{"id":2430,"date":"2016-05-05T23:15:35","date_gmt":"2016-05-05T16:15:35","guid":{"rendered":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=2430"},"modified":"2016-05-05T23:15:35","modified_gmt":"2016-05-05T16:15:35","slug":"su-nghiep-nguyen-van-vinh-phan-3","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=2430","title":{"rendered":"S\u1ef0 NGHI\u1ec6P NGUY\u1ec4N V\u0102N V\u0128NH \u2013 Ph\u1ea7n 3"},"content":{"rendered":"<p>&nbsp;<\/p>\n<p><em><strong>Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1<\/strong> \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed \u201cTin t\u1ee9c \u2013 H\u1ed9i T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0110\u00f4ng kinh\u201d, cu\u1ed1n s\u1ed1 16 : s\u1ed11 v\u00e0 2, t\u1eeb th\u00e1ng Gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng S\u00e1u n\u0103m 1936.<\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/NguyenVanVinh0_thumb.jpg\" rel=\"attachment wp-att-1841\"><img decoding=\"async\" class=\"wp-image-1841 aligncenter\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/NguyenVanVinh0_thumb.jpg\" alt=\"NguyenVanVinh0_thumb.jpg\" width=\"175\" height=\"246\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/NguyenVanVinh0_thumb.jpg 344w, https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2015\/04\/NguyenVanVinh0_thumb-213x300.jpg 213w\" sizes=\"(max-width: 175px) 100vw, 175px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"text-align: center\">H\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh<\/p>\n<p style=\"text-align: left\"><em>Ti\u1ebfp theo ph\u1ea7n 2.<\/em><\/p>\n<p>&#8230; Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u00ecnh b\u1ecb cu\u1ed1n h\u00fat v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc, ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 b\u1ecb k\u00ecm h\u00e3m sau khi \u0111\u00e3 \u0111\u1ea1t \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng th\u00e0nh c\u00f4ng r\u1ef1c r\u1ee1 l\u00e0 do \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u1edfi \u0111\u1ea7u s\u1ef1 nghi\u1ec7p v\u1edbi nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng t\u1eeb H\u1ed9i Tr\u00ed Tri ch\u00fang ta. C\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, khi \u0111\u00e3 t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u c\u01a1 h\u1ed9i trong nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee5 th\u1ec3, \u0111\u00e3 m\u1edf r\u1ed9ng th\u00eam c\u1ea3 b\u1ec1 r\u1ed9ng l\u1eabn chi\u1ec1u s\u00e2u. Nhi\u1ec1u b\u1ea3n thuy\u1ebft tr\u00ecnh c\u1ee7a \u00f4ng, d\u00f9 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng b\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n d\u00e0nh cho nh\u1eefng \u0111\u1ed1i t\u01b0\u1ee3ng c\u00f3 tr\u00ecnh \u0111\u1ed9 s\u01a1 \u0111\u1eb3ng, song v\u1eabn l\u00e0 nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh khoa h\u1ecdc, v\u00ec c\u00f4ng tr\u00ecnh n\u00e0o c\u0169ng b\u1ed9c l\u1ed9 s\u1ef1 ch\u0103m ch\u00fat \u0111\u1ebfn t\u00ednh chu\u1ea9n x\u00e1c c\u1ee7a n\u00f3. Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh kh\u00f4ng khi n\u00e0o ch\u1ecbu \u0111\u1eb7t ch\u1eef k\u00fd c\u1ee7a m\u00ecnh v\u00e0o m\u1ed9t \u0111\u1ec1 t\u00e0i m\u00e0 n\u00f3 kh\u00f4ng x\u1ee9ng v\u1edbi c\u00e1i gi\u00e1 tr\u1ecb n\u1ed9i dung ch\u00e2n x\u00e1c c\u1ee7a n\u00f3. Tuy nhi\u00ean, d\u00f9 \u0111\u00e3 t\u1eebng t\u1ed5 ch\u1ee9c \u0111\u01b0\u1ee3c nhi\u1ec1u cu\u1ed9c thuy\u1ebft tr\u00ecnh v\u00e0 t\u1ecda \u0111\u00e0m, c\u1ea3 b\u1eb1ng ti\u1ebfng Ph\u00e1p l\u1eabn ti\u1ebfng Nam<a href=\"#_edn1\" name=\"_ednref1\">(12)<\/a>, d\u00f9 nhi\u1ec1u b\u1ea3n thuy\u1ebft tr\u00ecnh th\u1eadt s\u1ef1 c\u00f3 gi\u00e1 tr\u1ecb, song ch\u00fang v\u1eabn kh\u00f3 c\u00f3 th\u1ec3 s\u00e1nh \u0111\u01b0\u1ee3c v\u1edbi nh\u1eefng nghi\u00ean c\u1ee9u c\u1ee7a \u00f4ng v\u1ec1 c\u00e1c thi\u1ebft ch\u1ebf, c\u00e1c phong t\u1ee5c v\u00e0 t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a c\u00e1c v\u00f9ng mi\u1ec1n \u1edf B\u1eafc K\u1ef3. Nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng kh\u1edfi c\u00f4ng nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1eeb khi m\u1edbi 25 tu\u1ed5i \u0111\u1ea7u. Nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 k\u00e9o d\u00e0i g\u1ea7n nh\u01b0 kh\u00f4ng ng\u1eebng cho t\u1edbi khi \u00f4ng v\u0129nh bi\u1ec7t. Ch\u00ednh nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y \u0111\u00e3 gi\u00fap \u00f4ng tr\u1edf n\u00ean sung m\u00e3n su\u1ed1t c\u1ea3 to\u00e0n b\u1ed9 cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a m\u00ecnh. V\u01b0\u1ee3t l\u00ean t\u1ea5t c\u1ea3, ch\u00fang \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n l\u00e0m lan t\u1ecfa danh ti\u1ebfng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ra ngo\u00e0i ph\u1ea1m vi x\u1ee9 B\u1eafc K\u1ef3.<\/p>\n<p>Nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh d\u01b0\u1edbi c\u00e1c d\u1ea1ng th\u1ee9c h\u1ebft s\u1ee9c kh\u00e1c nhau: T\u1eeb nh\u1eefng bu\u1ed5i th\u00f4ng b\u00e1o khoa h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c ti\u1ebfn h\u00e0nh t\u1ea1i H\u1ed9i \u0110\u1ecba ch\u00ednh H\u00e0 N\u1ed9i, ho\u1eb7c nh\u1eefng b\u1ea3n kh\u1ea3o c\u1ee9u tr\u00ecnh b\u00e0y t\u1ea1i m\u1ed9t s\u1ed1 h\u1ed9i \u0111o\u00e0n c\u1ee7a c\u00e1c \u0111\u1ecba ph\u01b0\u01a1ng, \u0111\u1ebfn c\u00e1c b\u00e1o c\u00e1o \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00f4ng b\u1ed1 trong c\u00e1c bi\u00ean b\u1ea3n ngh\u1ecb h\u1ed9i c\u1ee7a Vi\u1ec7n D\u00e2n bi\u1ec3u&#8230;C\u00f3 t\u1edbi h\u00e0ng tr\u0103m c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u do \u00f4ng ti\u1ebfn h\u00e0nh v\u1ec1 c\u00e1c thi\u1ebft ch\u1ebf v\u00e0 c\u00e1c t\u1eadp qu\u00e1n, phong t\u1ee5c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u01b0\u1edbc Nam.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta kh\u00f4ng \u0111\u1ec1 cao s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng nh\u1eefng c\u00f4ng tr\u00ecnh nghi\u00ean c\u1ee9u \u0111\u00f3, m\u00e0 ch\u00fang ta c\u1ea7n nh\u00ecn th\u1ea5y c\u00e1c m\u1ed1i li\u00ean h\u1ec7 h\u1eefu c\u01a1 gi\u1eefa c\u00e1c d\u1eef li\u1ec7u t\u1ea3n m\u00e1t, nh\u01b0ng \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ebft n\u1ed1i l\u1ea1i, \u0111\u1ec3 d\u1ef1ng l\u00ean th\u00e0nh m\u1ed9t t\u00f2a l\u00e2u \u0111\u00e0i, vinh danh c\u00e1i th\u00e0nh bang c\u1ee7a \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc An Nam n\u00e0y (xin \u0111\u1ecdc <em>Cu\u1ed1n s\u00e1ch nh\u00e0 qu\u00ea <\/em>c\u1ee7a \u00f4ng in trong <em>\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed, <\/em>n\u0103m 1914, t\u1eeb c\u00e1c s\u1ed1 48 tr\u1edf \u0111i). Danh m\u1ee5c s\u01a1 l\u01b0\u1ee3c c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m c\u1ee7a \u00f4ng, \u00a0\u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh b\u00e0y \u1edf ph\u1ea7n \u0111\u1ea7u c\u1ee7a b\u00e0i vi\u1ebft n\u00e0y, c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3, qua th\u1ef1c t\u1ebf \u0111\u00f3, \u0111\u00e3 gi\u00fap cho ch\u00fang ta c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t kh\u00e1i ni\u1ec7m v\u1ec1 s\u1ef1 sung m\u00e3n \u0111\u00edch th\u1ef1c c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh. \u0110\u00e0nh r\u1eb1ng, kh\u00e1i ni\u1ec7m \u0111\u00f3, d\u1eabu sao c\u0169ng \u00a0ch\u01b0a \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7. B\u1edfi l\u1ebd, danh m\u1ee5c \u0111\u00f3 m\u1edbi ch\u1ec9 l\u00e0 s\u1ef1 th\u1ed1ng k\u00ea nh\u1eefng \u0111\u1ea7u m\u1ee5c c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00e3 c\u00f4ng b\u1ed1 \u0111\u1ec1u k\u1ef3 qua c\u00e1c b\u00e1o c\u1ee7a \u00f4ng, ch\u1ee9 ch\u01b0a k\u1ec3 h\u1ebft \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00e1c ph\u1ea9m m\u00e0 \u00f4ng t\u1eebng c\u00f4ng b\u1ed1 ri\u00eang l\u1ebb (m\u1ed9t danh m\u1ee5c \u0111\u1ee7 nhi\u1ec1u \u0111\u1ec3 n\u1eb1m g\u1ecdn trong n\u0103m ch\u1ee5c trang <em>B\u1ea3n tin<\/em> n\u1ed9i b\u1ed9 H\u1ed9i ch\u00fang ta). C\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t \u0111\u00f4i m\u1eaft kh\u00f4ng bi\u1ebft th\u1ebf n\u00e0o l\u00e0 m\u1ec7t, c\u1ea7n c\u00f3 m\u1ed9t kh\u1ea3 n\u0103ng mu\u1ed1n kh\u00f4ng ng\u1ee7 th\u00ec kh\u00f4ng ng\u1ee7, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u k\u1ef3 l\u1ea1 cho t\u1ea5t c\u1ea3 nh\u1eefng ai t\u1eebng \u0111\u1ebfn g\u1ea7n \u00f4ng, c\u1ea7n c\u00f3 c\u1ea3 m\u1ed9t s\u1ee9c m\u1ea1nh l\u1eabn s\u1ef1 d\u1ec5 d\u00e0ng khi ch\u1ea1m tay v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c, \u0111\u1ec3 \u00f4ng c\u00f3 th\u1ec3 t\u00edch l\u0169y kh\u00f4ng ng\u1eebng ngh\u1ec9 trong h\u01a1n ba m\u01b0\u01a1i n\u0103m h\u1ebft b\u00e0i n\u1ecd sang b\u00e0i kia, h\u1ebft t\u00e1c ph\u1ea9m n\u00e0y sang t\u00e1c ph\u1ea9m kh\u00e1c. Nh\u01b0ng c\u00f3 c\u00e1i g\u00ec \u0111\u00f3 c\u00f2n h\u01a1n c\u1ea3 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng, \u0111\u00f3 l\u00e0 t\u00ednh \u0111a d\u1ea1ng c\u1ee7a c\u00e1c b\u00e0i vi\u1ebft c\u00f9ng c\u00e1c t\u00e1c ph\u1ea9m \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>M\u1ed9t c\u00f4ng vi\u1ec7c v\u00f4 c\u00f9ng th\u00fa v\u1ecb l\u00e0, l\u00e0m sao thuy\u1ebft ph\u1ee5c \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u01b0a th\u00edch v\u0103n h\u1ecdc khi h\u1ecd t\u00ecm hi\u1ec3u c\u00e1ch \u0111\u1ecdc s\u00e1ch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, c\u00e1ch \u0111\u1ecdc c\u1eb7m c\u1ee5i nh\u01b0 c\u1ee7a nh\u00e0 nghi\u00ean c\u1ee9u ph\u00e1p \u0111i\u1ec3n, \u0111\u1ecdc t\u1edbi \u0111\u00e2u ghi phi\u1ebfu nghi\u00ean c\u1ee9u t\u1edbi \u0111\u00f3. B\u1edfi ta th\u1ea5y, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh vi\u1ebft qu\u00e1 nhi\u1ec1u, v\u00ec ta th\u1ea5y, c\u00e1ch h\u00e0nh v\u0103n c\u1ee7a \u00f4ng ch\u00e1t ch\u00faa, ch\u00e2m ch\u1ecdc, \u00f5ng \u1eb9o n\u1eefa. R\u1ed3i ta c\u00f2n th\u1ea5y nh\u1eefng ph\u00e1n x\u00e9t c\u1ee7a \u00f4ng c\u00f3 d\u00e1ng v\u1ebb nh\u01b0 l\u00e0 ngh\u1ecbch l\u00fd, n\u00ean nhi\u1ec1u ng\u01b0\u1eddi h\u00ecnh dung r\u1eb1ng \u00f4ng \u0111\u1ecdc nhanh, \u00f4ng \u0111\u1ecdc l\u01b0\u1edbt qua \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1ef1 do h\u01a1n khi \u0111\u00e1nh gi\u00e1 t\u00e1c ph\u1ea9m. Ch\u00fang ta nh\u1ea7m r\u1ed3i: \u00f4ng suy ngh\u0129 nhanh, \u00f4ng ngay l\u1eadp t\u1ee9c, t\u00ecm \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u1eeb ng\u1eef \u0111\u1ec3 di\u1ec5n \u0111\u1ea1t nh\u1eefng \u00fd t\u01b0\u1edfng c\u1ee7a m\u00ecnh. B\u00e0i vi\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng th\u01b0\u1eddng khi \u0111\u00e3 h\u00ecnh th\u00e0nh \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 trong \u0111\u1ea7u, \u00a0khi \u00f4ng \u0111\u00f3ng cu\u1ed1n s\u00e1ch m\u1edbi \u0111\u1ecdc l\u1ea1i, v\u00e0 b\u1eaft \u0111\u1ea7u vi\u1ebft ra ngay khi \u00f4ng c\u1ea7m t\u1edbi c\u00e2y b\u00fat. \u0110\u00f3 c\u00f2n l\u00e0 v\u00ec, \u00f4ng \u0111\u00e3 nghi\u00ean c\u1ee9u r\u1ea5t k\u1ef9 t\u00e1c gi\u1ea3 c\u1ee7a cu\u1ed1n s\u00e1ch \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>Ch\u00fang ta t\u00ecm th\u1ea5y nh\u1eefng d\u1eabn ch\u1ee9ng kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u1edf s\u1ef1 s\u00e2u s\u1eafc c\u1ee7a nh\u1eefng \u0111i\u1ec1u \u00f4ng ph\u00e1n x\u00e9t, m\u00e0 c\u00f2n \u1edf nh\u1eefng tr\u00edch d\u1eabn b\u1ea5t ng\u1edd \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb nh\u1eefng \u0111o\u1ea1n v\u0103n ch\u1eb3ng m\u1ea5y ai \u0111\u1ec3 \u00fd t\u1edbi, song l\u1ea1i l\u1ed9t t\u1ea3 r\u00f5, khi th\u00ec c\u00e1i chi\u1ec1u s\u00e2u, khi th\u00ec c\u1ea3 c\u00e1i lai l\u1ecbch, ngu\u1ed3n g\u1ed1c c\u1ee7a m\u1ed9t t\u01b0 t\u01b0\u1edfng. Kh\u00f4ng c\u00f3 \u0111\u1ed9c gi\u1ea3 n\u00e0o \u0111\u00e1ng g\u1eddm h\u01a1n Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh; \u0111\u00f3 l\u00e0 m\u1ed9t th\u1ea9m ph\u00e1n d\u1ef1 th\u1ea9m kh\u00f4ng b\u1ecf s\u00f3t m\u1ed9t t\u00ecnh ti\u1ebft n\u00e0o, kh\u00f4ng qu\u00ean ngay c\u1ea3 nh\u1eefng l\u1eddi khai khi ch\u00ednh b\u1ecb c\u00e1o \u0111\u00e3 qu\u00ean m\u1ea5t&#8230; B\u1edfi, \u00f4ng c\u0169ng l\u00e0 vi\u00ean l\u1ee5c s\u1ef1 c\u1ee7a ch\u00ednh vi\u00ean d\u1ef1 th\u1ea9m v\u00e0 vi\u00ean l\u1ee5c s\u1ef1 \u0111\u00f3 l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi gi\u1eef c\u00e1c b\u1ea3n khai cung h\u1ebft s\u1ee9c ng\u0103n n\u1eafp, gi\u00fap cho vi\u00ean d\u1ef1 th\u1ea9m Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p>N\u01a1i ta c\u1ea3m nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00f5 nh\u1ea5t s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a c\u00e1i s\u1eafc s\u1ea3o Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u1ea5y l\u00e0, trong c\u00e1c suy ngh\u0129 t\u1ed5ng qu\u00e1t m\u00e0 \u00f4ng r\u00fat ra \u0111\u01b0\u1ee3c t\u1eeb c\u00e1c d\u1eef ki\u1ec7n \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng \u0111\u1ec1 c\u1eadp t\u1edbi. T\u1eeb c\u00e1c s\u1ef1 ki\u1ec7n \u0111\u00f3, th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m ri\u00eang v\u00e0 s\u1ef1 tr\u1ea3i nghi\u1ec7m c\u1ee7a c\u00e1c th\u1ebf h\u1ec7 \u0111\u00e3 \u0111i tr\u01b0\u1edbc, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng th\u00e2u t\u00f3m l\u1ea1i, \u0111\u01b0\u1ee3c \u00f4ng c\u00f4 \u0111\u00fac l\u1ea1i d\u01b0\u1edbi d\u1ea1ng ph\u01b0\u01a1ng ng\u00f4n. \u1ede \u0111\u00f3, ta th\u1ea5y c\u00f3 s\u1ef1 tinh t\u1ebf k\u00edn \u0111\u00e1o, c\u1ea3 s\u1ef1 ch\u00e2m bi\u1ebfm nh\u1eb9 nh\u00e0ng. Nh\u1eefng ph\u01b0\u01a1ng ng\u00f4n \u0111\u00f3, ch\u1ee9ng t\u1ecf m\u1ed9t s\u1ef1 hi\u1ec3u bi\u1ebft hi\u1ebfm hoi \u0111\u1ed1i v\u1edbi b\u1ea3n ch\u1ea5t con ng\u01b0\u1eddi, v\u00e0 ch\u00fang ch\u1ee9ng minh m\u1ed9t b\u1ed9 \u00f3c s\u00e2u xa, m\u1ed9t tr\u00ed n\u00e3o kh\u00f4ng ch\u1ecbu b\u1ecb \u0111\u00e1nh l\u1eeba v\u00ec nh\u1eefng l\u00fd do v\u00f4 ngh\u0129a v\u00e0 nh\u1eefng b\u1ec1 ngo\u00e0i gi\u1ea3o tr\u00e1.<\/p>\n<p>\u0110\u00e2y, \u0111\u1ec3 ta nh\u00e2m nhi, n\u1ebfm n\u00e1p nh\u1eefng g\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c r\u00fat ra t\u1eeb c\u00e1i t\u00e2m, huy\u1ebft c\u1ee7a nh\u00e0 \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c h\u1ecdc, th\u00f4ng qua m\u1ed9t b\u00e0i v\u0103n tr\u00edch t\u1eeb t\u1ea1p ch\u00ed <em>Notre Journal <\/em>\u00a0s\u1ed1 ra ng\u00e0y 7 th\u00e1ng 9 n\u0103m 1909:<\/p>\n<p><em>\u00a0\u201c\u2026 \u0110\u1ec3 \u0111\u00e1nh gi\u00e1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ee9c \u0111\u1ed9 c\u1ea7n thi\u1ebft c\u1ee7a vi\u1ec7c th\u1ef1c thi m\u1ed9t d\u1ef1 \u00e1n c\u00f3 t\u1ea7m c\u1ee1 \u0111\u1ebfn nh\u01b0 v\u1eady (d\u1ef1 \u00e1n th\u00e0nh l\u1eadp h\u1ed9i H\u1eefu ngh\u1ecb Ph\u00e1p-Nam nh\u1eb1m \u1ed5n \u0111\u1ecbnh v\u00e0 ph\u1ed5 c\u1eadp ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef), ta c\u1ea7n hi\u1ec3u bi\u1ebft ti\u1ebfng Ph\u00e1p, c\u00f9ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi cai tr\u1ecb nh\u00e2n danh ng\u01b0\u1eddi b\u1ea3o h\u1ed9 ch\u00fang ta, \u0111\u00e3 t\u1ecf ra xa l\u1ea1 v\u1edbi ch\u00fang ta, th\u1eadm ch\u00ed b\u1ea5t c\u1ea7n bi\u1ebft ta l\u00e0 ai? Hi\u1ec3u ta \u0111\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9 n\u00e0o, so v\u1edbi m\u1ee9c hi\u1ec3u bi\u1ebft ch\u00fang ta c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb xa l\u1ea1 kh\u00e1c, nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi Hoa ch\u1eb3ng h\u1ea1n. <\/em><\/p>\n<p><em>Ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, c\u00f3 nh\u1eefng ch\u1ee9ng c\u1ee9 l\u1ecbch s\u1eed \u0111\u00e3 minh ch\u1ee9ng r\u1eb1ng, t\u1ea1i n\u01a1i c\u00f3 nhi\u1ec1u t\u1ed9c ng\u01b0\u1eddi h\u1ea1 \u0111\u1eb3ng \u1edf ch\u00e2u M\u1ef9, ch\u00e2u Phi v\u00e0 ch\u00e2u \u0110\u1ea1i d\u01b0\u01a1ng, nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i th\u00f4n t\u00ednh ch\u1ec9 c\u00f3 th\u1ec3 duy tr\u00ec \u0111\u01b0\u1ee3c th\u00e0nh qu\u1ea3 c\u1ee7a s\u1ef1 chinh ph\u1ee5c v\u1edbi \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n s\u1ed1ng h\u00f2a \u0111\u1ed3ng v\u1edbi phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a ch\u00ednh c\u00e1i x\u1ee9 s\u1edf, n\u01a1i b\u1ecb x\u00e2m chi\u1ebfm. Ch\u1ee9ng c\u1ee9, ta c\u00f3 th\u1ec3 l\u1ea5y t\u1eeb c\u00e1c cu\u1ed9c th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Hoa \u0111\u1ed1i v\u1edbi n\u01b0\u1edbc Nam so v\u1edbi cu\u1ed9c th\u1ed1ng tr\u1ecb c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi M\u00e3n Ch\u00e2u t\u1ea1i Trung Hoa. T\u1ea1i \u0111\u00e2y, nh\u1eefng k\u1ebb th\u1ed1ng tr\u1ecb [M\u00e3n Ch\u00e2u] \u0111\u00e3 ti\u1ebfp thu ph\u1ea7n l\u1edbn nh\u1eefng phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a nh\u1eefng k\u1ebb chi\u1ebfn b\u1ea1i \u0111\u1ec3 ti\u1ebfp t\u1ee5c l\u00e0m ch\u1ee7 h\u1ecd, thay v\u00ec ch\u1ec9 bi\u1ebft \u00e1p \u0111\u1eb7t phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a k\u1ebb cai tr\u1ecb l\u00ean k\u1ebb b\u1ecb tr\u1ecb.<\/em><\/p>\n<p><em>R\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u0111\u1ee7 m\u1ea1nh \u0111\u1ec3 l\u00e0 ngo\u1ea1i l\u1ec7 cho c\u00e1i quy t\u1eafc v\u1eabn lu\u00f4n lu\u00f4n \u0111\u00fang n\u00e0y cho t\u1edbi t\u1eadn b\u00e2y gi\u1edd ! Nh\u01b0ng ta c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 gi\u1ea3 \u0111\u1ecbnh m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u r\u1eb1ng, n\u1ebfu nh\u01b0 sau m\u1ed9t n\u1eeda th\u1ebf k\u1ef7 chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng m\u00e0 n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p v\u1eabn ch\u01b0a l\u00e0m sao th\u1ed1ng tr\u1ecb \u0111\u01b0\u1ee3c x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y, v\u1eabn ch\u01b0a chi\u1ebfm \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3 ho\u00e0n to\u00e0n, trong khi ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa, trong t\u01b0 c\u00e1ch m\u1ed9t \u00f4ng ch\u1ee7 b\u1ecb tru\u1ea5t ng\u00f4i, l\u1ea1i v\u1eabn c\u00f2n l\u00e0 k\u1ebb cai tr\u1ecb th\u1ef1c s\u1ef1, v\u1eabn c\u1ee9 c\u00f2n l\u00e0 \u00f4ng th\u1ea7y th\u1ef1c s\u1ef1 c\u1ee7a c\u1ea3 con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 c\u1ea3 cu\u1ed9c s\u1ed1ng \u1edf x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y. Th\u1ef1c t\u1ebf nh\u01b0 v\u1eady, b\u1edfi ng\u01b0\u1eddi T\u1ea7u hi\u1ec3u bi\u1ebft t\u01b0\u1eddng t\u1eadn \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y, \u00a0h\u1ecd s\u1ed1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u1ee7a n\u01a1i n\u00e0y, h\u1ecd n\u00f3i ng\u00f4n ng\u1eef c\u1ee7a m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u00e0y, h\u1ecd c\u00f9ng \u0103n m\u1ed9t ch\u1ea5t dinh d\u01b0\u1ee1ng v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n n\u00e0y, h\u1ecd c\u00f9ng s\u1ed1ng theo nh\u1eefng t\u00edn ng\u01b0\u1ee1ng v\u00e0 nh\u1eefng phong t\u1ee5c, t\u1eadp qu\u00e1n c\u1ee7a nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi \u1edf ch\u1ed1n n\u00e0y. N\u1ebfu nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc kia, c\u00e1c v\u1ecb quan cai tr\u1ecb T\u1ea7u c\u00f3 \u0111\u00f4i khi h\u00e0nh x\u1eed nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb chuy\u00ean ch\u1ebf, th\u00ec ng\u01b0\u1eddi Trung Hoa, trong ch\u1ed1n ri\u00eang t\u01b0, khi h\u1ecd s\u1ed1ng tr\u00ean m\u1ea3nh \u0111\u1ea5t n\u00e0y, h\u1ecd v\u1eabn lu\u00f4n lu\u00f4n s\u1ed1ng cu\u1ed9c \u0111\u1eddi nh\u01b0 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc n\u00e0y. \u0110\u1ebfn m\u1ee9c, l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e0n b\u00e0 Nam l\u1ea5y ch\u1ed3ng T\u1ea7u kh\u00f4ng h\u1ec1 c\u1ea3m th\u1ea5y b\u1ecb h\u1eaft h\u1ee7i kh\u1ecfi m\u00f4i tr\u01b0\u1eddng h\u00f4n nh\u00e2n. Trong c\u00e1c cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n T\u1ea7u-Vi\u1ec7t \u0111\u00f3, c\u00e1c b\u00e0 v\u1eabn ng\u1ef1 tr\u1ecb \u1edf c\u00e1i v\u1ecb tr\u00ed m\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng th\u1ea5y c\u00f3 trong c\u00e1c cu\u1ed9c h\u00f4n nh\u00e2n Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t. Nh\u1eefng m\u1ed1i quan h\u1ec7 ri\u00eang t\u01b0 gi\u1eefa T\u1ea7u v\u00e0 Ta l\u1ea1i th\u00e2n t\u00ecnh \u0111\u1eb7c bi\u1ec7t n\u1eefa. C\u00e1c ch\u00fa con Tr\u1eddi t\u1ed1t b\u1ee5ng \u0111\u00f3 lu\u00f4n lu\u00f4n bi\u1ebft c\u00e1ch l\u00e0m cho ng\u01b0\u1eddi ta qu\u00ean \u0111i c\u00e1i \u00e1ch tr\u00ean c\u1ed5, c\u00e1c ch\u00fa bi\u1ebft c\u1ea3 c\u00e1ch b\u00f9 \u0111\u1eafp s\u1ef1 b\u1ea5t b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng mang t\u00ednh th\u1ed1ng tr\u1ecb v\u00e0 b\u1ecb tr\u1ecb gi\u1eefa hai d\u00e2n t\u1ed9c, v\u00e0 b\u00f9 v\u00e0o b\u1eb1ng m\u1ed9t s\u1ef1 b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng h\u1eefu hi\u1ec7u gi\u1eefa k\u1ebb chi\u1ebfm \u0111\u00f3ng v\u00e0 ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba trong cu\u1ed9c \u0111\u1eddi ri\u00eang t\u01b0.\u00a0 \u00a0<\/em><\/p>\n<p><em>\u1ede \u0111\u00e2y, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p s\u1ed1ng qu\u00e1 kh\u00e1c bi\u1ec7t, gi\u1eefa ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p v\u1edbi nhau l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 \u0111o\u00e0n k\u1ebft g\u1eafn b\u00f3 qu\u00e1 \u0111\u00e1ng, so v\u1edbi m\u1ed1i quan h\u1ec7 gi\u1eefa h\u1ecd v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n b\u1ea3n x\u1ee9. \u0110\u1ebfn m\u1ee9c \u0111\u1ed9, c\u00f3 t\u00ecnh tr\u1ea1ng ch\u1ed1ng \u0111\u1ed1i ng\u1ea5m ng\u1ea7m k\u00e9o d\u00e0i, th\u01b0\u1eddng xuy\u00ean gi\u1eefa hai d\u00e2n t\u1ed9c. Ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p kh\u00f4ng ch\u1ec9 kh\u00f4ng bi\u1ebft g\u00ec \u0111\u1ebfn nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi m\u00e0 h\u1ecd \u0111ang s\u1ed1ng c\u00f9ng, m\u00e0 ngay c\u1ea3 \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c hi\u1ec3u bi\u1ebft m\u1ed9t c\u00e1ch k\u1ef9 c\u00e0ng nh\u1eefng con ng\u01b0\u1eddi n\u00e0y khi mu\u1ed1n quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn h\u1ecd, l\u1ea1i tr\u1edf th\u00e0nh nh\u01b0 th\u1ec3 m\u1ed9t th\u1ee9 th\u00f3i h\u01b0, t\u1eadt x\u1ea5u m\u00e0 m\u1ed9t s\u1ed1 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00e3 t\u00ecm c\u00e1ch gi\u1ea5u gi\u1ebfm v\u1edbi ngay c\u1ea3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111\u1ed3ng h\u01b0\u01a1ng c\u1ee7a h\u1ecd do s\u1ee3 b\u1ecb tr\u00e1ch c\u1ee9. Th\u1eadt t\u1ec7, v\u00ec nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p n\u00e0o t\u1ecf ra c\u00f3 s\u1ef1 y\u00eau m\u1ebfn d\u00e2n An Nam, l\u1ea1i \u0111\u1ec1u b\u1ecb m\u1ecdi ng\u01b0\u1eddi trong s\u1ed1 h\u1ecd \u0111\u1ed1i x\u1eed nh\u01b0 th\u1ec3 t\u1ea9y chay v\u1eady!\u00a0 <\/em><\/p>\n<p><em>Th\u1ec3 hi\u1ec7n v\u00e0 bi\u1ec3u l\u1ed9 m\u1ed9t s\u1ef1 d\u1eedng d\u01b0ng tuy\u1ec7t \u0111\u1ed1i tr\u01b0\u1edbc m\u1ecdi c\u1eed ch\u1ec9, m\u1ecdi h\u00e0nh x\u1eed v\u00e0 nh\u1eefng th\u1ee9 g\u00ec c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi An Nam, d\u01b0\u1eddng nh\u01b0 l\u00e0 m\u1ed9t quy t\u1eafc \u1ee9ng x\u1eed x\u00e3 giao c\u1ee7a d\u00e2n \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1mg (Ph\u00e1p) v\u1eady.<\/em><\/p>\n<p><em>\u1ea4y v\u1eady, m\u00e0 h\u1ecd \u0111\u1ecbnh theo cung c\u00e1ch \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 chi\u1ebfm c\u1ee9 x\u1ee9 s\u1edf n\u00e0y, v\u00e0 bi\u1ebfn n\u00f3 th\u00e0nh m\u1ed9t T\u1ed5 qu\u1ed1c th\u1ee9 hai \u0111\u1ea5y!!! Ng\u01b0\u1eddi ta d\u1ef1a v\u00e0o tinh th\u1ea7n \u0111\u00f3 \u0111\u1ec3 tr\u00e1ch c\u1ee9 ng\u01b0\u1eddi An Nam l\u00e0 c\u00f3 t\u01b0 t\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 d\u1ed1i, l\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ea7u \u00f3c h\u1eb1n th\u00f9 v\u00e0 ham mu\u1ed1n \u0111\u00f2i \u0111\u01b0\u1ee3c gi\u1ea3i ph\u00f3ng. Ng\u01b0\u1eddi ta kh\u00f4ng c\u1ea7n quan t\u00e2m v\u00e0 \u0111\u1ec3 \u00fd \u0111\u1ebfn vi\u1ec7c, tr\u01b0\u1edbc khi nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Nam \u1ea5y s\u00e0 v\u00e0o \u0111\u00f4i tay b\u1ea3o h\u1ed9 c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p, h\u1ecd ph\u1ea3i y\u00eau \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p ! H\u1ecd ph\u1ea3i bi\u1ebft ch\u00ednh x\u00e1c ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p t\u1edbi \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 l\u00e0m g\u00ec ?! V\u00e0 n\u1ebfu \u0111\u00fang l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y \u0111\u1ec3 \u0111\u1ecbnh chi\u1ebfm l\u1ea5y h\u1ecd, th\u00ec c\u00e1c v\u1ecb c\u1ea7n l\u00e0m sao cho h\u1ecd t\u00ecnh nguy\u1ec7n nh\u1eadn l\u1ea5y s\u1ef1 ti\u1ebfm chi\u1ebfm \u0111\u00f3. H\u1ecd ph\u1ea3i tin \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng, cu\u1ed1i c\u00f9ng, d\u00f9 th\u1ebf n\u00e0o, h\u1ecd c\u0169ng kh\u00f4ng th\u1ec3 thi\u1ebfu m\u1ed9t \u00f4ng ch\u1ee7 ! Nh\u01b0ng \u0111\u1ec3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 v\u1eady, c\u00e1c v\u1ecb h\u00e3y h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng cho x\u1ee9ng \u0111\u00e1ng v\u1edbi vai tr\u00f2 l\u00e0 nh\u1eefng k\u1ebb \u0111i chi\u1ebfm l\u0129nh. V\u1eady nh\u01b0ng, xin h\u00e3y tin t\u00f4i r\u1eb1ng v\u1eabn c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi An Nam e s\u1ee3 v\u00ec, r\u1ea5t c\u00f3 th\u1ec3, m\u1ed9t ng\u00e0y n\u00e0o \u0111\u00f3 ch\u00fang t\u00f4i s\u1ebd m\u1ea5t n\u01b0\u1edbc Ph\u00e1p \u0111\u1ea5y !<\/em><\/p>\n<p><em>Trong s\u1ed1 \u00edt nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p \u0111\u1ebfn \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng, chao \u00f4i, ng\u01b0\u1eddi An Nam th\u1ea5y h\u1ecd nh\u01b0 nh\u1eefng k\u1ebb qua \u0111\u01b0\u1eddng, \u0111ang \u0111i b\u1ed7ng d\u1eebng l\u1ea1i m\u1ed9t ch\u00fat v\u00ec ng\u1ee1 r\u1eb1ng \u0111\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t ch\u00e2u M\u1ef9 n\u1eefa ! H\u00ecnh nh\u01b0, ng\u01b0\u1eddi Ph\u00e1p lu\u00f4n th\u1ea5t v\u1ecdng th\u1ea5y m\u00ecnh t\u1edbi m\u1ed9t ch\u1ed1n h\u1ec7t nh\u01b0 m\u1ecdi n\u01a1i, v\u00e0 nh\u1eadn ra r\u1eb1ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y th\u00ec \u0111\u00e0nh ph\u1ea3i \u1edf l\u1ea1i \u0111\u00e2y th\u00f4i, n\u1ebfu mu\u1ed1n ki\u1ebfm t\u00ecm h\u1ea1nh ph\u00fac \u1edf n\u01a1i n\u00e0y.<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left\"><em>Kh\u00f4ng ph\u1ea3i v\u00ec ch\u00fang t\u00f4i c\u1ed1 \u00fd kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y r\u1eb1ng, tr\u00ean \u0111\u1eddi n\u00e0y kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u00f4ng c\u00f3 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi l\u00e0 th\u1ef1c d\u00e2n ch\u00e2n ch\u00ednh, h\u1ecd ch\u1ec9 quan t\u00e2m vi\u1ec7c khai kh\u1ea9n \u0111\u1ea5t hoang, l\u1eadp ngh\u1ecb\u00eap b\u1eb1ng c\u00e1ch \u0111em l\u1ea1i cho d\u00e2n b\u1ea3n \u0111\u1ecba c\u00f4ng \u0103n vi\u1ec7c l\u00e0m, cu\u1ed9c s\u1ed1ng v\u00e0 h\u1ea1nh ph\u00fac. Nh\u01b0ng than \u00f4i, nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi nh\u01b0 th\u1ebf thi\u1ec3u s\u1ed1 bi\u1ebft ch\u1eebng n\u00e0o, v\u00e0 nh\u1eefng n\u1ed7 l\u1ef1c qu\u1ea3ng \u0111\u1ea1i nh\u1ea5t c\u1ee7a h\u1ecd th\u00ec r\u1ed3i c\u0169ng b\u1ecb b\u00f3p ngh\u1eb9t, c\u0169ng b\u1ecb x\u00f3a s\u1ea1ch v\u00ec s\u1ef1 d\u1eedng d\u01b0ng v\u00e0 s\u1ef1 h\u1eb1n th\u00f9 c\u1ee7a \u0111\u00e1m \u0111\u00f4ng qu\u1ea7n ch\u00fang&#8230;!\u201d<\/em><\/p>\n<p style=\"text-align: left\">\n<p style=\"text-align: left\"><em>Ch\u00fa th\u00edch:<\/em><\/p>\n<p><a href=\"#_ednref1\" name=\"_edn1\">(12)<\/a> Nhi\u1ec1u b\u00e0i n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng b\u1eb1ng ti\u1ebfng Nam (sau \u0111\u00f3 in l\u1ea1i tr\u00ean <em>\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed<\/em>) \u0111\u00e3 g\u00e2y ra v\u00e0 \u0111ang c\u00f2n g\u00e2y ra nh\u1eefng cu\u1ed9c tranh c\u00e3i kh\u00e1 s\u00f4i s\u1ee5c t\u1ea1i H\u1ed9i T\u01b0\u01a1ng t\u1ebf Gi\u00e1o d\u1ee5c. Nh\u01b0ng ngay c\u1ea3 nh\u1eefng tranh c\u00e3i \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u0103ng th\u1eb3ng \u2013\u00a0 ch\u00fang t\u00f4i th\u00edch th\u00fa \u0111\u01b0\u1ee3c n\u00f3i t\u1edbi \u0111i\u1ec1u n\u00e0y \u2013 th\u00ec c\u0169ng v\u1eabn r\u1ea5t l\u1ecbch s\u1ef1. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u c\u00f3 \u1edf \u0111\u00e2y nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi b\u1ea1n ri\u00eang c\u1ee7a m\u00ecnh, c\u00f3 khi l\u00e0 g\u1ea7n g\u1ee5i nhau v\u00ec nh\u1eefng k\u1ef7 ni\u1ec7m \u0111\u1ed3ng li\u00eau v\u00e0 \u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p, c\u00f3 khi g\u1ea7n g\u1ee5i nhau v\u00ec quan h\u1ec7 h\u1ecd h\u00e0ng ho\u1eb7c quen thu\u1ed9c b\u00ecnh th\u01b0\u1eddng, ho\u1eb7c g\u1ea7n g\u1ee5i nhau v\u00ec c\u00f3 nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i nghi\u00ean c\u1ee9u l\u00e2u b\u1ec1n c\u00f9ng theo m\u1ed9t h\u01b0\u1edbng; nh\u01b0ng ch\u00fang ta t\u00f4n tr\u1ecdng nhau; ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u quan t\u00e2m \u0111\u1ebfn chuy\u1ec7n vi\u1ebft ra ho\u1eb7c n\u00f3i ra tr\u01b0\u1edbc c\u00f4ng ch\u00fang m\u1ed9t t\u1eeb n\u00e0o \u0111\u00f3 m\u00e0 kh\u00f4ng ai ngh\u0129 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1eb1ng ch\u00fang ta kh\u00f4ng coi tr\u1ecdng c\u00e1i danh hi\u1ec7u &#8220;\u0111\u1ed3ng nghi\u1ec7p&#8221; ho\u1eb7c &#8220;\u0111\u1ed3ng li\u00eau&#8221; ta v\u1eabn gi\u00e0nh cho nhau. Trong c\u00f4ng vi\u1ec7c n\u00e0y, th\u1ef1c s\u1ef1 \u0111\u00e3 c\u00f3 m\u1ed9t s\u1ef1 c\u1ea3i thi\u1ec7n c\u00e1c m\u1ed1i quan h\u1ec7 trong H\u1ed9i. L\u00e0m c\u00e1ch g\u00ec \u0111\u1ec3 l\u00fd gi\u1ea3i \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7 hi\u1ec7n t\u01b0\u1ee3ng \u0111\u00f3? Ph\u1ea3i ch\u0103ng l\u00e0 ch\u00fang ta t\u1ed1t \u0111\u1eb9p h\u01a1n nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi \u0111i tr\u01b0\u1edbc, ch\u00fang ta t\u00f4n tr\u1ecdng nhi\u1ec1u h\u01a1n \u0111\u1ebfn t\u00ednh \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u00e0 nh\u00e2n ph\u1ea9m ng\u01b0\u1eddi kh\u00e1c, ch\u00fang ta kh\u00f4ng ch\u1ea5p nh\u1eadn \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng t\u00ecnh c\u1ea3m x\u1ea5u xa l\u00e0m \u0111en t\u1ed1i t\u00e2m h\u1ed3n con ng\u01b0\u1eddi v\u00e0 ch\u00fang ta \u0111au kh\u1ed5 tr\u01b0\u1edbc nh\u1eefng l\u1eddi l\u1ebd cay \u0111\u1ed9c? Ch\u00fang ta mu\u1ed1n tin r\u1eb1ng gi\u1ea3 thuy\u1ebft v\u1eeba r\u1ed3i c\u00f3 ch\u1ee9a \u0111\u1ef1ng m\u1ed9t ph\u1ea7n s\u1ef1 th\u1eadt. Ch\u00fang ta s\u1ebd ch\u1eb3ng kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb vi\u1ec7c trao cho nhau l\u1eddi khen nh\u01b0 v\u1eeba r\u1ed3i; nh\u01b0ng qua s\u1ef1 \u0111\u1ed5i thay \u0111\u00f3 ch\u00fang ta nh\u00ecn th\u1ea5y m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u g\u00ec n\u1eefa c\u00f2n s\u00e2u xa h\u01a1n nhi\u1ec1u. M\u1ed9t m\u1eb7t, t\u1eebng con ng\u01b0\u1eddi ch\u00fang ta \u0111\u1ec1u n\u1ed7 l\u1ef1c h\u1ebft m\u00ecnh cho c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ee7a H\u1ed9i, song ch\u00fang ta v\u1eabn kh\u00f4ng c\u1ed1 th\u1ee7 \u1edf \u0111\u00f3 v\u00e0 ch\u00fang ta ch\u1eb3ng b\u1ecb \u0111\u1ec3 cu\u1ed1n v\u00e0o \u0111\u00f3 m\u1ed9t c\u00e1ch &#8220;g\u00e0n d\u1edf&#8221; nh\u01b0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi ti\u1ec1n b\u1ed1i v\u00e0o c\u00e1i th\u1eddi nh\u01b0 tr\u01b0\u1edbc chi\u1ebfn tranh 1914 khi h\u1ea7u nh\u01b0 ai ai c\u0169ng c\u00f3 \u1ea3o t\u01b0\u1edfng l\u00e0 s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t n\u1ec1n an ninh \u0111\u01b0\u1ee3c b\u1ea3o l\u00e3nh h\u1eb3n hoi v\u00e0 s\u1ebd c\u00f3 m\u1ed9t t\u01b0\u01a1ng lai b\u1ea3o \u0111\u1ea3m. Nh\u1eefng th\u1eddi kh\u1eafc ta t\u1eebng tr\u1ea3i qua \u0111\u00e3 bu\u1ed9c ch\u00fang ta, t\u1ea5t c\u1ea3 ch\u00fang ta ch\u1eb3ng lo\u1ea1i tr\u1eeb m\u1ed9t ai, c\u00e0ng l\u00fac c\u00e0ng ph\u1ea3i tho\u00e1t ra kh\u1ecfi c\u00e1i v\u00f2ng v\u00e2y h\u1ea1n h\u1eb9p c\u1ee7a nh\u1eefng c\u00f4ng vi\u1ec7c ch\u1ec9 c\u1ee7a ri\u00eang ta. L\u00e0m sao ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 m\u00ea m\u1ea3i, \u0111\u1ebfn \u0111\u1ed9 tham gia h\u1ebft m\u00ecnh v\u00e0o ch\u1ec9 m\u1ed9t v\u1ea5n \u0111\u1ec1 nh\u01b0 l\u00e0 chuy\u1ec7n c\u1ea3i c\u00e1ch h\u01b0\u01a1ng th\u00f4n, m\u1ed9t khi \u1edf kh\u1eafp ch\u00e2u \u00c1, ch\u00e2u Phi v\u00e0 ch\u00e2u \u00c2u \u0111ang di\u1ec5n ra nh\u1eefng s\u1ef1 ki\u1ec7n c\u1ef1c k\u1ef3 nghi\u00eam tr\u1ecdng? C\u00f3 c\u00e1i g\u00ec b\u00ean trong ch\u00fang ta nh\u01b0 m\u1ed9t s\u1ee9c ph\u1eabn u\u1ea5t v\u00e0 gi\u1eadn h\u1eddn, ch\u00fang ta \u0111\u00e3 h\u1ecdc c\u00e1ch gi\u1eef ch\u00fang l\u1ea1i gi\u00e0nh cho nh\u1eefng k\u1ebb \u0111ang t\u00ecm c\u00e1ch ph\u00e1 ho\u1ea1i n\u1ec1n h\u00f2a b\u00ecnh. Nh\u01b0 th\u1ebf ch\u00fang ta c\u00f3 g\u00ec sai kh\u00f4ng? H\u00ecnh nh\u01b0 \u0111\u00f3 c\u0169ng ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t ti\u1ebfn b\u1ed9, nh\u01b0ng l\u00e0 m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn \u0111\u01b0\u1ee3c th\u1ef1c hi\u1ec7n m\u00e0 ch\u00fang ta ch\u01b0a c\u00f3 \u00fd th\u1ee9c \u0111\u1ea7y \u0111\u1ee7, m\u1ed9t b\u01b0\u1edbc ti\u1ebfn nh\u1edd ho\u00e0n c\u1ea3nh b\u00ean ngo\u00e0i x\u00f4 \u0111\u1ea9y m\u00e0 th\u00f4i.<\/p>\n<p>Tr\u1edf l\u1ea1i v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, \u0111\u00e2y l\u00e0 v\u00e0i tr\u00edch \u0111o\u1ea1n c\u00e1c cu\u1ed9c n\u00f3i chuy\u1ec7n c\u1ee7a \u00f4ng nh\u01b0 b\u00ean tr\u00ean ch\u00fang t\u00f4i \u0111\u00e3 nh\u1eafc t\u1edbi:<\/p>\n<p>&#8220;&#8230; H\u1ecdc \u0111\u1ec3 m\u00e0 h\u1ecdc, ch\u1ee9 kh\u00f4ng ph\u1ea3i h\u1ecdc \u0111\u1ec3 l\u00e0m quan, th\u00ec n\u01b0\u1edbc Nam ta th\u1ef1c hi\u1ebfm. C\u00f3 m\u1ed9t v\u00e0i \u00f4ng l\u00e0 v\u00e0o b\u1ef1c h\u1ecdc cho l\u1ea5y hay, l\u1ea5y nghi\u1ec7p g\u00f5 tr\u1ebb l\u00e0m c\u00e1i vinh-h\u1ea1nh nh\u1ea5t trong thi\u00ean-h\u1ea1, nh\u01b0ng ch\u1eb3ng qua bi\u1ebft ngh\u1ec1 h\u1ecdc l\u00e0 ngh\u1ec1 nh\u00e0n, d\u1ea1y tr\u1ebb c\u0169ng ch\u1ec9 mu\u1ed1n n\u00f3 nh\u01b0 m\u00ecnh m\u00e0 th\u00f4i, hai n\u1eefa l\u00e0 trong gia-th\u1ee5c g\u00e2y n\u00ean \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ea5y th\u1ea7y c\u1eed th\u1ea7y t\u00fa, v\u1ec1 sau n\u1ebfu c\u00f3 ai l\u00e0m n\u00ean quan n\u1ecd quan kia th\u00ec m\u00ecnh c\u0169ng nh\u1edd v\u00e0o c\u00e1i ngh\u0129a h\u1ecdc-tr\u00f2 ph\u1ea3i \u0111\u1ed9i \u00e2n th\u00e2m m\u00e0 th\u1edd su\u1ed1t \u0111\u1eddi, m\u00e0 ch\u1eafc kh\u00f4ng ph\u1ea3i kh\u1ed1n kh\u00f3, \u0111\u00e3 c\u00f3 l\u0169 h\u1ecdc-tr\u00f2 ph\u1ea3i t\u01b0 gi\u00fap. C\u00f2n nh\u01b0 h\u1ecdc \u0111\u1ec3 t\u00ecm l\u1ea5y \u0111i\u1ec1u hay cho x\u00e3-h\u1ed9i, h\u1ecdc \u0111\u1ec3 tra-kh\u1ea3o t\u1ea1o-h\u00f3a cho t\u1ea1o-h\u00f3a c\u00f3 \u0111i\u1ec1u g\u00ec b\u00ed-hi\u1ec3m ph\u1ea3i s\u01b0ng ra cho nh\u00e2n-lo\u1ea1i th\u00eam ki\u1ebfn-th\u1ee9c m\u00e0 b\u1ed5 c\u00e1ch s\u1ed1ng \u1edf \u0111\u1eddi cho th\u00eam sung-s\u01b0\u1edbng, b\u1edbt t\u1eadt-b\u1ec7nh, b\u1edbt kh\u1ed5-n\u00e3o, th\u00ec c\u00e1i h\u1ecdc \u1ea5y \u1edf n\u01b0\u1edbc Nam ta kh\u00f4ng c\u00f3 ai. M\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecdc, l\u00e0 thi\u1ec7t cho vi\u1ec7c c\u1ea7n-lao chung m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi. H\u1ec5 vi\u1ec7c h\u1ecdc c\u1ee7a m\u00ecnh c\u00f3 c\u00f4ng-hi\u1ec7u, c\u00f3 \u0111\u1eafc-d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c cho thi\u00ean-h\u1ea1 th\u00ec m\u1edbi th\u1ef1c l\u00e0 \u0111\u00e1ng \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u1eeb c\u00e1i kh\u00f3 nh\u1ecdc chung, ch\u1edb ng\u01b0\u1eddi \u0111i h\u1ecdc m\u00e0 kh\u00f4ng hay \u0111\u01b0\u1ee3c vi\u1ec7c g\u00ec, th\u00ec th\u1ef1c l\u00e0 \u0103n l\u01b0\u1eddng c\u01a1m, m\u1eb7c l\u01b0\u1eddng \u00e1o c\u1ee7a x\u00e3-h\u1ed9i. N\u00f3i t\u1ed5ng l\u1ea1i, th\u00ec trong n\u01b0\u1edbc Nam ta c\u1ea7n-m\u1eabn nh\u1ea5t ch\u1ec9 c\u00f3 ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m ru\u1ed9ng x\u1ee9 B\u1eafc-k\u1ef3 v\u1edbi Trung-k\u1ef3 m\u00e0 th\u00f4i, nh\u01b0ng m\u00e0 s\u1ef1 c\u1ea7n-m\u1eabn \u1ea5y, nh\u00e0 l\u00e0m ru\u1ed9ng kh\u00f4ng bi\u1ebft l\u1ea5y l\u00e0m vinh-h\u1ea1nh. Tay c\u1ea7m c\u1ea7y m\u00e0 m\u1eaft v\u1eabn tr\u00f4ng b\u1ecdn d\u00e0i l\u01b0ng t\u1ed1n v\u1ea3i, l\u00fac n\u00e0o qu\u0103ng \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e1i c\u1ea7y c\u00f3 \u00edch, m\u00e0 c\u1ea7m l\u1ea5y c\u00e1i b\u00fat l\u00f4ng th\u1ecf v\u1ebd h\u01b0\u01a1u v\u1ebd v\u01b0\u1ee3n, t\u1ea3 c\u1ea3nh tr\u00ean gi\u1eddi d\u01b0\u1edbi bi\u1ec3n, th\u00ec c\u0169ng qu\u0103ng \u0111i ngay. Ng\u01b0\u1eddi \u0111i bu\u00f4n, ng\u01b0\u1eddi l\u00e0m th\u1ee3 th\u00ec l\u00fac n\u00e0o b\u1ea5t-\u0111\u1eafc-d\u0129 ph\u1ea3i v\u1ea5t-v\u1ea3, th\u00ec v\u1ea5t-v\u1ea3. \u0110\u1ebfn khi nh\u1edd c\u00e1i ch\u00e0ng c\u00e1i \u0111\u1ee5c, c\u00e1i kim c\u00e1i chr, m\u00e0 c\u00f3 \u0111\u1ed3ng d\u01b0, th\u00ec \u0111i lo ngay c\u00e1i <em>h\u00e0n <\/em>c\u00e1i <em>b\u00e1t <\/em>chi chi, ngh\u1ec1 nh\u00e0 giao cho l\u0169 \u0111\u1ea7y-t\u1edb kh\u00f4ng th\u00e8m l\u00e0m n\u1eefa. C\u00f2n nh\u00e0 nho th\u00ec kh\u1ed1n h\u1ecdc, gia c\u00f4ng \u0111\u00e8n s\u00e1ch, c\u0169ng ch\u1eb3ng qua c\u1ed1 l\u1ea5y \u0111\u00f4i hia c\u00e1i l\u1ecdng, khi \u0111\u00e3 \u0111\u01b0\u1ee3c r\u1ed3i nh\u01b0 ng\u01b0\u1eddi \u0111\u01b0\u1ee3c c\u00e2u th\u1ea7n-ch\u00fa m\u1edf c\u00e1i c\u1eeda c\u00f4ng-\u0111\u01b0\u1eddng. L\u00e0m \u0111\u1ebfn quan ch\u1eef-ngh\u0129a x\u01b0a kh\u00f4ng d\u00f9ng \u0111\u00e2u \u0111\u1ebfn n\u1eefa; th\u00ec c\u00e1i c\u1ea7n-lao \u0111\u00f3 c\u00f3 g\u1ecdi l\u00e0 c\u1ea7n-lao h\u1eefu-d\u1ee5ng \u0111\u01b0\u1ee3c kh\u00f4ng? V\u1eady th\u00ec n\u00ean k\u1ebft r\u1eb1ng ng\u01b0\u1eddi An-nam, th\u1ef1c c\u00f3 n\u1ebft xi\u00eang-n\u0103ng ch\u1ecbu kh\u00f3, nh\u01b0ng m\u00e0 c\u00e1i n\u1ebft \u1ea5y n\u00ean khi\u1ebfn cho n\u00f3 c\u00f3 ngh\u0129a-l\u00fd, c\u00f3 \u00edch-l\u1ee3i cho \u0111\u1eddi, m\u00e0 ph\u1ea3i bi\u1ebft qu\u00fd c\u00e1i xi\u00eang-n\u0103ng, ch\u1edb \u0111\u1eebng c\u00f3 cho l\u00e0 m\u1ed9t c\u00e1i t\u1ed9i \u0111\u1ec3 r\u00e0nh cho k\u1ebb k\u00e9m \u00e2m-\u0111\u1ee9c m\u00e0 th\u00f4i. (<em>\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed, <\/em>s\u1ed1 11 ng\u00e0y 24 th\u00e1ng b\u1ea9y n\u0103m 1913: <em>X\u00e9t t\u1ed9i m\u00ecnh<\/em>).<\/p>\n<p>&#8220;H\u1ecdc c\u00f3 hai b\u1eadc, m\u1ed9t b\u1eadc s\u01a1-\u0111\u1eb3ng \u0111\u1ec3 cho tr\u1ebb-con m\u1edbi l\u1edbn l\u00ean, h\u1ecdc l\u1ea5y bi\u1ebft g\u1ecdi l\u00e0 m\u1ed7i th\u1ee9 m\u1ed9t ch\u00fat. Trong b\u1eadc \u1ea5y, h\u1ecdc c\u00f3 ba n\u0103m, t\u01b0\u1edfng kh\u00f4ng n\u00ean d\u1ea1y ch\u1eef Ph\u00e1p m\u1ed9t t\u00ed n\u00e0o. C\u00f2n b\u1eadc trung-\u0111\u1eb3ng, \u0111\u1ec3 \u0111i thi c\u1eed, \u0111\u1ec3 n\u00ean nh\u1eefng b\u1eadc c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng ng\u00e0y sau, ch\u1eb3ng ph\u1ea3i hay ch\u1eef nho, m\u00e0 c\u0169ng ch\u1eb3ng ph\u1ea3i th\u00f4ng ch\u1eef Ph\u00e1p, th\u1ef1c l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi th\u00f4ng qu\u1ed1c-v\u0103n, th\u00ec ph\u1ea3i c\u00f3 h\u1ecdc ch\u1eef Nho v\u00e0 ch\u1eef Ph\u00e1p, ch\u1eef nho \u0111\u1ec3 m\u00e0 am-hi\u1ec3u l\u1ecbch-s\u1eed n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh do \u1edf \u0111\u00f3 m\u00e0 ra; ch\u1eef Ph\u00e1p l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc B\u1ea3o-h\u1ed9 ta ng\u00e0y nay, l\u00e0 ch\u1eef c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ea7y m\u1edbi, m\u00ecnh tr\u00f4ng mong m\u00e0 h\u1ecdc l\u1ea5y thu\u1eadt hay. Trung-\u0111\u1eb3ng h\u1ecdc th\u00ec ta n\u00ean h\u1ecdc c\u1ea3 ch\u1eef nho v\u00e0 ch\u1eef Ph\u00e1p, nh\u01b0ng Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t h\u1ecdc, th\u00ec l\u1ea1i n\u00ean b\u1ecf \u0111\u1ee9t ch\u1eef nho \u0111i. L\u1ed1i h\u1ecdc ta m\u1edbi, c\u00f2n g\u1ea7n l\u1ed1i h\u1ecdc nho ng\u00e0y tr\u01b0\u1edbc, cho n\u00ean h\u1ecdc ch\u1eef nho \u0111\u01b0\u1ee3c\u00a0 k\u1ef9. M\u00e0 ch\u1eef nho \u0111\u00e3 h\u1ecdc, kh\u00f4ng h\u1ecdc d\u1ed1i \u0111\u01b0\u1ee3c, \u1edf c\u00e1c tr\u00e0ng Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t m\u00e0 \u0111em d\u1ea1y ch\u1eef nho th\u00ec d\u1ea1y bu\u1ed5i n\u00e0o, h\u1ecdc tr\u00f2 thi\u1ec7t m\u1ea5t bu\u1ed5i \u1ea5y. Ph\u00e0m con tr\u1ebb An-nam \u0111\u00e3 v\u00e0o h\u1ecdc Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t, to\u00e0n l\u00e0 \u0111i h\u1ecdc c\u01b0\u1edbp g\u1ea1o c\u1ea3, ch\u1ec9 mu\u1ed1n cho ch\u00f3ng th\u00f4ng ti\u1ebfng \u0110\u1ea1i-Ph\u00e1p m\u00e0 \u0111i l\u00e0m vi\u1ec7c ho\u1eb7c \u0111\u1ec3 bu\u00f4n b\u00e1n v\u1edbi ng\u01b0\u1eddi \u0110\u1ea1i-Ph\u00e1p. H\u1ecda l\u00e0 m\u1edbi c\u00f3 m\u1ed9t hai ng\u01b0\u1eddi, h\u1ecdc ti\u1ebfng \u0110\u1ea1i-Ph\u00e1p \u0111\u1ec3 m\u00e0, t\u1ed1t ngh\u1ecb\u00eap chi h\u1eadu, l\u1ea1i c\u00f2n ch\u0103m v\u00e0o vi\u1ec7c h\u1ecdc cho qu\u00e1n-th\u00f4ng l\u1ecbch-s\u1eed, lu\u00e2n-l\u00fd c\u0169 n\u01b0\u1edbc Nam. B\u1edfi th\u1ebf \u1edf c\u00e1c tr\u00e0ng Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t, c\u1ee9 h\u00f4m n\u00e0o \u0111\u1ebfn phi\u00ean m\u1ea5y th\u1ea7y gi\u00e1o ch\u1eef nho d\u1ea1y, th\u00ec h\u1ecdc-tr\u00f2 cho nh\u01b0 m\u1ed9t bu\u1ed5i ph\u1ea3i ngh\u1ec9, ng\u1ed3i m\u00e0 ng\u1ee7 g\u1eadt, trong khi th\u1ea7y gi\u00e1o vi\u1ebft l\u00ean b\u1ea3ng nh\u1eefng b\u00e0i h\u1ecdc nh\u1ee1 nh\u00e0ng, d\u1ec5 qu\u00e1 cho k\u1ebb bi\u1ebft r\u1ed3i, kh\u00f3 qu\u00e1 cho k\u1ebb ch\u01b0a bi\u1ebft. T\u1ed5ng k\u1ebft l\u1ea1i, th\u00ec ch\u1eef nho ch\u1ec9 c\u00f2n n\u00ean gi\u1eef l\u1ea1i \u0111\u1ec3 m\u00e0 d\u1ea1y \u1edf khoa Trung-\u0111\u1eb3ng Nam-h\u1ecdc m\u00e0 th\u00f4i, \u0111\u1ee3i mai sau khi n\u00e0o c\u00f3 c\u1ea3 khoa Cao-\u0111\u1eb3ng Nam-h\u1ecdc, ho\u1eb7c khoa ng\u00f4n-ng\u1eef v\u0103n-ch\u01b0\u01a1ng \u1edf cao-\u0111\u1eb3ng, b\u1ea5y gi\u1edd m\u1edbi l\u1ea1i c\u00f3 n\u01a1i kh\u00e1c ph\u1ea3i d\u00f9ng \u0111\u1ebfn ch\u1eef nho. B\u00e2y gi\u1edd tr\u1ebb con xin nh\u1ea5t-quy\u1ebft \u0111\u1eebng cho h\u1ecdc ch\u1eef nho n\u1eefa, m\u00e0 c\u00e1c tr\u00e0ng Ph\u00e1p-Vi\u1ec7t c\u0169ng xin b\u1ecf l\u1ed1i d\u1ea1y ch\u1eef nho.&#8221;\u00a0\u00a0\u00a0 (<em>\u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed, <\/em>s\u1ed1 31 ng\u00e0y th\u1ee9 n\u0103m 11 th\u00e1ng ch\u1ea1p n\u0103m 1913: <em>Ch\u1eef nho n\u00ean \u0111\u1ec3 hay n\u00ean b\u1ecf?<\/em>).<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&nbsp; Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1 \u0111\u0103ng tr\u00ean t\u1ea1p ch\u00ed \u201cTin t\u1ee9c \u2013 H\u1ed9i T\u01b0\u01a1ng t\u00e1c Gi\u00e1o d\u1ee5c \u0110\u00f4ng kinh\u201d, cu\u1ed1n s\u1ed1 16 : s\u1ed11 v\u00e0 2, t\u1eeb th\u00e1ng Gi\u00eang \u0111\u1ebfn th\u00e1ng S\u00e1u n\u0103m 1936. H\u1ecdc gi\u1ea3 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh Ti\u1ebfp theo ph\u1ea7n 2. &#8230; Kh\u00f4ng \u0111\u1ec3 m\u00ecnh b\u1ecb cu\u1ed1n h\u00fat v\u00e0o c\u00f4ng vi\u1ec7c d\u1ea1y h\u1ecdc, ho\u1eb7c [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":31,"featured_media":2255,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[45,13],"tags":[26,23,97,87,105,32,42,27,107,93,22,20,30,108,106,86,109,53,55,34,33,94,96,54,28,31,100,51,24,8,21,25,36,110],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2016\/01\/12510511_10153777359877954_401259842977368528_n.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2430"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/31"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2430"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2430\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2431,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2430\/revisions\/2431"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2255"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2430"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2430"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2430"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}