{"id":101,"date":"2012-05-05T19:39:00","date_gmt":"2012-05-05T12:39:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.levent.com.vn\/?p=101"},"modified":"2014-08-14T22:19:42","modified_gmt":"2014-08-14T15:19:42","slug":"nguyen-van-vinh-mot-nguoi-nam-moi-dau-tin","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/?p=101","title":{"rendered":"Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1edbi \u0111\u1ea7u ti&ecirc;n"},"content":{"rendered":"<blockquote><p>Ch\u1eb3ng quan m\u00e0 qu\u00fd, ch\u1eb3ng ph\u00fa m\u00e0 h\u00e0o, gi\u1eefa tr\u1eddi Nam gi\u00f3 th\u1ed5i tung m\u00e2y, gan \u00f3c d\u1ec5 \u0111\u00e2u v\u00f9i ch\u00edn su\u1ed1i;<br \/>\nC\u00f3 l\u01b0\u1ee1i nh\u01b0 c\u1ed3ng, c\u00f3 b\u00fat nh\u01b0 th\u00e9p, trong l\u00e0ng b\u00e1o m\u1edf c\u1edd khua tr\u1ed1ng, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ee7 ngh\u00ecn thu.<\/p>\n<p>(C\u00e2u \u0111\u1ed1i vi\u1ebfng c\u1ee7a TU\u1ea6N B\u00c1O \u0110\u00d4NG T\u00c2Y)<\/p><\/blockquote>\n<p align=\"justify\">B\u1ea1n t\u00f4i n\u00f3i, l\u00e0m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam m\u1edbi b\u00e2y gi\u1edd \u0111\u00e3 kh\u00f3 th\u00ec l\u00e0m m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1edbi (T\u00e2n Nam t\u1eed) nh\u01b0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh h\u1ed3i \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 XX h\u1eb3n kh\u00f3 h\u01a1n nhi\u1ec1u. \u0110\u00fang v\u1eady. V\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m \u0111\u1ea7u th\u1ebf k\u1ef7 tr\u01b0\u1edbc, Vi\u1ec7t Nam ch\u1ee7 y\u1ebfu v\u1eabn l\u00e0 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i qu\u00e2n ch\u1ee7 n\u00f4ng nghi\u1ec7p Nho gi\u00e1o. Ng\u01b0\u1eddi Vi\u1ec7t Nam, k\u1ec3 c\u1ea3 t\u1ea7ng l\u1edbp c\u00f3 h\u1ecdc b\u1ea5y gi\u1edd, v\u1eabn ph\u1ea3i s\u1ed1ng th\u00e2n ph\u1eadn th\u1ea7n d\u00e2n nhi\u1ec1u tr\u00f3i bu\u1ed9c. \u0110\u00e2u c\u00f3 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u01b0 ng\u00e0y nay: \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc th\u00ec \u0111\u1ed5i m\u1edbi v\u00e0 m\u1edf c\u1eeda; th\u1ebf gi\u1edbi th\u00ec ng\u00e0y m\u1ed9t tr\u1edf n\u00ean ph\u1eb3ng; con ng\u01b0\u1eddi th\u00ec \u0111ang d\u1ea7n l\u00e0 c\u00f4ng d\u00e2n tr\u00e1i \u0111\u1ea5t! (1) . Nh\u01b0ng, c\u00f3 l\u1ebd, th\u1eddi \u1ea5y b\u1ed9 ph\u1eadn tr\u00ed th\u1ee9c h\u00ecnh nh\u01b0 c\u00f3 quy\u1ebft t\u00e2m \u0111\u1ed5i m\u1edbi x\u00e3 h\u1ed9i cao l\u1eafm th\u00ec ph\u1ea3i. V\u00e0, m\u1ed9t \u0111i\u1ec1u n\u1eefa c\u0169ng quan tr\u1ecdng kh\u00f4ng k\u00e9m: h\u1ecd l\u00e0 nh\u1eefng c\u00e1 nh\u00e2n c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_500_thumb.jpg\"><img fetchpriority=\"high\" decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-97\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_500_thumb.jpg\" alt=\"120427_500_thumb.jpg\" width=\"480\" height=\"518\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_500_thumb.jpg 480w, https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_500_thumb-277x300.jpg 277w\" sizes=\"(max-width: 480px) 100vw, 480px\" \/><\/a><\/p>\n<p align=\"center\">Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.chungta.com\/Desktop.aspx\/ChungTa-SuyNgam\/Van-Hoa\/Chan_dung_that_hoc_gia_Nguyen_Van_Vinh\/\">Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh <\/a>(sinh 15-6-1882) l\u00e0 m\u1ed9t con ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 t\u00e0i n\u0103ng. \u00d4ng kh\u00f4ng xu\u1ea5t th\u00e2n t\u1eeb m\u1ed9t gia \u0111\u00ecnh th\u1ebf gia v\u1ecdng t\u1ed9c n\u00e0o c\u1ea3. B\u1ed1 m\u1eb9 ch\u1ec9 l\u00e0 nh\u1eefng n\u00f4ng d\u00e2n ngh\u00e8o \u1edf l\u00e0ng Ph\u01b0\u1ee3ng V\u0169, ph\u1ee7 Th\u01b0\u1eddng T\u00edn (nay l\u00e0 Ph\u00fa Xuy\u00ean, H\u00e0 T\u00e2y), m\u1ed9t v\u00f9ng chi\u00eam tr\u0169ng ngh\u00e8o \u0111\u00f3i ph\u1ea3i b\u1ecf qu\u00ea ra H\u00e0 N\u1ed9i ki\u1ebfm \u0103n. V\u00ec th\u1ebf, t\u1eeb nh\u1ecf Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u00e0m ngh\u1ec1 k\u00e9o qu\u1ea1t thu\u00ea \u1edf tr\u01b0\u1eddng Th\u00f4ng Ng\u00f4n (College des Interpr\u00e8tes). V\u1eeba l\u00e0m v\u1eeba h\u1ecdc l\u1ecfm c\u0169ng \u0111\u1ee7 cho \u00f4ng gi\u1ecfi h\u01a1n c\u1ea3 h\u1ecdc vi\u00ean l\u00e0 nh\u1eefng nho sinh nh\u1ea5t th\u1ebf, quay sang h\u1ecdc ti\u1ebfng T\u00e2y. \u00d4ng hi\u1ec7u tr\u01b0\u1edfng th\u1ea5y v\u1eady cho Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0o h\u1ecdc \u0111\u1eb7c c\u00e1ch. V\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 \u0111\u1ed7 \u0111\u1ea7u kh\u00f3a th\u00f4ng ng\u00f4n 1893 \u2013 1895 khi m\u1edbi c\u00f3 14 tu\u1ed5i. Sau \u0111\u00f3, \u00f4ng l\u1ea7n l\u01b0\u1ee3t l\u00e0m th\u01b0 k\u00fd \u1edf c\u00e1c t\u00f2a c\u00f4ng s\u1ee9 L\u00e0o Cai, Ki\u1ebfn An, B\u1eafc Ninh v\u00e0 cu\u1ed1i c\u00f9ng l\u00e0 \u1edf t\u00f2a \u0110\u1ed1c l\u00fd H\u00e0 N\u1ed9i. Sau khi \u0111\u01b0\u1ee3c tham gia H\u1ed9i ch\u1ee3 Tri\u1ec3n l\u00e3m Thu\u1ed9c \u0111\u1ecba \u1edf Marseille v\u1ec1, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh xin th\u00f4i cu\u1ed9c \u0111\u1eddi c\u00f4ng ch\u1ee9c \u0111ang r\u1ea5t hanh th\u00f4ng c\u1ee7a m\u00ecnh \u0111\u1ec3 l\u00e0m m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o t\u1ef1 do. N\u0103m \u1ea5y, 1906, \u00f4ng m\u1edbi c\u00f3 24 tu\u1ed5i.<\/p>\n<p>Th\u1eddi \u1ea5y, ng\u01b0\u1eddi ta coi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh nh\u01b0 m\u1ed9t th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng. Th\u1ebf gi\u1edbi c\u00f3 nhi\u1ec1u th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng to\u00e1n h\u1ecdc v\u00e0 \u00e2m nh\u1ea1c. Nh\u01b0 Mozart ch\u1eb3ng h\u1ea1n. Vi\u1ec7t Nam c\u0169ng c\u00f3 th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng, nh\u01b0ng ch\u1ee7 y\u1ebfu l\u00e0 th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng h\u1ecdc, m\u00e0 l\u1ea1i l\u00e0 c\u00e1i h\u1ecdc k\u00fd \u1ee9c, ch\u1ee7 y\u1ebfu d\u1ef1a v\u00e0o tr\u00ed nh\u1edb. Nguy\u1ec5n Hi\u1ec1n \u0111\u1ed7 tr\u1ea1ng nguy\u00ean ch\u1ec9 v\u1eeba h\u1ebft tu\u1ed5i m\u1ee5. Ri\u00eang tr\u01b0\u1eddng h\u1ee3p Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, t\u00f4i th\u00edch coi \u00f4ng l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1edbm. B\u1edfi l\u1ebd th\u1ea7n \u0111\u1ed3ng ch\u1ec9 l\u00e0 th\u1ea7n trong m\u1ed7i c\u00e1i l\u0129nh v\u1ef1c tr\u1eddi cho, c\u00f2n l\u1ea1i h\u1ebft th\u1ea3y \u0111\u1ec1u v\u1eabn r\u1ea5t tr\u1ebb con (\u0111\u1ed3ng). Ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1edbm th\u00ec kh\u00f4ng v\u1eady. Anh ta ch\u00edn trong m\u1ecdi l\u0129nh v\u1ef1c \u0111\u1eddi s\u1ed1ng. V\u0103n h\u00e0o Nga Solokhov, Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh ng\u01b0\u1eddi c\u00f9ng th\u1eddi v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u00e0 H\u00e0 V\u0103n T\u1ea5n, theo t\u00f4i, c\u0169ng l\u00e0 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi tr\u01b0\u1edfng th\u00e0nh s\u1edbm. C\u00f3 nh\u1eefng th\u1eddi bao c\u1ea5p ta th\u00e0nh nh\u1eefng \u0111\u1ee9a tr\u1ebb th\u00ec c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng th\u1eddi th\u00fac \u0111\u1ea9y con ng\u01b0\u1eddi ch\u00edn s\u1edbm (ch\u1ee9 kh\u00f4ng ch\u00edn g\u01b0\u1ee3ng, ho\u1eb7c ch\u00edn \u00e9p).<\/p>\n<p>B\u1ecf c\u00e1i ngh\u1ec1 truy\u1ec1n th\u1ed1ng c\u1ee7a tr\u00ed th\u1ee9c Vi\u1ec7t Nam l\u00e0 l\u00e0m quan hay vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1ec3 theo \u0111u\u1ed5i m\u1ed9t ngh\u1ec1 m\u1edbi xu\u1ea5t hi\u1ec7n trong x\u00e3 h\u1ed9i, ngh\u1ec1 l\u00e0m b\u00e1o \u0111\u1ed9c l\u1eadp, l\u00e0 m\u1ed9t quy\u1ebft \u0111\u1ecbnh ch\u00edn. H\u1eb3n trong chuy\u1ebfn Ph\u00e1p du \u1ea5y, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 nh\u1eadn th\u1ee9c nhi\u1ec1u \u0111i\u1ec1u. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft, s\u1ef1 ph\u00e1t tri\u1ec3n kinh t\u1ebf, s\u1ef1 r\u1ef1c r\u1ee1 c\u1ee7a v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng ngh\u1ec7 thu\u1eadt, l\u00f2ng ham m\u00ea b\u00ecnh \u0111\u1eb3ng, d\u00e2n ch\u1ee7 v\u00e0 tinh th\u1ea7n duy l\u00ed, th\u1ef1c nghi\u1ec7m. Trong \u0111\u00f3, c\u00f3 ngh\u1ec1 b\u00e1o.<\/p>\n<p align=\"center\"><a href=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_images_thumb.jpg\"><img decoding=\"async\" class=\"alignnone size-full wp-image-100\" src=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_images_thumb.jpg\" alt=\"120427_images_thumb.jpg\" width=\"517\" height=\"420\" srcset=\"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_images_thumb.jpg 517w, https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_images_thumb-300x243.jpg 300w\" sizes=\"(max-width: 517px) 100vw, 517px\" \/><\/a><\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #0000ff;\">Tranh &#8220;S\u1ef1 ra \u0111\u1eddi c\u1ee7a ch\u1eef Qu\u1ed1c ng\u1eef &#8211; C\u00e1i ch\u1ebft si\u00eau vi\u1ec7t<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #0000ff;\">c\u1ee7a \u00f4ng Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh&#8221; c\u1ee7a h\u1ecda s\u0129 Nguy\u1ec5n \u0110\u00ecnh \u0110\u0103ng<\/span><\/p>\n<p align=\"center\"><span style=\"color: #0000ff;\">(s\u01a1n d\u1ea7u tr\u00ean v\u1ea3i, 65 x 80 cm, 2001)<\/span><\/p>\n<p>X\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam c\u1ed5 truy\u1ec1n l\u00e0 m\u1ed9t x\u00e3 h\u1ed9i ngh\u00e8o th\u00f4ng tin. M\u1ed9t ph\u1ea7n v\u00ec kh\u00f4ng c\u00f3 c\u00e1c ph\u01b0\u01a1ng ti\u1ec7n nh\u01b0 b\u00e1o ch\u00ed, xu\u1ea5t b\u1ea3n, ph\u1ea7n kh\u00e1c do s\u1ef1 ph\u00e2n c\u1ea5p. Quy\u1ec1n \u0111\u01b0\u1ee3c bi\u1ebft nhi\u1ec1u hay \u00edt t\u00f9y thu\u1ed9c v\u00e0o vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi \u0111\u00f3 n\u1eafm gi\u1eef v\u1ecb tr\u00ed cao hay th\u1ea5p trong thang b\u1eadc x\u00e3 h\u1ed9i. R\u1ed3i vi\u1ec7c ng\u01b0\u1eddi d\u00e2n \u0111a s\u1ed1 m\u00f9 ch\u1eef, r\u1ed3i vi\u1ec7c s\u1eed d\u1ee5ng ch\u1eef H\u00e1n (t\u1eed ng\u1eef c\u1ee7a n\u01b0\u1edbc ngo\u00e0i) v\u00e0 sau n\u00e0y l\u00e0 ch\u1eef Ph\u00e1p l\u00e0 ng\u00f4n ng\u1eef ch\u00ednh th\u1ee9c l\u1ea1i c\u00e0ng t\u00f4 \u0111\u1eadm th\u00eam b\u1ee9c tranh th\u00f4ng tin t\u1ed1i m\u00e0u n\u00e0y. B\u1edfi v\u1eady, \u0111\u1ec3 canh t\u00e2n x\u00e3 h\u1ed9i ph\u1ea3i ph\u00e1 v\u1ee1 s\u1ef1 t\u1eafc ngh\u1ebdn th\u00f4ng tin n\u00f3i tr\u00ean th\u00ec m\u1edbi khai th\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c d\u00e2n tr\u00ed. M\u00e0 khai th\u00f4ng d\u00e2n tr\u00ed (k\u1ec3 c\u1ea3 quan tr\u00ed n\u1eefa) th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec c\u1ea5p thi\u1ebft h\u01a1n l\u00e0 ph\u1ed5 bi\u1ebfn ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef. V\u00e0 \u0111\u1ec3 ph\u1ed5 bi\u1ebfn ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef th\u00ec kh\u00f4ng g\u00ec hi\u1ec7u qu\u1ea3 h\u01a1n l\u00e0 l\u00e0m b\u00e1o. L\u00e0m b\u00e1o v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, v\u1eeba \u0111\u1ec3 ph\u00e1t tri\u1ec3n ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef, qu\u1ed1c v\u0103n v\u1eeba th\u00fac \u0111\u1ea9y t\u01b0 t\u01b0\u1edfng canh t\u00e2n \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc. Ba trong m\u1ed9t l\u00e0 th\u1ebf. V\u00ec th\u1ebf Nguy\u1ebfn V\u0103n V\u0129nh m\u1edbi n\u00f3i: \u201cN\u01b0\u1edbc Nam ta mai sau n\u00e0y hay d\u1edf c\u0169ng \u1edf ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef\u201d. C\u00e2u n\u00f3i gi\u1ea3n d\u1ecb n\u00e0y kh\u00f4ng \u0111\u01b0\u1ee3c ng\u01b0\u1eddi ta nh\u1edb \u0111\u1ebfn nhi\u1ec1u nh\u01b0 m\u1ed9t c\u00e2u n\u00f3i kh\u00e1c, \u1ea5n t\u01b0\u1ee3ng h\u01a1n c\u1ee7a Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh: \u201cTruy\u1ec7n Ki\u1ec1u c\u00f2n ti\u1ebfng ta c\u00f2n, ti\u1ebfng ta c\u00f2n n\u01b0\u1edbc ta c\u00f2n\u201d. H\u00f3a ra, nh\u1eefng g\u00ec qu\u00e1 \u0111\u00fang, qu\u00e1 hi\u1ec3n nhi\u00ean th\u00ec d\u1ec5 tr\u01b0\u1ee3t kh\u1ecfi \u0111\u1ea7u \u00f3c tr\u01a1n tru c\u1ee7a ch\u00fang ta.<\/p>\n<p>Nh\u01b0ng s\u1ef1 nghi\u1ec7p b\u00e1o ch\u00ed c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh th\u00ec kh\u00f4ng d\u1ec5 tr\u01b0\u1ee3t \u0111i nh\u01b0 v\u1eady. Sau khi \u0111\u00e3 l\u00e0 m\u1ed9t trong nh\u1eefng vi\u00ean ch\u1ee9c \u0111\u1ea7u ti\u00ean trong b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0nh ch\u00ednh Ph\u00e1p th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u1ea1i l\u00e0 m\u1ed9t trong s\u1ed1 \u00edt nh\u00e0 b\u00e1o \u0111\u1ea7u ti\u00ean c\u1ee7a b\u1ed9 m\u00e1y h\u00e0nh ch\u00ednh n\u00e0y. N\u0103m 1907, \u00f4ng l\u00e0m ch\u1ee7 b\u00fat t\u1edd \u0110\u0103ng c\u1ed5 t\u00f9ng b\u00e1o l\u1ea5y bi\u1ec7t hi\u1ec7u l\u00e0 T\u00e2n Nam t\u1eed, \u0111\u1ee9ng h\u1eb3n v\u1ec1 phe c\u00e1i m\u1edbi. Sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u00e1c t\u1edd Notre Journal, 1908; Notre Revue, 1909; r\u1ed3i L\u1ee5c t\u1ec9nh t\u00e2n v\u0103n \u1edf Nam k\u1ef3, 1909; \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed, 1913- 1916. N\u0103m 1915, \u00f4ng l\u00e0m th\u00eam \u1edf t\u1edd Nam h\u1ecdc ni\u00ean kh\u00f3a, sau \u0111\u1ed5i l\u00e0 H\u1ecdc b\u00e1o. N\u0103m 1931, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh s\u00e1ng l\u1eadp t\u1edd L`Annam Nuoveau, t\u1edd b\u00e1o \u0111\u1ecbnh m\u1ec7nh d\u1eabn \u0111\u1ebfn c\u00e1i ch\u1ebft c\u1ee7a \u00f4ng.<\/p>\n<p>M\u1eb7c d\u00f9 v\u00e0o l\u00e0ng b\u00e1o r\u1ea5t s\u1edbm, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ch\u1ec9 th\u1ef1c s\u1ef1 ra kh\u1ecfi b\u00f3ng t\u1ed1i c\u1ee7a ng\u01b0\u1eddi gi\u00fap vi\u1ec7c \u0111\u1ec3 tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o \u0111\u00e0n anh, m\u1ed9t ng\u1ef1 s\u1ef1 v\u0103n \u0111\u00e0n, khi \u00f4ng l\u00e0m \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed. \u0110\u00e2y l\u00e0 m\u1ed9t di\u1ec5n \u0111\u00e0n quy t\u1ee5 \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1eefng c\u00e2y b\u00fat tinh hoa c\u1ee7a th\u1eddi \u0111\u1ea1i b\u1ea5y gi\u1edd. D\u00f9 h\u1ecd l\u00e0 c\u1ef1u h\u1ecdc nh\u01b0 Phan K\u1ebf B\u00ednh, Nguy\u1ec5n \u0110\u1ed7 M\u1ee5c, hay t\u00e2n h\u1ecdc nh\u01b0 Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, Nguy\u1ec5n V\u0103n T\u1ed1, Ph\u1ea1m Duy T\u1ed1n. T\u1eeb \u0111\u00e2y, qu\u1ed1c v\u0103n Vi\u1ec7t Nam kh\u00f4ng c\u00f2n ch\u1ec9 d\u1ef1a v\u00e0o t\u01b0 t\u01b0\u1edfng tam gi\u00e1o, tr\u00ecnh b\u00e0y nh\u1eefng \u0111\u1ec1 t\u00e0i \u0111\u1ea1o \u0111\u1ee9c hay t\u00ecnh c\u1ea3m m\u00f4ng lung gi\u1eefa tr\u1eddi tr\u00ean \u0111\u1ea5t d\u01b0\u1edbi. Nh\u1eefng b\u00e0i b\u00e1o tr\u00ean \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed \u0111\u1ec1u xu\u1ea5t ph\u00e1t t\u1eeb nhu c\u1ea7u tr\u00ecnh b\u00e0y, ph\u00e2n t\u00edch gi\u1ea3i \u0111\u00e1p c\u00e1c v\u1ea5n \u0111\u1ec1 th\u1eddi cu\u1ed9c. \u0110\u00f3 l\u00e0 s\u1ef1 ph\u00ea ph\u00e1n c\u00e1c h\u1ecdc thuy\u1ebft gi\u01b0\u1eddng m\u1ed1i x\u01b0a, c\u00e1c l\u00e2u \u0111\u00e0i v\u0103n h\u00f3a c\u0169 v\u00e0 truy\u1ec1n b\u00e1 c\u00e1c t\u01b0 t\u01b0\u1edfng \u00c1nh s\u00e1ng c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y ho\u1eb7c tr\u1ef1c ti\u1ebfp t\u1eeb Ph\u00e1p ho\u1eb7c qua b\u1ed9 l\u1ecdc T\u00e2n th\u01b0 Trung Hoa. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed \u0111\u00e3 k\u1ebf th\u1eeba v\u00e0 ph\u00e1t huy th\u00e1i \u0111\u1ed9 n\u00e0y c\u1ee7a Phong tr\u00e0o Duy t\u00e2n tr\u01b0\u1edbc \u0111\u00f3. V\u1edbi vi\u1ec7c \u00e1p d\u1ee5ng c\u00e1c l\u1ed1i vi\u1ebft c\u00f3 l\u00fd lu\u1eadn, c\u1ea3 t\u01b0 duy l\u1eabn c\u00fa ph\u00e1p, c\u00e1c l\u1ed1i vi\u1ebft x\u01b0a \u0111\u00e3 b\u1ecb \u0111\u1ea9y l\u00f9i. Tr\u00ean c\u1edf s\u1edf \u0111\u00f3, n\u1ec1n v\u0103n xu\u00f4i n\u1ea3y n\u1edf v\u00e0 d\u1ea7n tr\u1edf n\u00ean ph\u1ed3n th\u1ecbnh.<\/p>\n<p>So v\u1edbi Nam phong t\u1ea1p ch\u00ed, t\u1edd b\u00e1o sau \u0111\u00f3 c\u1ee7a Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, th\u00ec \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed v\u1eabn c\u1ea5p ti\u1ebfn h\u01a1n. C\u00f3 l\u1ebd, \u0111\u00e2y l\u00e0 s\u1ef1 qu\u00e1 kh\u00edch c\u1ea7n thi\u1ebft bu\u1ed5i \u0111\u1ea7u \u0111\u1ec3 ph\u00e1 b\u1ecf s\u1ee9c \u1ef3 qu\u00e1n t\u00ednh. C\u00f2n Nam phong, do k\u1ebf th\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c thu\u1eadn l\u1ee3i m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng \u1ea5y, \u0111\u00e3 tr\u1ea7m t\u0129nh, c\u00e2n b\u1eb1ng v\u00e0 c\u00f3 \u0111i\u1ec1u ki\u1ec7n \u0111i v\u00e0o chi\u1ec1u s\u00e2u h\u01a1n. \u0110i\u1ec1u \u1ea5y c\u0169ng c\u00f3 th\u1ec3 c\u00f2n do c\u00e1 t\u00ednh c\u1ee7a hai ng\u01b0\u1eddi ch\u1ee7 b\u00fat, m\u00e0 vai tr\u00f2 c\u1ee7a h\u1ecd trong nh\u1eefng th\u1eddi \u0111i\u1ec3m b\u1ea5p b\u00eanh, nh\u1ea1y c\u1ea3m, con ru\u1ed3i \u0111\u1ed7 n\u1eb7ng \u0111\u1ed3ng c\u00e2n, l\u00e0 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng. Nh\u01b0ng h\u1eb3n v\u00ec th\u1ebf m\u00e0 \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed c\u00f3 vinh d\u1ef1 l\u00e0 m\u1ed9t c\u1ed9t m\u1ed1c. V\u00e0, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 linh h\u1ed3n c\u1ee7a n\u00f3 \u0111\u00e3 l\u00e0m thay \u0111\u1ed5i m\u1ed9t c\u1ee5c di\u1ec7n v\u0103n h\u00f3a v\u00e0 th\u00fac \u0111\u1ea9y n\u1ec1n qu\u1ed1c v\u0103n \u0111i v\u00e0o con \u0111\u01b0\u1eddng m\u1edbi.<\/p>\n<p>M\u1ed9t con \u0111\u01b0\u1eddng kh\u00e1c \u0111\u1ec3 x\u00e2y \u0111\u1eafp n\u1ec1n qu\u1ed1c v\u0103n l\u00e0 d\u1ecbch thu\u1eadt. Tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft d\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ec3 ho\u00e0n thi\u1ec7n ti\u1ebfng Vi\u1ec7t. \u201c\u0110em di\u1ec5n d\u1ecbch nh\u1eefng trang tuy\u1ec7t b\u00fat c\u1ee7a n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1p ra ti\u1ebfng Nam th\u1ef1c l\u00e0 c\u00f4ng vi\u1ec7c c\u1ea3i t\u1eed ho\u00e0n sinh cho ti\u1ebfng n\u01b0\u1edbc m\u00ecnh! Nh\u1edd th\u1ebf m\u00e0 ti\u1ebfng Nam s\u1ebd thay \u0111\u1ed5i bi\u1ebfn h\u00f3a r\u1ed3i tr\u1edf n\u00ean thu\u1ea7n th\u1ee5c, b\u1eaft ch\u01b0\u1edbc \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf c\u00e2u v\u0103n Ph\u00e1p s\u1ef1 s\u00fac t\u00edch, s\u1ef1 minh b\u1ea1ch h\u1eefu l\u00fd\u201d (2). Sau \u0111\u00f3 d\u1ecbch l\u00e0 \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u nh\u1eefng th\u1ec3 v\u0103n m\u1edbi nh\u01b0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft, ti\u1ec3u lu\u1eadn, th\u01a1 v\u00e0 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng ti\u1ebfn b\u1ed9 c\u1ee7a ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y. V\u00ec ch\u01b0a th\u1ec3 t\u1ef1 s\u00e1ng t\u00e1c ra n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng m\u1edbi \u0111\u01b0\u1ee3c, n\u00ean l\u00fac n\u00e0y d\u1ecbch ch\u00ednh l\u00e0 m\u1ed9t s\u1ef1 chu\u1ea9n b\u1ecb, m\u1ed9t x\u00e2y n\u1ec1n \u0111\u1eafp m\u00f3ng. B\u1edfi th\u1ebf, c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 kh\u00f4ng t\u00f9y ti\u1ec7n l\u00e0m vi\u1ec7c theo th\u00edch th\u00fa c\u00e1 nh\u00e2n hay \u0111\u1ec3 ki\u1ebfm s\u1ed1ng, m\u00e0 c\u00f3 h\u1eb3n m\u1ed9t k\u1ebf ho\u1ea1ch, m\u1ed9t ch\u01b0\u01a1ng tr\u00ecnh, m\u1ed9t tri\u1ebft l\u00fd h\u00e0nh \u0111\u1ed9ng chung. D\u1ecbch t\u1eeb ch\u1eef H\u00e1n ra qu\u1ed1c ng\u1eef \u0111\u1ec3 gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1ed1n c\u1ed5 c\u1ee7a cha \u00f4ng nh\u01b0 V\u0169 trung t\u00f9y b\u00fat, \u0110\u1ea1i Nam li\u1ec7t truy\u1ec7n&#8230; D\u1ecbch s\u00e1ch kinh \u0111i\u1ec3n c\u1ee7a T\u00e0u nh\u01b0 Kinh thi, Tam qu\u1ed1c di\u1ec5n ngh\u0129a, Trung dung, M\u1ea1nh t\u1eed qu\u1ed1c v\u0103n gi\u1ea3i th\u00edch&#8230; D\u1ecbch t\u1eeb v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1p nh\u01b0 v\u1edf k\u1ecbch c\u1ee7a Corneille, c\u1ee7a Moli\u00e8re, th\u01a1 v\u00e0 ti\u1ec3u thuy\u1ebft c\u1ee7a Hugo, tri\u1ebft lu\u1eadn c\u1ee7a Pascal&#8230; V\u1edbi c\u00e1c n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u0111i sau n\u00f3i chung v\u00e0 v\u0103n h\u00f3a Vi\u1ec7t Nam n\u00f3i ri\u00eang, t\u00f4i ngh\u0129, h\u1eb3n bao gi\u1edd c\u0169ng c\u00f3 nh\u1eefng giai \u0111o\u1ea1n m\u00e0 d\u1ecbch \u0111\u00f3ng m\u1ed9t vai tr\u00f2 quan tr\u1ecdng h\u00e0ng \u0111\u1ea7u. Hi\u1ec7n nay, h\u00ecnh nh\u01b0 ta c\u0169ng \u0111ang \u1edf m\u1ed9t giai \u0111o\u1ea1n g\u1ea7n nh\u01b0 th\u1ebf. B\u1edfi v\u1eady ch\u00fang ta c\u00f3 th\u1ec3 h\u1ecdc \u0111\u01b0\u1ee3c \u1edf giai \u0111o\u1ea1n n\u00e0y kinh nghi\u1ec7m v\u1ec1 m\u1ed9t chi\u1ebfn l\u01b0\u1ee3c d\u1ecbch, h\u1ecdc \u1edf c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 m\u1ed9t tinh th\u1ea7n l\u00e0m vi\u1ec7c kh\u00f4ng bi\u1ebft m\u1ec7t m\u1ecfi v\u00ec s\u1ef1 nghi\u1ec7p chung. M\u00e0 trong c\u00e1c d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00f3, n\u1ed5i b\u1eadt l\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh.<\/p>\n<p>S\u1ef1 nghi\u1ec7p d\u1ecbch thu\u1eadt c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh r\u1ea5t nhi\u1ec1u v\u1ec1 s\u1ed1 l\u01b0\u1ee3ng v\u00e0 \u0111a d\u1ea1ng v\u1ec1 th\u1ec3 lo\u1ea1i. Xin \u0111\u01b0\u1ee3c k\u1ec3 ra \u0111\u00e2y m\u1ed9t s\u1ed1 c\u00f4ng tr\u00ecnh ti\u00eau bi\u1ec3u: D\u1ecbch t\u1eeb Ph\u00e1p v\u0103n ra Vi\u1ec7t v\u0103n: Th\u01a1 ng\u1ee5 ng\u00f4n c\u1ee7a La Fontaine, Tuy\u1ec7n tr\u1ebb con c\u1ee7a Perrault, Mai &#8211; n\u01b0\u01a1ng L\u1ec7 &#8211; c\u1ed1t (Manon Lescaut) c\u1ee7a Abb\u00e9 Pr\u00e9vost, Ba ng\u01b0\u1eddi ng\u1ef1 l\u00e2m ph\u00e1o th\u1ee7 c\u1ee7a A. Dumas, Nh\u1eefng k\u1ebb kh\u1ed1n n\u1ea1n c\u1ee7a V. Hugo, Mi\u1ebfng da l\u1eeba c\u1ee7a Balzac, Tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 h\u1ecdc l\u00e0m sang, Ng\u01b0\u1eddi b\u1ec7nh t\u01b0\u1edfng, Ng\u01b0\u1eddi bi\u1ec3n l\u1eadn&#8230; k\u1ecbch c\u1ee7a Moli\u00e8re, Truy\u1ec7n c\u00e1c danh nh\u00e2n Hy L\u1ea1p v\u00e0 La M\u00e3 c\u1ee7a Plutarque. D\u1ecbch t\u1eeb Vi\u1ec7t sang Ph\u00e1p: Kim V\u00e2n Ki\u1ec1u c\u1ee7a Nguy\u1ec5n Du. D\u1ecbch t\u1eeb H\u00e1n sang Ph\u00e1p: Ti\u1ec1n X\u00edch B\u00edch Ph\u00fa, H\u1eadu X\u00edch B\u00edch Ph\u00fa c\u1ee7a T\u00f4 \u0110\u00f4ng Pha. Nh\u01b0ng \u0111i\u1ec1u \u0111\u00e1ng n\u00f3i h\u01a1n l\u00e0 ch\u1ea5t l\u01b0\u1ee3ng b\u1ea3n d\u1ecbch. Ng\u01b0\u1eddi ta \u0111\u1ecdc th\u1ea5y trong b\u1ea3n d\u1ecbch c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh m\u1ed9t ng\u00f4n ng\u1eef s\u00e1ng s\u1ee7a, sinh \u0111\u1ed9ng, v\u1eeba trung th\u00e0nh v\u1edbi tinh th\u1ea7n c\u1ee7a nguy\u00ean t\u00e1c v\u1eeba Vi\u1ec7t h\u00f3a \u0111\u1ebfn m\u1ee9c c\u00f3 th\u1ec3. Nh\u01b0ng, c\u00f3 l\u1ebd, \u0111\u00f3ng g\u00f3p l\u1edbn nh\u1ea5t c\u1ee7a \u00f4ng l\u00e0 \u1edf l\u1ed1i k\u1ecbch s\u00e1ng t\u1ea1o. Kh\u00f4ng \u00edt nh\u1eefng k\u1ecbch b\u1ea3n c\u1ee7a \u00f4ng \u0111\u00e3 m\u1edf \u0111\u01b0\u1eddng cho s\u00e1ng t\u00e1c. V\u00ed nh\u01b0 khi d\u1ecbch b\u00e0i th\u01a1 Con Ve v\u00e0 con Ki\u1ebfn c\u1ee7a La Fontaine th\u00ec b\u1ea3n \u0111\u1ea7u ti\u00ean in tr\u00ean \u0110\u0103ng c\u1ed5 t\u00f9ng b\u00e1o n\u0103m 1907 theo th\u1ec3 th\u01a1 l\u1ee5c b\u00e1t c\u1ed5 truy\u1ec1n. N\u0103m 1914 \u00f4ng d\u1ecbch l\u1ea1i \u0111\u1ec3 \u0111\u0103ng tr\u00ean \u0110\u00f4ng D\u01b0\u01a1ng t\u1ea1p ch\u00ed th\u00ec theo \u0111\u01b0\u1eddng v\u1ea7n T\u00e2y \u0111i\u1ec7u T\u00e2y. Ch\u00ednh nh\u1edd d\u00e1m v\u01b0\u1ee3t tho\u00e1t s\u1ee9c m\u1ea1nh c\u1ee7a truy\u1ec1n th\u1ed1ng th\u1ec3 lo\u1ea1i, b\u00e1m s\u00e1t th\u1ec3 th\u01a1 ph\u01b0\u01a1ng T\u00e2y m\u00e0 \u00f4ng \u0111\u00e3 tr\u00ecnh l\u00e0ng v\u0103n m\u1ed9t l\u1ed1i th\u01a1 kh\u00e1c c\u1ee7a m\u1ed9t v\u0103n h\u00f3a kh\u00e1c. Th\u1ebf l\u00e0 b\u00e0i th\u01a1 Con ve v\u00e0 con Ki\u1ebfn \u0111\u00e3 kh\u01a1i ngu\u1ed3n cho d\u00f2ng Th\u01a1 M\u1edbi tu\u00f4n ch\u1ea3y sau n\u00e0y. C\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i, n\u1ebfu ch\u1ec9 x\u00e9t v\u1ec1 ph\u01b0\u01a1ng di\u1ec7n t\u1ed5 ch\u1ee9c ng\u00f4n ng\u1eef, th\u00ec tr\u01b0\u1edbc c\u1ea3 T\u00ecnh gi\u00e0 c\u1ee7a Phan Kh\u00f4i, Con Ve v\u00e0 con Ki\u1ebfn m\u1edbi l\u00e0 b\u00e0i Th\u01a1 M\u1edbi \u0111\u1ea7u ti\u00ean. Ho\u1eb7c nh\u01b0 nh\u1eefng v\u1edf k\u1ecbch c\u1ee7a Moli\u00e8re do Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh d\u1ecbch c\u0169ng l\u1ea7n \u0111\u1ea7u ti\u00ean gi\u1edbi thi\u1ec7u v\u1edbi kh\u00e1n\/\u0111\u1ed9c gi\u1ea3 Vi\u1ec7t Nam th\u1ec3 lo\u1ea1i k\u1ecbch n\u00f3i kh\u00e1c h\u1eb3n v\u1edbi k\u1ecbch truy\u1ec1n th\u1ed1ng k\u1ecbch h\u00e1t (tu\u1ed3ng, ch\u00e8o v\u00e0 sau \u0111\u00f3 l\u00e0 c\u1ea3i l\u01b0\u01a1ng) c\u1ee7a d\u00e2n t\u1ed9c. R\u1ed3i khi v\u1edf Tr\u01b0\u1edfng gi\u1ea3 h\u1ecdc l\u00e0m sang \u0111\u01b0\u1ee3c tr\u00ecnh di\u1ec5n v\u00e0o n\u0103m 1918 th\u00ec ch\u00ednh d\u1ecbch gi\u1ea3 \u0111\u00f3ng vai \u00f4ng Juordain v\u00e0 con trai c\u1ee7a \u00f4ng th\u1ee7 vai Cl\u00e9onte. Nh\u01b0 v\u1eady, d\u1ecbch v\u00e0 di\u1ec5n k\u1ecbch T\u00e2y, nh\u1eefng vi\u1ec7c l\u00e0m n\u00e0y c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 g\u00f3p ph\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh, th\u00fac \u0111\u1ea9y vi\u1ec7c ra \u0111\u1eddi th\u1ec3 lo\u1ea1i k\u1ecbch n\u00f3i v\u00e0o nh\u1eefng n\u0103m 30, 40 sau \u0111\u00f3.<\/p>\n<p>L\u00e0m b\u00e1o, nh\u1ea5t l\u00e0 ch\u1ee7 b\u00e1o, v\u00e0 d\u1ecbch s\u00e1ch, \u0111\u1ec3 c\u00f3 th\u1ec3 s\u1ed1ng \u0111\u01b0\u1ee3c nh\u1ea5t thi\u1ebft ph\u1ea3i bi\u1ebft kinh doanh. B\u1edfi th\u1ebf Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh \u0111\u00e3 ph\u1ea3i l\u1eadp nh\u00e0 in v\u1eeba in b\u00e1o m\u00ecnh, s\u00e1ch m\u00ecnh v\u1eeba ki\u1ebfm s\u1ed1ng. \u00d4ng tr\u1edf th\u00e0nh m\u1ed9t nh\u00e0 bu\u00f4n. \u0110\u00e2y c\u0169ng l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e2n v\u1eadt phi truy\u1ec1n th\u1ed1ng trong x\u00e3 h\u1ed9i Vi\u1ec7t Nam v\u00e0 c\u0169ng ch\u1ec9 v\u1eeba \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u00e1nh gi\u00e1 m\u1ed9t c\u00e1ch \u0111\u00fang \u0111\u1eafn t\u1eeb phong tr\u00e0o Duy t\u00e2n. Bu\u00f4n b\u00e1n kh\u00f4ng ch\u1ec9 l\u00e0m gi\u00e0u cho b\u1ea3n th\u00e2n, cho \u0111\u1ea5t n\u01b0\u1edbc, ph\u00e1 v\u1ee1 nh\u1eefng quan ni\u1ec7m Nho gi\u00e1o v\u00e0 ti\u1ec3u n\u00f4ng c\u1ed5 truy\u1ec1n ch\u1eadt h\u1eb9p, m\u00e0 c\u00f2n, nh\u1ea5t l\u00e0 v\u1edbi Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, b\u1ea3o v\u1ec7 \u0111\u01b0\u1ee3c s\u1ef1 \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a ngh\u1ec1 b\u00e1o, nh\u1ea5t l\u00e0 \u0111\u1ed9c l\u1eadp v\u1ec1 ch\u00ednh tr\u1ecb. V\u00e0 Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi ki\u00ean quy\u1ebft l\u00e0m \u0111i\u1ec1u \u0111\u00f3. V\u00e0o \u0111\u1ea7u n\u0103m 1936, khi vi\u1ec7c l\u00e0m \u0103n b\u1ecb thua l\u1ed7, b\u1ecdn \u201ct\u00e0i ch\u00ednh thu\u1ed9c \u0111\u1ecba\u201d \u00e9p Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh ho\u1eb7c ph\u1ea3i h\u1ee3p t\u00e1c v\u1edbi ch\u00fang ho\u1eb7c ph\u1ea3i t\u1eeb b\u1ecf t\u1edd L`Annam Nuoveau, th\u00ec \u00f4ng \u0111\u00e3 kh\u01b0\u1edbc t\u1eeb c\u1ea3 hai s\u1ef1 \u00e9p bu\u1ed9c \u0111\u00f3. \u0110\u1ec3 c\u00f3 ti\u1ec1n c\u1ee9u l\u1ea5y t\u1edd b\u00e1o v\u00e0 gi\u1eef \u0111\u01b0\u1ee3c \u0111\u1ed9c l\u1eadp c\u1ee7a m\u00ecnh, \u00f4ng \u0111\u00e3 l\u1eb7n l\u1ed9i sang L\u00e0o t\u00ecm v\u00e0ng, m\u1ed9t ngh\u1ec1 ch\u01b0a h\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c chu\u1ea9n b\u1ecb, n\u00ean sau khi ch\u1ec9 g\u1eedi v\u1ec1 \u0111\u01b0\u1ee3c m\u1ed9t v\u00e0i b\u00e0i ph\u00f3ng s\u1ef1, \u00f4ng \u0111\u00e3 nhi\u1ec5m b\u1ec7nh v\u00e0 ch\u1ebft tr\u00ean m\u1ed9t chi\u1ebfc thuy\u1ec1n \u0111\u1ed9c m\u1ed9c b\u00ean d\u00f2ng s\u00f4ng S\u00eap\u00f4n ng\u00e0y 2\u20135\u20131936.<\/p>\n<p>Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh c\u00f2n l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i. M\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o, m\u1ed9t \u00f4ng ch\u1ee7 b\u00e1o thi \u0111\u01b0\u01a1ng nhi\u00ean l\u00e0 m\u1ed9t nh\u00e0 ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng x\u00e3 h\u1ed9i r\u1ed3i, nh\u01b0ng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh th\u1ef1c ra c\u00f2n r\u1ed9ng h\u01a1n. \u00d4ng \u0111\u00e3 s\u1edbm tham gia \u0110\u00f4ng Kinh ngh\u0129a th\u1ee5c c\u00f9ng v\u1edbi c\u00e1c c\u1ee5 L\u01b0\u01a1ng V\u0103n Can, Nguy\u1ec5n Quy\u1ec1n v\u1edbi t\u01b0 c\u00e1ch l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean s\u00e1ng l\u1eadp, ng\u01b0\u1eddi vi\u1ebft \u0111\u01a1n m\u1edf tr\u01b0\u1eddng v\u00e0 tr\u1ef1c ti\u1ebfp d\u1ea1y Vi\u1ec7t v\u0103n v\u00e0 ch\u1eef qu\u1ed1c ng\u1eef. \u00d4ng c\u0169ng l\u00e0 th\u00e0nh vi\u00ean s\u00e1ng l\u1eadp H\u1ed9i Tr\u00ed Tri, gi\u1eef ch\u00e2n di\u1ec5n thuy\u1ebft v\u00e0 c\u00f9ng c\u00e1c \u00f4ng Ph\u1ea1m Duy T\u1ed1n, Tr\u1ea7n V\u0103n H\u00f9ng m\u1ed7i ng\u01b0\u1eddi d\u1ea1y m\u1ed9t l\u1edbp. Ngo\u00e0i ra Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh c\u00f2n l\u00e0 ng\u01b0\u1eddi s\u00e1ng l\u1eadp H\u1ed9i D\u1ecbch s\u00e1ch c\u00f3 \u0111\u1ebfn 300 h\u1ed9i vi\u00ean, r\u1ed3i tham gia H\u1ed9i Nh\u00e2n Quy\u1ec1n Ph\u00e1p, H\u1ed9i gi\u00fap nh\u1eefng du h\u1ecdc sinh Vi\u1ec7t Nam&#8230; T\u1eeb nh\u1eefng ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng n\u00e0y, c\u00f3 th\u1ec3 n\u00f3i l\u00fd thuy\u1ebft \u201cth\u1ef1c tr\u1ecb\u201d (ng\u01b0\u1ee3c v\u1edbi l\u00fd thuy\u1ebft \u201cb\u1ea3o h\u1ed9\u201d c\u1ee7a Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh) l\u00e0 s\u1ef1 \u0111\u1ea9y l\u00ean m\u1ed9t c\u00e1ch qu\u00e1 m\u1ee9c v\u00e0 c\u00f3 ph\u1ea7n ng\u00e2y th\u01a1 nh\u1eefng t\u01b0 t\u01b0\u1edfng duy t\u00e2n, t\u01b0 t\u01b0\u1edfng Phan Chu Trinh, c\u1ee7a m\u1ed9t nh\u00e0 b\u00e1o mu\u1ed1n c\u1ea3i c\u00e1ch x\u00e3 h\u1ed9i, m\u1ed9t d\u1ecbch gi\u1ea3 nhi\u1ec7t th\u00e0nh mu\u1ed1n l\u00e0m c\u1ea7u n\u1ed1i cho hai n\u1ec1n v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng Ph\u00e1p \u2013 Nam, hai n\u1ec1n v\u0103n h\u00f3a \u0110\u00f4ng \u2013 T\u00e2y.<\/p>\n<p>Kh\u00f4ng ch\u1ec9 \u0111i ti\u00ean phong trong t\u01b0 t\u01b0\u1edfng, ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p, ho\u1ea1t \u0111\u1ed9ng, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh c\u00f2n \u0111i \u0111\u1ea7u trong c\u1ea3 l\u1ed1i s\u1ed1ng, phong c\u00e1ch s\u1ed1ng. Trong khi \u0111a s\u1ed1 nh\u1eefng ng\u01b0\u1eddi c\u00f3 h\u1ecdc v\u1eabn kh\u0103n \u0111\u00f3ng \u00e1o d\u00e0i, th\u1eadm ch\u00ed v\u1eabn c\u00f2n \u0111\u1ec3 c\u1ea3 m\u00f3ng tay v\u00e0 b\u00fai t\u00f3&#8230;, trong khi Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, c\u0169ng m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi T\u00e2y h\u1ecdc, v\u1eabn c\u00f2n m\u1eb7c \u201cqu\u1ed1c ph\u1ee5c\u201d, \u0103n n\u00f3i nh\u1ecf nh\u1eb9, th\u00e2m tr\u1ea7m, \u0111i l\u1ea1i b\u1eb1ng xe k\u00e9o, th\u00ec Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh, ng\u01b0\u1ee3c l\u1ea1i, lu\u00f4n v\u1eadn \u00c2u ph\u1ee5c, \u0111\u1ed9i m\u0169 c\u00e1t, t\u00f3c h\u00fai cua, \u0111i gi\u00e0y da, l\u00e1i xe m\u00f4 t\u00f4 hi\u1ec7u Terrot mang t\u1eeb Ph\u00e1p v\u1ec1, \u0103n to n\u00f3i l\u1edbn. Kh\u00f4ng ph\u1ea3i ng\u1eabu nhi\u00ean m\u00e0 th\u1ebf h\u1ec7 sau, nh\u01b0 tr\u00ean b\u00e1o Phong h\u00f3a, khi ch\u1ebf di\u1ec5u c\u1eb7p b\u00e0i tr\u00f9ng n\u00e0y (c\u00f3 l\u1ebd v\u00ec uy t\u00edn c\u1ee7a h\u1ecd c\u00f2n qu\u00e1 l\u1edbn) th\u00ec th\u01b0\u1eddng ch\u00e2m ch\u00edch l\u1ed1i s\u1ed1ng c\u1ed5 h\u1ee7 c\u1ee7a \u00f4ng ch\u1ee7 b\u00fat Nam phong. Vi\u1ebft \u0111\u1ebfn \u0111\u00e2y, t\u00f4i b\u1ed7ng nh\u1edb l\u1ea1i c\u00f3 m\u1ed9t l\u1ea7n ng\u1ed3i v\u1edbi b\u00e1c s\u1ef9 Nguy\u1ec5n Kh\u1eafc Vi\u1ec7n, t\u1ed5ng bi\u00ean t\u1eadp t\u1ea1p ch\u00ed Etudes Vietnamienses, nghe \u00f4ng than phi\u1ec1n r\u1eb1ng t\u00e1c phong c\u1ee7a c\u00e1c l\u00e3nh \u0111\u1ea1o b\u00e2y gi\u1edd kh\u00f4ng ph\u00f9 h\u1ee3p v\u1edbi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng c\u00e1ch m\u1ea1ng c\u1ee7a h\u1ecd. V\u00ed nh\u01b0, b\u00ed th\u01b0 \u0111o\u00e0n V\u0169 Quang kh\u00f4ng n\u00ean \u0111\u1ebfn g\u1eb7p thanh ni\u00ean b\u1eb1ng xe Von \u2013 ga m\u00e0 n\u00ean s\u01a1 mi, qu\u1ea7n so\u00f3c \u0111i m\u00f4 t\u00f4 \u0111\u1ebfn. T\u00f4i c\u01b0\u1eddi b\u1ea3o \u201cth\u1ee7 tr\u01b0\u1edfng\u201d qu\u00e1 l\u00e3ng m\u1ea1n n\u00ean kh\u00f4ng nh\u00ecn th\u1ea5y hi\u1ec7n th\u1ef1c b\u1ea5y gi\u1edd \u0111ang c\u00f3 phong tr\u00e0o ch\u1eb7n \u0111\u01b0\u1eddng c\u1eaft nh\u1eefng ai \u0111\u1ec3 t\u00f3c d\u00e0i v\u00e0 m\u1eb7c qu\u1ea7n loe. V\u1ea3 l\u1ea1i, theo thuy\u1ebft ch\u00ednh danh c\u1ee7a c\u1ee5 Kh\u1ed5ng nh\u00e0 ta th\u00ec quan, d\u00f9 l\u00e0 quan thanh li\u00eam, v\u1eabn ph\u1ea3i ra d\u00e1ng quan ch\u1ee9!<\/p>\n<p>Nh\u01b0 v\u1eady, v\u1edbi b\u00fat hi\u1ec7u T\u00e2n Nam t\u1eed, Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh mu\u1ed1n x\u00e2y d\u1ef1ng chom\u00ecnh v\u00e0 sau \u0111\u00f3 cho x\u00e3 h\u1ed9i m\u1ed9t Ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1edbi tr\u01b0\u1edbc h\u1ebft v\u1edbi t\u01b0 t\u01b0\u1edfng m\u1edbi, ngh\u1ec1 nghi\u1ec7p m\u1edbi, l\u1ed1i s\u1ed1ng m\u1edbi. V\u00e0, \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a \u00f4ng, quan tr\u1ecdng trong l\u0129nh v\u1ef1c n\u00e0y l\u00e0 h\u00ecnh \u1ea3nh m\u1ed9t tr\u00ed th\u1ee9c \u0111\u1ed9c l\u1eadp. N\u1ebfu Vi\u1ec7t Nam c\u1ed5 truy\u1ec1n ch\u1ec9 c\u00f3 tr\u00ed th\u1ee9c \u2013quan l\u1ea1i, tr\u00ed th\u1ee9c \u2013 c\u00f4ng ch\u1ee9c, th\u00ec x\u00e3 h\u1ed9i hi\u1ec7n \u0111\u1ea1i r\u1ea5t c\u1ea7n m\u1ed9t t\u1ea7ng l\u1edbp tri th\u1ee9c \u0111\u1ed9c l\u1eadp. V\u00e0 v\u1edbi ngh\u0129a \u0111\u00f3, th\u00ec \u0111\u00f3ng g\u00f3p c\u1ee7a Nguy\u1ec5n V\u0103n V\u0129nh l\u00e0 r\u1ea5t quan tr\u1ecdng, b\u1edfi \u00f4ng l\u00e0 m\u1ed9t ng\u01b0\u1eddi Nam m\u1edbi \u0111\u1ea7u ti\u00ean.<\/p>\n<hr align=\"center\" size=\"2\" width=\"100%\" \/>\n<p>1. Trong th\u1eddi \u0111\u1ea1i to\u00e0n c\u1ea7u h\u00f3a hi\u1ec7n nay, nh\u1eefng d\u1ecb bi\u1ec7t, nh\u1ea5t l\u00e0 d\u1ecb bi\u1ec7t kinh t\u1ebf &#8211; x\u00e3 h\u1ed9i, d\u1ea7n \u0111\u00e3 m\u1ea5t \u0111i. V\u00ec th\u1ebf, th\u1ebf gi\u1edbi tr\u1edf n\u00ean ph\u1eb3ng. Trong ho\u00e0n c\u1ea3nh \u0111\u00f3 th\u00ec \u0111\u00e3 d\u1ea7n d\u1ea7n h\u00ecnh th\u00e0nh kh\u00e1i ni\u1ec7m c\u00f4ng d\u00e2n h\u00e0nh tinh, c\u00f4ng d\u00e2n tr\u00e1i \u0111\u1ea5t. Xin xem th\u00eam: Thomas L.Friendman Chi\u1ebfc Luxus v\u00e0 c\u00e2y \u00d4 liu, Nxb KHXH, 2005; v\u00e0 E. Morin, Tr\u00e1i \u0111\u1ea5t t\u1ed5 qu\u1ed1c chung, Tuy\u00ean ng\u00f4n cho thi\u00ean ni\u00ean k\u1ef7 m\u1edbi, Nxb KHXH, H\u00e0 N\u1ed9i , 2002.<\/p>\n<p>2. Ph\u1ea1m Qu\u1ef3nh, La Po\u00e9sie Annamit, Hanoi, 1993, Avant \u2013 Propos<\/p>\n<p>\u0110\u1ed7 Lai Th\u00fay<\/p>\n<p>Ngu\u1ed3n:\u00a0 <a href=\"http:\/\/1101.thegioiblog.com\/news?id=882\">T\u1ea1p ch\u00ed Tia s\u00e1ng<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ch\u1eb3ng quan m\u00e0 qu\u00fd, ch\u1eb3ng ph\u00fa m\u00e0 h\u00e0o, gi\u1eefa tr\u1eddi Nam gi\u00f3 th\u1ed5i tung m\u00e2y, gan \u00f3c d\u1ec5 \u0111\u00e2u v\u00f9i ch\u00edn su\u1ed1i; C\u00f3 l\u01b0\u1ee1i nh\u01b0 c\u1ed3ng, c\u00f3 b\u00fat nh\u01b0 th\u00e9p, trong l\u00e0ng b\u00e1o m\u1edf c\u1edd khua tr\u1ed1ng, v\u0103n ch\u01b0\u01a1ng \u00e2u c\u0169ng \u0111\u1ee7 ngh\u00ecn thu. (C\u00e2u \u0111\u1ed1i vi\u1ebfng c\u1ee7a TU\u1ea6N B\u00c1O \u0110\u00d4NG T\u00c2Y) B\u1ea1n t\u00f4i n\u00f3i, [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":98,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/wp-content\/uploads\/2014\/07\/120427_500_thumb_thumb.jpg","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101"}],"collection":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=101"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1330,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/101\/revisions\/1330"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/98"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=101"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=101"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/tannamtu.id.vn\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=101"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}