i\u1ec1u n\u00e0y v\u1eadn v\u00e0o \u0111\u1eddi \u00f4ng nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ean \u0323:<\/strong> \u0110i\u1ec1u n\u00e0y li\u00ean quan \u0111\u1ebfn hai nh\u00e2n v\u1eadt n\u1ed5i ti\u1ebfng, hai nh\u00e0 v\u0103n l\u1edbn c\u1ee7a Ph\u00e1p l\u00e0 Albert Camus v\u00e0 Andr\u00e9 Malraux. Andr\u00e9 Malraux t\u1eebng tham gia phong tr\u00e0o ch\u1ed1ng ph\u00e1t x\u00edt Franco \u1edf T\u00e2y Ban Nha h\u1ed3i N\u1ed9i chi\u1ebfn 1936-39. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Malraux b\u1ea5y gi\u1edd l\u00e0 \u0111\u1ee9ng h\u1eb3n, quy\u1ebft li\u1ec7t, tri\u1ec7t \u0111\u1ec3 nh\u01b0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi ti\u00ean phong v\u1ec1 ph\u00eda ti\u1ebfn b\u1ed9, m\u1eb7c d\u1ea7u \u00f4ng bi\u1ebft r\u1ea5t r\u00f5 trong ch\u00ednh ph\u00eda ti\u1ebfn b\u1ed9 \u1ea5y c\u0169ng ch\u1ea5t ch\u1ee9a kh\u00f4ng \u00edt sai tr\u00e1i, b\u1eady b\u1ea1, th\u1eadm ch\u00ed c\u1ea3 t\u1ed9i \u00e1c. V\u00ec s\u1ef1 h\u1eefu hi\u1ec7u s\u1ed1ng c\u00f2n c\u1ea5p b\u00e1ch c\u1ee7a c\u00e1i ti\u1ebfn b\u1ed9, \u00f4ng \u0111\u00e3 c\u1eafn r\u0103ng gi\u1eef im l\u1eb7ng tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng sai tr\u00e1i, c\u1ea3 t\u1ed9i \u00e1c \u1ea5y. Hy sinh m\u1ed9t ph\u1ea7n l\u01b0\u01a1ng t\u00e2m v\u00ec m\u1ed9t \u0111\u1ea1i ngh\u0129a c\u1ea5p th\u1eddi. Th\u00e1i \u0111\u1ed9 c\u1ee7a Camus th\u00ec kh\u00e1c h\u1eb3n. \u00d4ng ch\u1ec9 c\u00f3 m\u1ed9t phe, m\u1ed9t ph\u00eda, m\u00e0 \u00f4ng g\u1ecdi l\u00e0 ph\u00eda L\u01b0\u01a1ng t\u00e2m.<\/p>\n\n\n\n<p>Trong kh\u00e1ng chi\u1ebfn ch\u1ed1ng Ph\u00e1p, L\u00ea \u0110\u1ea1t t\u1eebng l\u00e0 th\u01b0 k\u00fd ri\u00eang c\u1ee7a \u00f4ng Tr\u01b0\u1eddng Chinh. Ng\u01b0\u1eddi ngh\u1ec7 s\u0129 L\u00ea \u0110\u1ea1t khi \u0111\u00f3 t\u1ef1 n\u00edn nh\u1ecbn y\u00eau c\u1ea7u khao kh\u00e1t t\u1ef1 do th\u1ed1ng thi\u1ebft c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00ec \u0111\u1ea1i ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh cho \u0111\u1ed9c l\u1eadp d\u00e2n t\u1ed9c. L\u00fac \u0111\u00f3 anh h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng theo ki\u1ec3u Malraux. Nh\u01b0ng khi \u0111\u00e3 k\u1ebft th\u00fac chi\u1ebfn tranh ch\u1ed1ng Ph\u00e1p r\u1ed3i th\u00ec anh l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng nh\u00e2n v\u1eadt ch\u1ee7 ch\u1ed1t c\u1ee7a Nh\u00e2n v\u0103n Giai ph\u1ea9m, gay g\u1eaft \u0111\u00f2i t\u1ef1 do. Anh \u0111\u00e3 chuy\u1ec3n sang ki\u1ec3u Camus.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n v\u1eadn v\u00e0o t\u00f4i \u01b0? Nh\u01b0 \u0111\u00e3 n\u00f3i \u1edf tr\u00ean, t\u00f4i \u0111\u00e3 m\u00ea m\u1ea9n r\u1ea5t l\u00e2u trong tr\u1eef t\u00ecnh say \u0111\u1eafm v\u1edbi \u0111\u1ea1i ngh\u0129a c\u1ee7a cu\u1ed9c \u0111\u1ea5u tranh cho \u0111\u1ed9c l\u1eadp d\u00e2n t\u1ed9c. Ch\u1ec9 \u0111\u1ebfn khi \u0111\u1ed1i m\u1eb7t v\u1edbi hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng P\u00f4n P\u1ed1t m\u1edbi s\u1ef1c t\u1ec9nh v\u1ec1 t\u1ef1 do.<\/p>\n\n\n\n<p>So v\u1edbi c\u00e1c anh nh\u01b0 L\u00ea \u0110\u1ea1t, t\u00f4i l\u1eadn \u0111\u1eadn v\u00e0 ch\u1eadm h\u01a1n r\u1ea5t nhi\u1ec1u.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: \u00d4ng c\u00f3 t\u1eebng \u0111\u1ecdc t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0o c\u1ee7a nh\u00e0 v\u0103n qu\u00e2n \u0111\u1ed9i b\u00ean kia chi\u1ebfn tuy\u1ebfn? \u00d4ng ngh\u0129 sao v\u1ec1 nh\u00e0 v\u0103n\/t\u00e1c ph\u1ea9m \u1edf \u201cph\u00eda b\u00ean kia\u201d?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ean \u0323:<\/strong> T\u00f4i c\u00f3 \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u1eadm v\u1edbi ti\u1ec3u thuy\u1ebft <em>Ti\u1ec1n \u0111\u1ed3n<\/em> c\u1ee7a Th\u1ebf Uy\u00ean, vi\u1ebft kh\u00e1c h\u1eb3n v\u00e0 r\u1ea5t hay. M\u1ee5c \u0111\u00edch c\u1ee7a v\u0103n h\u1ecdc chi\u1ebfn tranh tr\u01b0\u1edbc B\u1ea3o Ninh \u2013 c\u00f3 l\u1ebd th\u1ec3 hi\u1ec7n \u1edf t\u00f4i l\u00e0 r\u00f5 nh\u1ea5t \u2013 l\u00e0 c\u1ed5 v\u0169 cho cu\u1ed9c chi\u1ebfn tranh. C\u00f2n v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam th\u00ec kh\u00e1c, h\u1ecd vi\u1ebft th\u1eadt v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh, v\u1ec1 t\u00e2m tr\u1ea1ng con ng\u01b0\u1eddi s\u1ed1ng trong chi\u1ebfn tranh. V\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n Nam \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i ch\u00ednh tr\u1ecb, ch\u1ee9 c\u00f2n v\u0103n h\u1ecdc mi\u1ec1n B\u1eafc b\u1ecb r\u00e0ng bu\u1ed9c trong ch\u00ednh tr\u1ecb, nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ee9 t\u00f4n gi\u00e1o.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: Nh\u01b0ng d\u00f9 \u0111\u1ee9ng trong ch\u00ednh tr\u1ecb hay \u0111\u1ee9ng ngo\u00e0i ch\u00ednh tr\u1ecb th\u00ec c\u1ea3 hai mi\u1ec1n \u0111\u1ec1u kh\u00f4ng c\u00f3 t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh Vi\u1ec7t Nam?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00ean \u0323:<\/strong> T\u1ea5t nhi\u00ean \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t chuy\u1ec7n l\u1edbn.<\/p>\n\n\n\n<p>C\u00f2n c\u00f3 chuy\u1ec7n kh\u00e1c n\u1eefa. C\u00f3 h\u00f4m trong m\u1ed9t cu\u1ed9c trao \u0111\u1ed5i \u1edf Hu\u1ebf, t\u00f4i c\u00f3 n\u00f3i r\u1eb1ng tr\u01b0\u1edbc khi Ph\u00e1p sang, ta kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n xu\u00f4i. Anh B\u1eedu \u00dd v\u00e0 ch\u1ecb Th\u00e1i Kim Lan r\u1ea5t ph\u1ea3n \u1ee9ng. C\u00e1c anh ch\u1ecb b\u1ea3o, th\u1ebf <em>Vi\u1ec7t \u0111i\u1ec7n u linh<\/em>, <em>V\u0169 trung t\u00f9y b\u00fat<\/em>\u2026 th\u00ec sao? H\u00f4m \u1ea5y c\u00f3 anh \u0110\u1eb7ng Ti\u1ebfn t\u1eeb Paris v\u1eeba v\u1ec1. Anh Ti\u1ebfn nh\u1eafc: Nh\u1eefng cu\u1ed1n \u0111\u00f3 hay th\u1eadt, nh\u01b0ng vi\u1ebft b\u1eb1ng ti\u1ebfng T\u00e0u m\u00e0! Qu\u1ea3 th\u1eadt tr\u01b0\u1edbc khi Ph\u00e1p sang, v\u1ec1 c\u01a1 b\u1ea3n ta kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n xu\u00f4i. Ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u00e0ng kh\u00f4ng. Ch\u1ec9 c\u00f3 th\u01a1, tr\u00e0n ng\u1eadp th\u01a1. Ph\u1ea3i n\u00f3i th\u1eadt th\u00f4i: ta kh\u00f4ng c\u00f3 truy\u1ec1n th\u1ed1ng ti\u1ec3u thuy\u1ebft, so v\u1edbi thi\u00ean h\u1ea1.<\/p>\n\n\n\n<p>M\u1ed9t n\u1ec1n v\u0103n h\u1ecdc kh\u00f4ng c\u00f3 v\u0103n xu\u00f4i, kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec3u thuy\u1ebft (c\u00f3 m\u1ed9t cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft tuy\u1ec7t v\u1eddi th\u00ec vi\u1ebft b\u1eb1ng th\u01a1) th\u00ec m\u1ec7t l\u1eafm. H\u00ecnh \u1ea3nh hi\u1ec7n th\u1ef1c v\u1ec1 qu\u00e1 kh\u1ee9 c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c r\u1ea5t l\u1edd m\u1edd. Kh\u00f4ng th\u1ec3 bi\u1ebft ng\u00e0y x\u01b0a ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t s\u1ed1ng th\u1ef1c h\u1eb1ng ng\u00e0y nh\u01b0 th\u1ebf n\u00e0o? V\u1ee3 ch\u1ed3ng g\u1ecdi nhau b\u1eb1ng g\u00ec? Ch\u1eb3ng l\u1ebd b\u1eb1ng thi\u1ebfp v\u1edbi ch\u00e0ng, v\u1edbi n\u00e0ng? Hay l\u00e0 m\u00e0y v\u1edbi tao? \u0110\u1ed1 ai bi\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c. R\u1ed3i \u0103n m\u1eb7c ra sao? \u0110i \u0111\u1ee9ng th\u1ebf n\u00e0o? \u00d4ng L\u00fd Th\u00e1i T\u1ed5 \u1edf v\u01b0\u1eddn hoa Ch\u00ed Linh H\u00e0 N\u1ed9i ch\u1eafc ch\u1eafn m\u1eb7c \u0111\u1ed3 T\u00e0u\u2026<\/p>\n\n\n\n<p>Cho n\u00ean giai \u0111o\u1ea1n t\u1eeb \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX, \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t t\u1eeb 1930 \u0111\u1ebfn 1945, l\u00e0 h\u1ebft s\u1ee9c quan tr\u1ecdng. Ch\u1ec9 trong m\u1ea5y ch\u1ee5c n\u0103m, ta \u0111\u00e3 \u0111i b\u1eb1ng v\u0103n h\u1ecdc Ph\u00e1p m\u1ea5y th\u1ebf k\u1ef7, c\u00f3 \u0111\u1ee7 c\u1ea3, l\u00e3ng m\u1ea1n, hi\u1ec7n th\u1ef1c, t\u1ea3 th\u1ef1c, si\u00eau th\u1ef1c, \u0111\u1ebfn c\u1ea3 \u0110a \u0110a\u2026 ch\u1eb3ng thi\u1ebfu g\u00ec\u2026 nh\u01b0ng c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t \u00edt, m\u1ed9t ch\u00fat, ch\u1eb3ng c\u00f3 g\u00ec th\u1eadt tr\u1ecdn v\u1eb9n, \u0111\u1ebfn c\u00f9ng. Trong m\u1ed9t t\u00ecnh h\u00ecnh nh\u01b0 v\u1eady, m\u00e0 ch\u1edd m\u1ed9t Nobel?<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: N\u1ebfu ch\u1ecdn m\u1ed9t g\u01b0\u01a1ng m\u1eb7t nh\u00e0 v\u0103n l\u1edbn \u0111\u1ea1i di\u1ec7n cho v\u0103n xu\u00f4i Vi\u1ec7t Nam hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i th\u00ec \u0111\u00f3 l\u00e0 ai?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nguy\u00ean \u1ecdc: <\/strong>Theo t\u00f4i, tr\u01b0\u1edbc c\u00e1ch m\u1ea1ng l\u00e0 V\u0169 Tr\u1ecdng Ph\u1ee5ng, v\u1edbi <em>S\u1ed1 \u0111\u1ecf<\/em>. C\u00f2n trong c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00ec ch\u01b0a c\u00f3 g\u00ec v\u0129 \u0111\u1ea1i. Sau c\u00e1ch m\u1ea1ng th\u00ec c\u00f3 Nguy\u1ec5n Huy Thi\u1ec7p, nh\u01b0ng Thi\u1ec7p l\u1ea1i kh\u00f4ng c\u00f3 ti\u1ec3u thuy\u1ebft.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>N.H.A.: Nh\u01b0 v\u1eady <em>N\u1ed7i bu\u1ed3n chi\u1ebfn tranh<\/em> v\u1eabn l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m l\u1edbn nh\u1ea5t v\u1ec1 v\u0103n h\u1ecdc chi\u1ebfn tranh?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Nguy\u00ean Ng\u1ecdc<\/strong>: <em>N\u1ed7i bu\u1ed3n chi\u1ebfn tranh<\/em> l\u00e0 t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e1ng k\u1ec3 h\u01a1n c\u1ea3. V\u00e0 kh\u00f4ng ch\u1ec9 v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh. Ch\u1eafc c\u0169ng kh\u00f4ng l\u00e0 ng\u1eabu nhi\u00ean \u0111\u00e2u. \u00cdt nh\u1ea5t h\u1ed9i t\u1ee5 hai \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n, \u0111\u1ec1u l\u00e0 c\u1ed1t y\u1ebfu: Anh \u1ea5y l\u00e0 con trai c\u1ee5 Ho\u00e0ng Tu\u1ec7, Vi\u1ec7n tr\u01b0\u1edfng Vi\u1ec7n Ng\u00f4n ng\u1eef v\u00e0 l\u00e0 m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c l\u1edbn, \u0111\u00edch th\u1ef1c. B\u1ea3o Ninh l\u1ea1i l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u1edf \u0111\u00e1y c\u1ee7a chi\u1ebfn tranh.<\/p>\n\n\n\n<p>Khi c\u00f2n l\u00e0m \u1edf Tr\u01b0\u1eddng \u0110\u1ea1i h\u1ecdc Phan Ch\u00e2u Trinh, c\u00f3 l\u1ea7n t\u00f4i m\u1eddi anh \u0111\u1ebfn n\u00f3i chuy\u1ec7n v\u1edbi c\u00e1c th\u1ea7y c\u00f4 gi\u00e1o v\u00e0 sinh vi\u00ean. H\u00f4m \u1ea5y anh kh\u00f4ng h\u1ec1 n\u00f3i g\u00ec v\u1ec1 chi\u1ebfn tranh, c\u0169ng kh\u00f4ng h\u1ec1 \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn cu\u1ed1n ti\u1ec3u thuy\u1ebft n\u1ed5i ti\u1ebfng c\u1ee7a m\u00ecnh, anh ch\u1ec9 k\u1ec3 v\u1ec1 c\u00e1i h\u00f4m anh s\u1ed1ng s\u00f3t sau chi\u1ebfn tranh tr\u1edf v\u1ec1 nh\u00e0 \u1edf khu chung c\u01b0 Th\u00e0nh C\u00f4ng, H\u00e0 N\u1ed9i. Anh \u0111\u00e3 ch\u00fa \u00fd \u0111i l\u00ean c\u1ea7u thang r\u1ea5t kh\u1ebd \u0111\u1ec3 kh\u00f4ng \u0111\u00e1nh \u0111\u1ed9ng \u0111\u1ebfn h\u00e0ng x\u00f3m, c\u0169ng b\u01b0\u1edbc v\u00e0o nh\u00e0 r\u1ea5t kh\u1ebd, b\u1ed1 anh, m\u1eb9 anh \u00f4m l\u1ea5y con v\u00e0 \u0111\u1ec1u d\u1eb7n nhau kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i to c\u01b0\u1eddi to. B\u1edfi v\u00ec, ngay ph\u00f2ng b\u00ean c\u1ea1nh l\u00e0 m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh c\u00f3 con trai ra tr\u1eadn nh\u01b0 anh v\u00e0 kh\u00f4ng tr\u1edf v\u1ec1. V\u00e0 c\u00f2n bao nhi\u00eau gia \u0111\u00ecnh trong khu chung c\u01b0 kh\u00f4ng l\u1ea5y g\u00ec l\u00e0m l\u1edbn l\u1eafm v\u00e0 bao nhi\u00eau c\u0103n nh\u00e0 kh\u00e1c n\u1eefa c\u1ee7a ch\u1ec9 m\u1edbi m\u1ed9t H\u00e0 N\u1ed9i\u2026 Ng\u01b0\u1eddi nghe b\u1ed7ng hi\u1ec3u ra t\u1ea5t c\u1ea3 th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 chi\u1ebfn tranh. <\/p>\n\n\n\n<p>H\u1ed9i An, 9.3.2023<\/p>\n\n\n\n<p>Ngu\u1ed3n: <a href=\"https:\/\/www.facebook.com\/nguyenhonganh241\/posts\/pfbid02eCZgMNb67xzU1a17crdkD5A8oF2uNGLfcabX9Q9BeibrpRzQdMq772SbY6etEKKgl?__cft__%5B0%5D=AZWjUBDhsGGwhkNsTtV9U9TFCWXmWV7pqEEjllq46vTbOojgZHPSZItHM5GaLV7_radkv6JCMlPHjZND4ySlYIEl4RFgLdn12Z8QogQxFdr81s_2pyuQm28-cXgX3VIHTHRCBJYE1rnqtF6nvFPvA17SvA159B9FFD6xvI5PVYOyZQ&amp;__tn__=%2CO%2CP-R\">FB Nguyen Hong Anh<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Th\u01b0a c\u00e1c qu\u00fd v\u1ecb v\u00e0 c\u00e1c b\u1ea1n! Th\u00e1ng Ba v\u1eeba qua, b\u00e0i ph\u1ecfng v\u1ea5n Nh\u00e0 v\u0103n Nguy\u00ean Ng\u1ecdc do ch\u1ecb Nguy\u1ec5n H\u1ed3ng Anh (\u0110HSP TP HCM) th\u1ef1c hi\u1ec7n v\u00e0 \u0111\u0103ng tr\u00ean m\u1ed9t s\u1ed1 trang m\u1ea1ng x\u00e3 h\u1ed9i t\u1ef1 do, \u0111\u00e3 mang l\u1ea1i cho t\u00f4i nhi\u1ec1u nh\u1eadn th\u1ee9c quan tr\u1ecdng. T\u1ed9i nh\u1eadn th\u1ea5y n\u1ed9i dung nh\u1eefng [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":34,"featured_media":9693,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/001.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9692"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/34"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=9692"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9692\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9696,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/9692\/revisions\/9696"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/9693"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=9692"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=9692"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=9692"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}